De réir tuairisce, ceadaíodh do phríomh-spiaire na Breataine laistigh den IRA éalú tar éis dúnmharú a dhéanamh mar gheall ar an mothú dílseachta claonta a bhí ag na seirbhísí slándála dó.
Tuairiscíodh san Irish Daily Mail gur thug a láimhseálaithe an gníomhaire an dá thaobh ‘Stakeknife’ ar saoire chun gabháil a sheachaint nuair a bhí na póilíní ag iarraidh air.
Bhí an nochtadh seo i gcomhaid MI5 a nochtadh d’Oibríocht Kenova, an t-imscrúdú naoi mbliana a rinne póilíní na Breataine ar Freddie Scappaticci.
Tháinig tuarascáil Kenova ar an gconclúid freisin gur sholáthair Stakeknife faisnéis ardchaighdeáin chuig na Breataine faoin IRA, ach níor gníomhaíodh i gcónaí air seo.
‘Níor roinneadh faisnéis agus eolas ríthábhachtach leo siúd a d’fhéadfadh é a úsáid go héifeachtach chun beatha a chosaint,’ a deir an tuarascáil.
‘Is cosúil gur sháraigh cosaint an ghníomhaire beatha íospartaigh a chosaint’.
Ceiliúradh tráth é mar shócmhainn is fearr na Breataine sa chogadh faisnéise leis an IRA, ach meastar anois gur chosain sé níos mó beatha ná mar a shábháil sé.
Bhí baint dhíreach aige le 13 dhúnmharú ar a laghad, agus ba bhall d’aonad slándála inmheánaí an IRA – an ‘Nutting Squad’ – é Stakeknife – a d’fhuadaigh, a chéas agus a mharaigh faisnéiseoirí a raibh amhras orthu.
Cúisíonn Operation Kenova – faoi stiúir Iain Livingstone, iar-phríomhchonstábla Phóilíní na hAlban – MI5 as ‘teip eagraíochtúil thromchúiseach’ as iarracht a dhéanamh an t-imscrúdú a shrianadh.
Diúltaíonn a thuarascáil, a sceitheadh chuig an Mail, d’éileamh ó iarcheannaire MI5 a dúirt go raibh ‘eolas teoranta’ ag an ngníomhaireacht ar ghníomhaíochtaí Stakeknife.
Go deimhin, deirtear ann, go raibh MI5 páirteach ina ruaig ‘ar feadh a oibríochta mar ghníomhaire’.
Is ionadh an rud é go nochtann an tuarascáil gur ‘thóg láimhseálaithe arm Stakeknife amach as Tuaisceart Éireann ar saoire é nuair a bhí a fhios acu go raibh [na póilíní] ag iarraidh é as dúnmharú’.
Deir an tuarascáil gur cheart go mbeadh seiceálacha agus cothromaíocht i bhfeidhm chun an gníomhaire san IRA a bhainistiú go héifeachtach, ach níor tugadh aird orthu mar gheall ar ‘chiall dílseachta claonta do Stakeknife, agus lig na línte doiléire seo dó leanúint ar aghaidh ag déanamh cionta tromchúiseacha nár tugadh os comhair an cheartais é riamh’.
In áit eile, deir an tuarascáil: ‘Bhí Stakeknife an-oscailte go minic lena láimhseálaithe maidir lena rannpháirtíocht dhíreach i gcoiriúlacht thromchúiseach lena n-áirítear dúnmharú.’
Ach diúltaíodh rochtain d’imscrúdaitheoirí Kenova ar a admhálacha. Dá mbeadh ‘na nótaí agus na taifeadtaí fuaime bunaidh’ curtha ar fáil dóibh, bheadh sé in ann na fianaise a cuireadh faoi bhráid ionchúisitheoirí a neartú, a deir an tuarascáil.
Fuair Scapaticci bás ag 73 bliain d’aois i 2023. Bliain ina dhiaidh sin, thug MI5 na céadta doiciméad a bhain lena ról mar ghníomhaire ar láimh, ach faoin am sin bhí Oibríocht Kenova ag druidim chun deiridh.
Dá mbeadh an t-ábhar sroichte ag imscrúdaitheoirí níos luaithe, b’fhéidir go mbeidís in ann smaoineamh ar a láimhseálaithe a ionchúiseamh as ciontóir a bhí á lorg a choinneáil.
Chaith Stakeknife breis agus 20 bliain mar ghníomhaire san IRA. Tugadh céannacht nua dó agus bhog sé go Surrey. Rinneadh teagmháil le MI5 le haghaidh trácht.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
