Ní tír í Éire atá aitheanta as a saibhreas, a cumhacht mhíleata ná a cúlchistí mianraí ach tá ár bhfilí againn mar Christy Moore.
Go híorónta ní scríobhann Christy a chuid amhrán féin fiú ach fos féin is duine de na filí is mó atá againn.
Is amhránaí finscéalaíochta, bailitheoir, scéalaí agus gníomhaí é Christy le breis agus 50 bliain, agus cabhraíonn na hamhráin a chanann sé scéal na hÉireann a insint – an mhaith agus an t-olc, na buanna agus na dúshláin.
Rugadh é i nDroichead Nua, Contae Chill Dara, agus is maith leis a cheiliúradh gur ‘Fear Bog’ é. Dhá rud faoi a chuireann iontas ar dhaoine: d’oibrigh sé i mbanc tráth agus bhí a mháthair ina hiarrthóir toghcháin de chuid Fhine Gael tráth.
Sa bhliain 1973, thug sé féin agus na ceoltóirí a bhunódh Planxty níos déanaí albam amach, Prosperous. Ba iad Liam Óg Ó Flynn, Andy Irvine agus Dónal Lunny iad.
Le linn a shlí bheatha, sheinn sé le Planxty agus Moving Hearts ach de ghnáth leis féin.
Agus ochtó bliain slánaithe anois aige, tá a bhailiúchán pearsanta féin ar fad bronnta ag Christy Moore ar Thaisce Cheol Dúchais Éireann (TCDÉ) i mBaile Átha Cliath.
Tá stór ollmhór de lámhscríbhi nní, taifeadtaí, litreacha, liostaí ceoil, agus liricí nach bhfuil feicthe againn go dtí seo sa bhailiúchán a thaispeánann a spiorad cruthaitheach agus a chomhfhios sóisialta.
Dúirt Christy féin: ‘Is breá liom an smaoineamh go mbeidh mo chuid amhrán sa chartlann agus go mbeidh duine óg san Astráil nó i Meiriceá, i gcontae an Chláir nó i mBéal Feirste, in ann dul ar shuíomh gréasáin agus na focail a fháil, nó an fonn agus na cordaí a bheith acu.
‘Tá cumhacht sna hamhráin iontu féin chun muid a tharraingt isteach, tionchar a imirt orainn agus a chur orainn dul ar aghaidh le gáire, nó deora a shileadh, nó seasamh suas agus a bheith san áireamh. Sin iad na rudaí a dhéanann amhrán iontach d’amhrán.’
Chomh maith leis sin tá scannán faisnéise nua, Cartlann Christy Moore, déanta ag Taisce Cheol Dúchais Éireann (TCDÉ) i mBaile Átha Cliath agus TG4, ina baintear úsáid as na bailiúcháin seo chun iniúchadh a dhéanamh ar shaol agus ar cheol Christy.
Áirítear agallaimh nua agus taifeadtaí nua de Christy sa scannán, atá déanta ag Ciarán Ó Maonaigh, a rinne Farewell to Hughes’s le Brendan Gleeson, mar aon le míreanna le healaíontóirí eile.
Is cartlann bheo í TCDÉ a chuireann ealaíontóirí comhaimseartha i dteagmháil le hábhar cartlainne chun ealaín nua a spreagadh lena n-áirítear a sraith YouTube Drawing from the Well, an tsraith Taoscadh ón Tobar, a craoladh ar TG4, agus Farewell to Hughes’s le Brendan Gleeson, a ainmníodh don Scannán Faisnéise is Fearr ag Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann 2024.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
