Cúpla seachtain ó shin, scríobh mé faoin mbliain inar cheap mé go raibh mé tagtha in aois. Bhí mé cúig bliana déag d’aois agus i mo dhalta cónaithe i gColáiste Chiaráin, fós faoi chúram na sagart.
Sa scéal sin, scríobh mé gur iarr mé ar chailín damhsa mall a dhéanamh liom agus gur aontaigh sí. Chuir an tAthair O’Toole stop tobann leis sin, ag rá go raibh rialacha an fhaid briste agam agus mé ag damhsa. Chonaic mé é freisin ag tarraingt buachalla eile den urlár damhsa mar go raibh a chuid gruaige rófhada
Níos déanaí, mar ghníomh beag ceannairce, lig mé do mo chuid gruaige féin fás beagán.
An samhradh céanna sin, d’fhreastail mé ar ranganna Fraincise sa chathair, fuair mé post in óstán áitiúil, agus shábháil mé go leor airgid chun mo chéad ghiotár leictreach a cheannach.
Thosaigh mé ag dul chuig damhsaí sa chathair freisin, áit nach raibh sagairt ar bith le feiceáil ar imeall an urláir ag faire orainn.
Cheap mé go raibh mé tar éis an líne a thrasnú isteach i saol na ndaoine fásta, go dtí go ndeachaigh mé go Baile Átha Cliath, ar aon nós.
Sula labhraím faoi Bhaile Átha Cliath, áfach, tá rud éigin agam le hadmháil anseo.
D’inis mé daoibh faoi mo chéad damhsa agus mé cúig bliana déag d’aois. Bréag a bhí ann.
Ní mise a fuair cnag ar an ngualainn ón Athair O’Toole an oíche sin. Ba dhuine de mo chairde é sin. Chonaic mé é ag tarlú.
Is cuimhin liom aghaidh an tsagairt, an cailín ag tabhairt céime siar, agus náire an ruda ar fad. Is cuimhin liom gur mhian liom go mbeadh an misneach agam féin a leithéid a dhéanamh.
Ach ní raibh aon mhisneach agam an uair sin. Misneach ar bith.
Tháinig mo chéad damhsa níos déanaí, nuair a bhí mé sé bliana déag d’aois agus i mo dhalta lae. Agus níor tharla sé mar a shílfeá.
Fuair mé buidéal branda sa bhaile i vardrús m’athar. Choinnigh Daid é d’ócáidí speisialta, cuairteanna Uncail John den chuid is mó. Shuídís beirt cois tine, gloine bheag branda ag gach duine acu, agus labhraídís faoi na seanlaethanta.
Fuair mise úsáid eile dó.
Roimh dhamhsa, dhoirtinn gloine mhaith dom féin, d’ólfainn go tapa í, agus ansin líonainn an buidéal suas arís le huisce.
Bhí súil agam nach dtabharfadh m’athair faoi deara é.
Ní bhuaileadh an t-alcól mé go tapa. Bhínn istigh sa halla damhsa sula dtosaíodh sé ag oibriú orm.
Ansin d’imíodh mo chúthaileacht. Bhínn in ann labhairt. Bhínn in ann aoibh gháire a dhéanamh. Bhínn in ann damhsa.
Bhí mé sé bliana déag d’aois nuair a dhamhsaigh mé le cailín den chéad uair. Bhí mé ar meisce.
Is beag cuimhne atá agam air anois, seachas cúpla splanc dhoiléir dínn ar an urlár damhsa. Ní cuimhin liom fiú cé hí an cailín.
Oíche amháin roimh dhamhsa, tháinig cara liom ar smaoineamh a cheapamar a bhí thar fheabhas.
Bhí a fhios aige cá bhféadfaimis vodca a fháil. Plean simplí a bhí aige. Bheadh cúpla deoch againn roimh ré chun muid féin a chur i gceart don damhsa.
Níor lig mé orm go raibh mise curtha i gceart cheana féin, agus d’aontaigh mé láithreach.
Chuaigh muid i bhfolach i scáth dorais i Lána an tSéipéil. Mhothaíomar dána agus fásta. Bhí an buidéal againn.
Ní raibh gloiní againn, ná meascthóirí, ná ciall. D’ólamar díreach as an mbuidéal, go tapa agus go crua.
D’ól mise níos mó ná mo chara. I bhfad níos mó. Ar dtús, bhíomar go breá. Ansin cróga. Ansin dosháraithe.
Ina dhiaidh sin, tada.
Níl a fhios agam cad a tharla do mo chara an oíche sin. Níl aon chuimhne agam ar Lána an tSéipéil a fhágáil. Níl aon chuimhne agam ar dhul abhaile.
An chéad rud eile is cuimhin liom, bhí mé ag múscailt i mo leaba féin an lá dár gcionn, chomh tinn sin nach raibh mé in ann mo cheann a ardú.
Bhí mé tinn ar feadh trí lá.
Sa lá atá inniu ann, déarfaidís gur nimhiú alcóil a bhí ann. An uair sin, ní raibh aon rud le déanamh ach fulaingt. Luigh mé ansin, ag cur allais, ag únfairt, agus ag tabhairt amach faoi gach a tharla.
Bhí blas bréan i mo bhéal. Chas mo ghoile ag boladh bia. Ghortaigh an solas mo shúile.
Go dtí an lá atá inniu ann, níl a fhios agam cé a d’aimsigh mé ná cé a rinne an glaoch teileafóin a thug abhaile mé.
Faoi dheireadh, nuair a bhí mé réidh chun aghaidh a thabhairt ar mo thuismitheoirí, d’fhiafraigh siad díom cad a tharla.
D’inis mé an fhírinne dóibh. Bhí vodca ólta agam le cara chun an misneach a fháil dul ag damhsa.
Cheap mé go gcoinneoidís sa bhaile mé go deireadh mo shaoil. Ina áit sin, lig siad tharstu é. Caithfidh gur cheap siad go raibh mo phionós faighte agam cheana féin.
Thug Coláiste Chiaráin na glúnta sagart don saol mór, agus cuid de na hiománaithe ab fhearr sa tír freisin.
Ach níor ullmhaigh sé buachaillí cosúil liomsa do hallaí damhsa, don ól, do chailíní, ná don mhearbhall a bhaineann le fás aníos.
An t-aon rud a bhí ar eolas agam go cinnte, agus mé i mo luí sa leaba ag teacht chugam féin tar éis na hoíche sin i Lána an tSéipéil, ná go raibh rud éigin athraithe ionam go deo.
Bhí mé in áit nach raibh mé riamh cheana.
Bhí Droichead na nAlt trasnaithe agam.
Ansin tháinig Baile Átha Cliath.
Ar mhaithe leis an nGaeilge a chur chun cinn sna meáin go léir foilsíonn ExtraG.ie an colún seachtainiúil seo le Micheál Bairéad óna shuíomh idirlín mickgb.com.
Is féidir leat éisteacht leis freisin agus tú ag léamh, agus frásaí deacra a sheiceáil trí chliceáil ar aon fhocal.
Cibé ábhar a bhíonn aige ó sheachtain go seachtain, bíonn sé i gcónaí léargasach, faisnéiseach agus suimiúil.
AUDIO: Tá fuaimrian (audio) ar fáil an freisin, ag úsáid intleacht shaorga (AI), chun an téacs Gaeilge a léamh amach. Mar sin is féidir é a chloisteáil agus tú á léamh.
DICTIONARY: Agus tá foclóir ann, ag úsáid teanglann.i,e freisin, ionas gur féidir leat brú ar fhocal chun a bhrí (meaning) a fháil, díreach ar an leathanach atá á léamh agat.
Tá na colúin go léir le Micheál Bairéad i gcartlann amháin ar an suíomh mickgb.com. Tá beagnach trí chéad dóibh ann go dtí seo.
Chomh maith le sin tá 805 colún a sceíobh a athar, Peadar Bairéad, i gcartlann eile.
Is scríbhneoir agus colúnaí é Mícheál Bairéad a bhunaigh an suíomh gréasáin mickgb.com, mar chartlann dá scríbhinní.
Is Éireannach é atá ina chónaí sna Stáit Aontaithe le blianta fada. Cé gur rugadh i gContae Mhaigh Eo é, d’fhás sé aníos i mBaile Átha Cliath agus i gCill Chainnigh. Caitheann sé cuid mhaith ama in Éirinn fós.
Is colúnaí seachtainiúil é don pháipéar áitiúil Kilkenny People.
Dhear agus d’fhorbair sé an suíomh idirlín mickgb.com d’eagraíocht neamhbhrabúis.
Is athair Micheál é Peadar Bairéad. Rugadh é in Iorras in iarthuaisceart Chontae Maigh Eo agus bhí cónaí air i gCill Chainnigh sula bhfuair sé bás sa bhliain 2019.
Múinteoir Ghaeilge, agus scríbhneoir prós agus filíochta ab ea Peadar.
Foilsíodh ceithre chnuasach filíochta (Duilleoga Fómhair, Cleití na hAislinge, Fataí Rómhair agus An Fómhar Deireanach) leis, chomh maith lena dhírbheathaisnéis (Doirse Dé).
Bhí sciar maith dá chuid filíochta ar chúrsaí scoile agus léinn. Foilsíodh scríbhinní Pheadair i go leor irisí: Feasta, Comhar, An Sagart, An Timire, Anois, agus Scéala Éireann san áireamh. Colúnaí seachtainiúil ab ea é sa Kilkenny People freisin, ó 1979 – 2018. Tá 805 dá cholúin ar fáil ar mo shuíomh.
Chun scríbhinní Micheál agus Peadar a léamh, breathnaigh ar mickgb.com.
Ríomhphost: mickgb@gmail.com
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
