Tá meath daonra agus tarraingt siar áiseanna poiblí ag ‘creimeadh creathlach shóisialta na beatha tuaithe,’ de réir an CLG.
Deir an CLG, a rinne níos mó ná aon eagraíocht eile chun pobail áitiúla Éireannacha a choinneáil ag fás, go gcaithfidh polaiteoirí a bheith níos gníomhaí chun a chinntiú go mbeidh todhchaí ag pobail.
Bhí ionadaithe CLG os comhair Choiste Tithíochta an Oireachtais an tseachtain seo caite agus bhí rabhadh tromchúiseach acu dár bpolaiteoirí.
Chuir siad torthaí ‘tromchúiseacha’ a dtuarascála ar dhéimeagrafaic in Éirinn i láthair, rud a léirigh go bhfuil clubanna CLG ar fud na tíre ag rith gan acmhainní agus daoine go gasta.
Agus thug siad rabhadh nuair a tharlaíonn sé seo go gciallódh sé go bhfuil na pobail féin ag dul in éag.
Dúirt Benny Hurl, cathaoirleach an Choiste Náisiúnta Déimeagrafaíochta ag CLG: ‘Ní hamháin gur eagraíochtaí spóirt iad clubanna, is ancairí iad d’áit, d’aitheantas agus do shaol an phobail. Nuair a athraíonn an daonra, mothaíonn na clubanna é láithreach.
‘Nuair nach féidir le teaghlaigh rochtain a fháil ar thithíocht, cailleann clubanna imreoirí agus, sa deireadh, oibrithe deonacha. Agus nuair a fhorbraítear ceantair nua gan áiseanna leordhóthanacha, bíonn clubanna róbhuartha.
‘Nuair a bhíonn ceantair folamh, is minic a bhíonn club CLG mar an píosa deireanach den bhonneagar sóisialta atá fágtha.
‘Sin é an fáth gur gá déimeagrafaíocht a thuiscint, ní mar cheist staitistiúil theibí, ach mar réaltacht bheo a bhfuil iarmhairtí díreacha aici maidir le rannpháirtíocht, sláinte agus comhtháthú pobail.’
Dúirt an tUasal Hurl agus Peter Horgan, bainisteoir straitéise na heagraíochta, go léiríonn an tuarascáil, dar teideal Nobody Said Stop – Until Now, cé go bhfuil níos mó ná 70% de chlubanna lonnaithe i gceantair thuaithe, nach bhfuil ach 40% den daonra lonnaithe ann.
De réir an taighde, cuireann sé seo brú ar acmhainní ag clubanna tuaithe, laghdaíonn sé líon na n-imreoirí agus cruthaíonn sé cásanna ina mbíonn clubanna iallach orthu cumasc le foirne i bparóistí eile in aice láimhe.
Cé go bhfuil treochtaí daonra an-difriúil i gceantair uirbeacha, tá an fás i líon na ndaoine atá ina gcónaí ann tar éis dul thar na hacmhainní atá ar fáil.
Mar shampla de seo, a dúirt an tUasal Horgan, fuair an staidéar amach nach bhfuil 70% de na páirceanna imeartha i mBaile Átha Cliath faoi úinéireacht clubanna.
‘I gceantair uirbeacha, tá fás gan fasach ag clubanna,’ a dúirt sé. ‘Ar an dromchla, tá cuma dhearfach air seo agus, i go leor réimsí, tá. Mar sin féin, gan bhonneagar, bíonn fás den sórt sin ina dhliteanas.’
D’áitigh na hionadaithe ar an Oireachtas oibriú i gcomhar le CLG chun aghaidh a thabhairt ar na fadhbanna atá roimh chlubanna, fadhbanna atá ag dul i bhfeidhm go mór ar phobail tuaithe.
Dúirt an Teachta Dála de chuid Fhine Gael, Willie Aird, gur fadhb leanúnach í cead pleanála a fháil agus seirbhísí a bhainistiú i gceantair thuaithe na hÉireann, ag maíomh go bhfuil sé ag caint ar an ábhar ó toghadh é den chéad uair chuig Comhairle Contae Laoise i 1979.
Dúirt sé: ‘Tá siad ag bogadh na gcuaillí sprice an t-am ar fad. Ba chóir go mbeadh cead againn maireachtáil inár gceantair thuaithe.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
