Fuair Seán Ó Sé, an teanór cáiliúil as Corcaigh agus iar-phríomhoide scoile, bás an tseachtain seo ar an 13 Eanáir 2026 ag aois 89, díreach trí lá roimh a 90ú breithlá.
Rugadh é ar an 16 Eanáir 1936 i mBéal Átha Leice, Iarthar Chorcaí, agus tógadh é i dteaghlach lán-Ghaeilge. Níor labhair sé focal Béarla go dtí gur thosaigh sé ar an mbunscoil ag sé bliana d’aois. Mhúnlódh a ghrá luath don teanga agus don amhrán a shaol iontach.
Rinne Seán oiliúint mar mhúinteoir i gColáiste Íosagáin i mBaile Bhuirne agus i gColáiste Phádraig i mBaile Átha Cliath.
Chuaigh sé ag obair mar mhúinteoir bunscoile i gCill Mhantáin agus i gCorcaigh, agus ar deireadh thiar bhí sé ina phríomhoide ar Naomh Muire ar an gCnoc i gCnoc na hAoine — poist a bhí aige go dtí gur scoir sé.
Cuimhníonn na daoine a raibh aithne acu air mar cheannaire cineálta, comhbhách a chuir a chuid daltaí i gcónaí chun tosaigh.
Go luath sna 1960idí, bhí cosán ceoil Sheáin ailínithe le cosán ceoil an chumadóra Seán Ó Riada agus an ghrúpa Ceoltóirí Chualann. Thuill a thallann mar theanór cumasach aird náisiúnta agus idirnáisiúnta dó.
Chuaigh sé ar chamchuairt ar fud an domhain le Comhaltas Ceoltóirí Éireann, ag tabhairt ceol traidisiúnta na hÉireann do lucht féachana i gCeanada, sna Stáit Aontaithe, i Moscó, i Shanghai agus fiú i Havana.
Fuair sé clú agus cáil amach lena thaifeadadh cinntitheach de ‘An Poc ar Buile’ a scríobh Dónall Ó Mulláin sa bhliain 1940. Ba é singil Gael Linn sa bhliain 1962 an chéad amhrán Gaeilge riamh a shroich barr na gcairteacha in Éirinn.
Thuill a liricí spraíúla agus guth teanór Sheáin an leasainm geanúil ‘de Pucker’ dó – a lean é ar feadh a shaoil.
Cáiliúil as a chuid scéalaíochta chomh maith lena chuid amhránaíochta, cuimhníodh ar Sheán freisin as ‘The Banks of My Own Lovely Lee’ a chanadh ag ócáidí baile CLG i gCorcaigh, rud a chruthaigh radhairc cheiliúrtha dochreidte. Chuimhnigh an Taoiseach Micheál Martin go fonnmhar ar an gcaoi a dtabharfadh Seán ‘ceiliúradh chun críche spreagúil’ leis an amhrán sin.
As a chuid seirbhísí, fuair Seán go leor gradam, ina measc gradam Amhránaí na Bliana TG4 i 2021, agus dochtúireacht onórach ó Choláiste na hOllscoile, Corcaigh i mí Dheireadh Fómhair 2025, mar aitheantas ar a ranníocaíocht ollmhór d’oidhreacht agus do cheol na hÉireann.
Fuair sé gradam saoil freisin ag an Ghradaim Ceoil.
Phós sé Eileen, a fuair bás i 2025. Tá triúr clainne i dteaghlach Sheáin: Áine, Con agus Íde — chomh maith le garpháistí. Tá a dheirfiúr Maureen, a banchliamhain Caitríona, agus go leor neachtanna, nianna agus cairde geanúla fágtha ina dhiaidh freisin.
Rinne Ardmhéara Chorcaí, Fergal Dennehy, cur síos air mar dhuine ‘croíúil, greannmhar agus dílis don traidisiún,’ agus gur anam é a mhúnlaigh saol cultúrtha Chorcaí agus na hÉireann. Thug Tony Fitzgerald, iar-Ardmhéara, ‘laoch’ air agus ‘guth Chathair na Reibiliúnach i scéalta agus in amhráin,’ ag tabhairt faoi deara gur chaith sé a bhlianta is sona mar phríomhoide i Scoil Mhuire.
D’aontaigh an Taoiseach leis na mothúcháin sin, ag glaoch ar Sheán mar ‘amhránaí iontach… oideoir, amhránaí agus siamsóir den scoth,’ ag moladh a nasc speisialta le Seán Ó Riada agus ag rá gur deireadh ré a bhás.
Spreag a bhás ómóis oifigiúil, lena n-áirítear preasráiteas ón Roinn Chultúir, Cumarsáide agus Spóirt, ag cur síos air mar ‘choimeádaí ar ár n-oidhreacht’ a raibh a ghlór ag cabhrú le hathbheochan cheol traidisiúnta na hÉireann a spreagadh.
Bhí saol Seán Ó Sé bunaithe ar amhránaíocht, ar theanga agus ar theagasc. Chabhraigh sé le traidisiún na hÉireann a iompar ó thithe beaga i nGaeltacht Chorcaí go hallaí ceolchoirme ar fud an domhain. Do go leor, ba é croílár suaimhneach anam cultúrtha Chorcaí é.
Beidh a dhíth go mór air. Tá a chuid amhrán fós ann, maireann a cheachtanna, agus mairfidh a chuimhne i ngach cúinne den tír inar líon a ghlór an t-aer tráth.
Ar dheis Dé go raibh a anam dílis.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
