Caitheadh beagnach £92,000 (€107,000) d’airgead poiblí ar tháillí dlí ag comhairle áitiúil ó thuaidh den teorainn, agus iad ag iarraidh cur i gcoinne comhartha sráide dátheangach i bPort an Dúnáin, de réir sonraí nua a fuarthas faoi Shaoráil Faisnéise.
Léiríonn na figiúirí gur chaith Comhairle Buirge Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon £91,956 ag cosaint a cinneadh diúltú d’iarratas ó chónaitheoirí Chnoc Chois Choille (Woodside Hill) comhartha Béarla–Gaeilge a chur in airde.
Ba i Meán Fómhair 2022 a cuireadh an t-iarratas isteach ar dtús, agus tháinig sé chun cinn go raibh tacaíocht láidir áitiúil ann.
I suirbhé oifigiúil na comhairle, thug ar a laghad 64 cónaitheoir tacaíocht don chomhartha, agus níor chuir ach triúr ina choinne — toradh a sháraigh go soiléir an tairseach dhá thrian a éilítear faoi bheartas na comhairle.
In ainneoin na dtorthaí sin, dhiúltaigh na comhairleoirí don iarratas i mí Dheireadh Fómhair 2023, cinneadh a chuir tús le dúshlán dlí ina dhiaidh sin.
Cuireadh tús le himeachtaí um athbhreithniú breithiúnach in Eanáir 2024, a thug cónaitheoir áitiúil os comhair na hArd-Chúirte chun cinneadh na comhairle a chur ina cheist.
Mhair an cás ar feadh breis agus dhá bhliain, sular tháinig casadh ar an scéal níos luaithe i mbliana nuair a d’aontaigh an chomhairle glacadh le hiarratas úr ar an gcomhartha céanna. Mar thoradh air sin, cuireadh deireadh leis na himeachtaí cúirte agus tugadh cead don chomhartha dátheangach dul ar aghaidh.
Táthar ag súil go gcuirfear an comhartha in airde go luath, rud a chuirfidh deireadh le próiseas a mhair beagnach ceithre bliana ó thús go deireadh.
Tá an nochtadh faoi na costais dlí ina chúis le ceisteanna nua maidir le húsáid acmhainní poiblí, go háirithe i bhfianaise gur chomhlíon an t-iarratas na critéir oifigiúla agus go raibh tromlach mór de na cónaitheoirí ar a son.
Tá Conradh na Gaeilge tar éis cur síos a dhéanamh ar an gcaiteachas mar ‘neamhchosanta’ agus mar chur amú suntasach ar airgead na gcáiníocóirí, ag maíomh nach raibh mórán seans ag an gcomhairle a sheasamh a bhuachan sa chúirt.
Le linn na conspóide, tugadh le fios freisin go raibh imeachtaí agus cinntí na comhairle á ndéanamh faoi rún, rud a spreag tuilleadh cáinte ar an bpróiseas cinnteoireachta.
Ní hé seo an chéad uair a tarraingíodh aird ar an gcostas a bhaineann le díospóidí dlí faoi chomharthaíocht dhátheangach, agus léirigh tuairiscí roimhe seo go raibh imní ann faoin gcostas ollmhór a bhaineann le cásanna dá leithéid.
Tagann an scéal chun cinn i gcomhthéacs díospóireachta leanúnaí faoi ról agus stádas na Gaeilge.
Le blianta beaga anuas, tá comharthaíocht dhátheangach ina ceist choimhlinte i roinnt ceantar, rud a léiríonn deighiltí polaitiúla agus cultúrtha níos leithne.
Nuair a chuirfear an comhartha nua in airde, beidh sé ina shiombail ní hamháin den teanga féin, ach den fheachtasaíocht fhada a bhí ag teastáil chun é a bhaint amach.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
