Tá Aire na Meán, Patrick O’Donovan, sna meáin é féin le déanaí mar gheall ar roinnt tuairimí agus cinntí a rinne sé.
Mar sin féin, tá tionchar diúltach fós ag cinneadh amháin a rinne sé in 2024 ar an nGaeilge. Agus tá cáineadh fós á dhéanamh ar O’Donovan, atá ina iar-Aire don Ghaeltacht agus don Ghaeilge, mar gheall air sin.
Cuireadh i leith an Teachta Dála Fhine Gael do Luimneach go ndearna sé ionsaí ‘mailíseach’ ar na meáin tar éis dó glaoch ar Choimisiún na Meán imscrúdú a dhéanamh ar chlúdach RTÉ agus asraonta eile le linn na mbac agóide breosla.
D’athraigh sé a sheasamh ina dhiaidh sin tar éis dá cheannaire páirtí, Simon Harris, a rá gur ‘cuid ríthábhachtach dár ndaonlathas’ iad meáin shaora.
Chuir O’Donovan iontas ar go leor daoine freisin nuair a cheadaigh sé, le linn tréimhse praghsanna ag ardú agus brú ar bhuiséid teaghlaigh, méadú tuarastail €20,000 d’Ard-Stiúrthóir RTÉ, Kevin Bakhurst. Tugann an méadú a phacáiste luach saothair iomlán ó €250,000 go €270,000.
Ach is é seasamh an Aire i gcoinne tobhaigh (levy) ar sheirbhísí sruthú idirnáisiúnta is cúis leis an bhfrustrachas is mó i measc ealaíontóirí agus gnólachtaí cruthaitheacha.
D’fhéadfadh an tobhach, a comhaontaíodh ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, maoiniú suntasach nua a sholáthar do scannáin, teilifís agus, go háirithe, léiriúcháin Gaeilge.
Deir lucht tacaíochta an bhirt go bhfuil sé riachtanach ábhar áitiúil a chosaint mar go dtagann an oiread sin ábhair ar ardáin sruthú anois ó lasmuigh d’Éirinn.
Áitíonn saineolaithe go gcruthódh muirear reachtúil ar sheirbhísí ar nós Netflix, Disney+ agus Amazon Prime foinse infheistíochta cobhsaí do dhrámaíocht, do chláir fhaisnéise agus do bheochan Éireannach.
Deir siad freisin go gcuideodh sé le todhchaí clár agus scannán Gaeilge a dhaingniú i margadh domhanda iomaíoch.
Dúirt an tAire O’Donovan nach dtacaíonn sé leis an tobhach a thabhairt isteach. Dúirt sé go gcuirfí an costas ar aghaidh go díreach chuig teaghlaigh agus go bhféadfadh an beart deacrachtaí taidhleoireachta (diplomatic) a chruthú freisin.
Ag labhairt dó in agallamh leis an Irish Times an 8 Feabhra 2024, dúirt sé: ‘Aon tobhach a chuirfear ar na cuideachtaí seo, cuirfear ar aghaidh chuig an tomhaltóir é. Sin í an réaltacht.’
Mar sin féin, léirigh tuairiscí le déanaí ar sheirbhísí sruthú idirnáisiúnta go socraíonn na cuideachtaí seo a bpraghsanna de réir dhálaí an mhargaidh agus de réir a bhfuil custaiméirí sásta a íoc.
Ag cruinniú faisnéise meán ina roinn ar an 7 Feabhra 2024, dúirt an tAire go bhféadfadh an togra cur isteach ar riarachán Mheiriceá. Dúirt O’Donovan: ‘Caithfimid a bheith an-chúramach nach dtiocfaimid i gcás ina bhfeictear é seo mar tharaif ar chuideachtaí Mheiriceá.’
Tá reachtaíocht rite ag Éirinn le haghaidh tobhach ábhair faoi rialacha an AE, ach tá an ráta socraithe ag náid faoi láthair. Dúirt an tAire nach bhfuil sé i gceist aige an seasamh seo a athrú.
Dúirt sé freisin le The Journal ar an 9 Feabhra 2024: ‘Níl aon ráthaíocht ann go mbeidh níos mó ábhair Éireannaigh mar thoradh ar thobhach a fhorchur. Tá na cuideachtaí seo ag infheistiú anseo cheana féin.’
Tá easaontas láidir idir léiritheoirí, scríbhneoirí scáileáin agus eagraíochtaí Gaeilge le seasamh O’Donovan.
Deir siad gur uirlis chaighdeánach beartais chultúrtha í an tobhach a úsáidtear ar fud na hEorpa agus go bhfuil méadú tagtha ar mhaoiniú do léiriúcháin áitiúla i roinnt tíortha san AE cheana féin dá bharr.
Áitíonn siad go bhfuil Éire ag titim taobh thiar dá comharsana anois agus go bhfuil ábhar Gaeilge thar a bheith leochaileach mar gheall ar an dreasacht tráchtála theoranta atá ag ardáin dhomhanda chun saothar a choimisiúnú i dteangacha mionlaigh.
Deir siad go dtacódh tobhach le fostaíocht, go bhforbródh sé tallann chruthaitheach agus go gcinnteodh sé go leanfadh scéalta Éireannacha de bheith le feiceáil ar sheirbhísí sruthú móra.
D’iarr grúpaí tionscail ar an aire staidéar féidearthachta an rialtóra ar an tobhach a fhoilsiú.
Deir siad go léireoidh an staidéar go bhfuil an beart inoibrithe agus go soláthróidh sé tacaíocht do léiriúcháin Éireannacha agus do léiriúcháin na Gaeilge gan dochar a dhéanamh don mhargadh.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
