Shroich fógraí díshealbhaithe sa chéad ráithe den bhliain seo buaicphointe taifead i ndiaidh rialacha nua cíosa a thabhairt isteach, de réir sonraí an Bhoird um Thionóntachtaí Cónaithe (Residential Tenancies Bord).
Taifead tuarascáil ráithiúil an BTC 7,062 fógra foirceanta i mí Eanáir, Feabhra agus Márta, ardú 51% ón tréimhse chéanna i 2025.
Léiríonn na figiúirí gur thug tiarnaí talún 1,998 fógra foirceanta i mí Eanáir, méadú go 3,138 i mí Feabhra díreach sular tháinig rialacha nua cíosa i bhfeidhm an 1 Márta, le titim ar ais go 1,926 an mhí sin.
San iomlán, ba é seo an líon is airde díshealbhuithe ráithiúla ó thosaigh an BTC ag bailiú sonraí i mí Iúil 2022.
I sé cinn as gach deich gcinn de na foirceannadh, dúirt an tiarna talún gur mhian leo an mhaoin cíosa a dhíol mar a gcúis le hiarracht an tionónta a dhíshealbhú.
I mí an Mhárta, tugadh isteach ‘Tionóntachtaí Íosta Fad (Minimum Tenancies)’ sé bliana, rud a chuir srian ar dhíshealbhuithe gan locht agus a thug an tír ar fad faoi rialacha Chrios Brú Cíosa (Rent Pressure Zone) a chuir uasteorainn ar mhéaduithe cíosa bliantúla go 2% nó go dtí an ráta boilscithe, cibé acu is ísle.
Rinne roinnt tiarnaí talún móra ceannlínte an t-earrach seo tar éis fógraí díshealbhaithe a sheirbheáil ar bhloic árasán iomlána agus beagnach 40 teach in eastát tithíochta amháin i gCo. Loch Garman.
Fógraíodh an dlí nua i mí an Mheithimh seo caite agus cáineadh é ag páirtithe an fhreasúra agus ag ceardchumainn tionóntaí a mhaígh go mbeadh méadú suntasach ar chíosanna mar thoradh air.
Dúirt urlabhraí tithíochta Shinn Féin, Eoin Ó Broin go gcreideann sé nach ndéanfaidh an ghéarchéim tithíochta ach dul in olcas sa dá bhliain amach romhainn.
‘Is ábhar mór imní iad na huimhreacha agus dá leanfadh an treocht i ndíshealbhuithe, d’fheicfimis beagnach 30,000 díobh i mbliana,’ a dúirt sé.
Ní bheidh ar thionóntaí a bhfuair fógraí díshealbhaithe le linn an borradh díshealbhaithe níos luaithe i mbliana maoin a fhágáil ar feadh suas le sé mhí ach tá an margadh maoine ina mbeidh siad ag cuardach tí nua teoranta, ar lean an tUasal Ó Broin.
‘Tá méadú beag tagtha ar líon iomlán na dtionóntachtaí príobháideacha cíosa ach tá moilliú ag teacht ar chlárú tionóntachtaí nua.
‘Tá líon méadaitheach daoine ann anois a bhfuil maoine cíosa nua de dhíth orthu, ach beidh níos lú ar fáil ná mar a bhí roimhe,’ a dúirt sé.
‘Beidh cíosanna ag ardú níos drámatiúl de réir mar a bheidh líon mór daoine ag iarraidh níos lú cíosa a fháil agus beidh ar chuid acu bogadh ar ais abhaile lena dtuismitheoirí, iad a chur ar imirce nó, sa chás is measa is féidir, críochnóidh siad i gcóiríocht éigeandála.
‘Léiríonn na sonraí go mbeidh na 12 go 24 mhí atá romhainn i bhfad níos measa ná mar a chonaiceamar le dhá bhliain anuas i gcás na hearnála cíosa príobháidí agus na ndaoine atá ar tí a bheith díláithrithe uaithi.’
D’iarr an tUasal Ó Broin go ndéanfaí na rialacha cíosa nua a aisiompú agus go gcuirfí cosc éigeandála ar dhíshealbhú agus ar mhéaduithe cíosa agus plean forbartha tithíochta sóisialta méadaithe á sheachadadh.
‘Is toradh díreach ar bheartas an Rialtais an ghéarchéim seo,’ a dúirt sé.
Léirigh sonraí ó ráithe dheireanach na bliana seo caite gur ardaigh an meánchíos caighdeánaithe do thionóntachtaí nua 5% bliain ar bhliain go €1,755, agus gur ardaigh an meánchíos do thionóntachtaí atá ann cheana féin 4.4% bliain ar bhliain go €1,503.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
