Fontaines D.C.: ‘Ní bhíonn freagra ar an gcrá le fáil inár gcuid amhrán riamh’

Tar éis bliana ina raibh buaicphointí agus tragóidí araon ag Fontaines D.C., tá an cúigear ceoltóirí, a bunaíodh i mBaile Átha Cliath, ag leanúint ar aghaidh ag leathnú a saol ceoil agus a lucht leanúna ar fud an domhain, agus a gcúigiú halbam, Dopamine Chamber, a bhfuiltear ag súil go mór leis, á eisiúint acu. Tugann an giotáraí Conor Curley léargas dúinn ar dhomhan ‘dorcha, casta’ an albaim – agus labhraíonn sé faoi Chaisleán Bhaile Shláine, an intleacht shaorga, Macklemore, Rosalía, Fred again.., Greta Thunberg, Maigh Eo, Muineachán agus Manhattan.

Mar a admhaíonn Conor Curley, ní hé lár chathair Los Angeles an ceann scríbe is soiléire d’ealaíontóir atá ar thóir inspioráide.

Ach is ann, agus é faoi ghlas leis féin i seomra óstáin, a thosaigh an giotáraí ag cumadh fuaimeanna a léirigh a thimpeallacht aisteach agus a chuir todhchaí anaithnid, ach a raibh bagairt inti go soiléir, in iúl. Bhí sé timpeallaithe ag na codarsnachtaí géara idir ‘beáir atá thar a bheith galánta agus líon mór daoine gan dídean’, agus íomhánna diostópacha den chineál céanna ag splancadh ar a scáileán i scannáin ar nós Blade Runner. Cé nach raibh a fhios aige ag an am, ba smaointe agus mothúcháin iad seo a thiocfadh chun beatha ar deireadh i ndomhan ‘dorcha, casta’ an albaim nua le Fontaines D.C., Dopamine Chamber.

Le linn sosanna ina sceideal gnóthach camchuairte, bhí a chomrádaithe banna ceoil Curley ag taisteal agus ag fiosrú an domhain dóibh féin freisin. Bhí an t-amhránaí Grian Chatten spreagtha go háirithe ag áilleacht mheathlaithe na Veinéise agus ag fuinneamh bríomhar Palermo, agus an grúpa ar fad ag machnamh ar na chéad chéimeanna tábhachtacha eile a bhí rompu tar éis rath domhanda a gceathrú halbam stiúideo, Romance, a eisíodh in 2024.

Chomh maith leis an Choice Prize d’Albam Éireannach na Bliana a bhaint amach, ba mhórchéim chun cinn ar an ardán idirnáisiúnta é an tionscadal sin – an chéad albam acu ó shínigh siad le XL Recordings agus an chéad cheann acu a raibh an léiritheoir mór le rá James Ford ag obair air. Sa Ríocht Aontaithe, bhí díolacháin Romance sa chéad seachtain faoi dhó níos airde ná díolacháin a réamhtheachtaí, Skinty Fia. Thuill sé an dara BRIT Award do Fontaines don Ghrúpa Idirnáisiúnta freisin, rud a d’fhág nach raibh ach ceithre bhanna tar éis an gradam sin a bhaint amach níos mó ná uair amháin: U2, Foo Fighters, REM agus Fontaines D.C. Fuair siad dhá ainmniúchán Grammy chomh maith: don Albam Rac is Fearr agus, don singil tosaigh ‘Starburster’, don Taibhiú Ceoil Malartaigh is Fearr.

Ó thaobh na stíle ceoil de, chuir sé tús le caibidil nua thábhachtach don ghrúpa freisin, a bhfuil Carlos O’Connell, Tom Coll agus Conor ‘Deego’ Deegan III mar bhaill eile ann. Cé gur léirigh Skinty Fia go raibh siad ag bogadh i dtreo nua spéisiúil, amach ón mbéim spleodrach ar an bpostphunc a bhí le cloisteáil ar Dogrel (2019) agus A Hero’s Death (2020), ní raibh aon amhras ann gurbh é Romance an saothar ba thurgnamhaí dá gcuid go dtí sin. Bhí siad ag bogadh níos faide óna gcuid machnaimh ar fhéiniúlacht na hÉireann chun cruinne fantaisíochta, todhchaíoch dá gcuid féin a fhiosrú.

Mar bhanna a bhfuil cáil orthu as an gcaighdeán a ardú le gach eisiúint nua, níorbh fhada go raibh daoine ag fiafraí cén treo a thógfadh Fontaines ina dhiaidh sin. Fuarthas freagra na gceisteanna sin i lár mhí Lúnasa ar deireadh, nuair a eisíodh ‘Marianne’, an chéad singil óna gcúigiú halbam, Dopamine Chamber.

Tá sé léirithe ag Fontaines D.C. le ‘Marianne’ nach bhfuil aon chomhartha go bhfuil a móiminteam ag moilliú. Tá roinnt éachtaí nua bainte amach acu leis an eisiúint, lena n-áirítear an singil is airde ar chairt na Ríochta Aontaithe acu go dtí seo agus an chéad singil dá gcuid a chaith níos mó ná seachtain amháin sa 40 singil is mó díol sa Ríocht Aontaithe.

Ar ais sa bhaile in Éirinn, fuair lucht leanúna deis an t-amhrán nua a chloisteáil beo níos lú ná coicís tar éis a eisiúna, nuair a bhí Fontaines i gceannas ar an bpríomhstáitse ag Electric Picnic 2026.

‘Bhí neart de mo mhuintir ann,’ a deir Curley le gáire. ‘Le seónna den chineál sin, bíonn gach rud beagáinín craiceáilte uaireanta, ach bhí Electric Picnic dochreidte. Is dóigh liom gur thosaíomar ag bun an dréimire ag an bhféile sin, agus mar sin bhí sé cineál osréalach a bheith inár bpríomhbhanna ann ar deireadh.’

Léirigh sé sin go soiléir an méid dul chun cinn a bhí déanta acu ó na chéad léirithe beaga a rinne siad roimh Dogrel. Ag deireadh a gcuid seite oíche Dé Domhnaigh, bhí dhá fhocal le feiceáil ar scáileáin ollmhóra an Phríomhstáitse: Caisleán Bhaile Shláine. Fógraíodh an nuacht go hoifigiúil an lá dár gcionn. Díoladh amach an chéad cheolchoirm i mBaile Shláine, a raibh acmhainn 80,000 duine ann, agus cuireadh an dara ceann leis go luath mar gheall ar an éileamh mór. Níorbh fhada ina dhiaidh sin gur fhógair Fontaines na ceolchoirmeacha ba mhó a bhí acu riamh mar phríomhbhanna sa Ríocht Aontaithe, lena n-áirítear seó ag Staidiam Londan.

Ach bhí na míonna beaga anuas suntasach agus mothúchánach don bhanna ar chúiseanna eile freisin. Ní hamháin gurbh é Electric Picnic an chéad léiriú a rinne siad in Éirinn le bliain anuas, ach ba é an chéad seó a rinne siad sa bhaile ó bhásaigh Trevor Dietz, a mbainisteoir fadtréimhseach, go tragóideach ar an 7 Meitheamh.

I dteachtaireacht ómóis a roinn siad ar líne, chuir siad síos ar Trevor, duine a raibh an-mheas air i saol ceoil na hÉireann, mar ‘an séú ball den bhanna’, duine a bhí leo ó thús a n-aistear ceoil. Tá siad ag tabhairt ómóis dá chuimhne ina gcuid léirithe beo ó shin i leith. Tá na focail ‘Trevor Forever’ scríofa go feiceálach ar thaobh ghiotár Fender Stratocaster Carlos, agus tá an focal ‘Trev’ tatúite go feiceálach ar lámh dheas Grian.

Agus an singil á eisiúint, dúirt Deego gur amhrán é ‘Marianne’ ‘nach bhfeicfeadh solas an lae riamh murach Trev’.

‘Fágadh ar lár é as an 40 amhrán a scríobhamar do Dopamine Chamber,’ a nocht an dordghiotáraí ar na meáin shóisialta. ‘Bhíomar ina theach i Brighton tráthnóna amháin, ag taispeáint na n-amhrán ar fad dó, agus dúirt sé gur “gealtacha amach is amach” a bhí ionainn mar go rabhamar ag iarraidh an t-amhrán seo a fhágáil amach as an albam. Mar sin, thugamar ar ais é…

‘Albam é seo a mhothaíonn i bhfad níos oiriúnaí dár saol anois ná mar a cheapamar a bheadh sé nuair a bhíomar á scríobh,’ a dúirt sé mar fhocal scoir. ‘Tá an t-albam seo tiomnaithe do Trev, do gach rud a thug sé dúinn agus do gach rud a mhúin sé dúinn. Beidh grá againn duit go deo…’

Ón gcéad amhrán, ‘Six Shot Morning’, is léir láithreach gur leathnú dána é Dopamine Chamber ar an saol ar cuireadh aithne orainn air in Romance. Tá an banna ag dul i dtreo fuaim atá níos sintéisí agus nach bhfuil chomh daonna céanna ar an gcéad éisteacht.

‘Bhíomar ag dul isteach i gcríoch nua le Romance, ó thaobh méarchláir agus rudaí den chineál sin a úsáid,’ a deir Curley agus é ag machnamh ar an bpróiseas. Tá sé ag labhairt ó Nua-Eabhrac, áit a bhfuil an banna ag caitheamh cúpla lá roimh shraith féilte agus seónna beaga sna Stáit Aontaithe.

‘Mar sin, bhí an treoir sin leagtha síos againn beagáinín don albam seo,’ a leanann sé. ‘Bhí foghlamtha againn conas oibriú, rianta a thógáil sa seomra rialaithe seachas iad a sheinm beo amháin. Agus thógamar ar an méid sin.’

Bhí a fhios ag an mbanna go raibh siad ag iarraidh níos mó eilimintí leictreonacha a chur san áireamh an uair seo. Bhí Curley féin spreagtha ag léiritheoirí ceoil a bhí ag obair ina seomraí codlata, chomh maith le healaíontóirí féindéanta ‘iontacha’ ar nós ‘RIP Swirl, untitled (halo), Double Virgo agus James K’. Bhí sé féin, Carlos agus Tom ag leanúint ar aghaidh ag fiosrú réimse ollmhór tionchar ceoil agus iad ag obair mar DJanna faoi ainm FDC DJs.

‘Go hionraic, tá sé ar cheann de na rudaí is fearr liom a dhéanamh – a bheith ag seinm mar DJ tar éis ceolchoirmeacha,’ a deir Curley. ‘Agus muid á dhéanamh sin le linn chamchuairt Romance – ag dul go háit eile agus ag seinm ceoil do dhaoine; thosaíodh comhráite den chineál seo: “Ó, tá drumaí mar seo ar an rian seo…” Bíonn tú i meon cruthaitheach cheana féin tar éis duit an cheolchoirm a sheinm.’

Bunaíodh FDC DJs ar dtús chun ceol a sheinm ag cóisirí iar-cheolchoirme agus ag imeachtaí speisialta. Anuraidh, d’eisigh siad athmheascáin oifigiúla faoi ainm an tionscadail do Wet Leg agus English Teacher araon. Sheinn siad mar thaca freisin do Fred again.., duine de na fórsaí is mó i saol an cheoil leictreonaigh nua-aimseartha, ag a sheó mór sealadach san RDS i mBaile Átha Cliath.

‘Ní dóigh liom go hionraic gur mhothaigh mé riamh an oiread sin de shiondróm an imposter agus a mhothaigh mé ag an gceolchoirm sin,’ a deir Curley agus é ag gáire. ‘Bhí sé dochreidte – fiú an deis a fháil féachaint níos gaire ar a chuid oibre agus ar an máistreacht atá aige ar an taobh sin den cheol. Tá an coincheap iomlán a bhaineann lena chamchuairt USB iontach. Ní fhéadfadh aon duine eile é sin a dhéanamh i ndáiríre. Tá a eitic oibre agus gach rud a dhéanann sé thar a bheith suntasach.’

Agus ceolchoirmeacha Fontaines D.C. féin ag bogadh ó láithreacha móra go staidiamaí, an raibh tionchar aige sin ar an bpróiseas scríbhneoireachta? Ar smaoinigh siad ar cheol níos mó agus níos fairsinge a chruthú?

‘Is dócha go raibh,’ a admhaíonn Curley. ‘Ní féidir liom a rá go raibh sé ar thús ár n-intinne agus muid á chumadh, ach nuair a bhíonn ealaíontóirí ag seinm ceolchoirmeacha níos mó agus níos mó go rialta, tugann siad faoi deara gnéithe sna hamhráin atá acu cheana féin a thaitníonn le lucht féachana níos mó. Agus ní féidir leat cabhrú ach na cineálacha cleasanna sin a thabhairt isteach i do chuid ceoil féin.

‘Fiú ár n-amhrán “Big Shot” [ó Skinty Fia],’ a leanann sé. ‘Tá forbairt mhór tagtha air mar amhrán beo. Tá sé an-éagsúil anois leis an leagan taifeadta, agus sílim gur mar gheall ar an aistear atá déanta aige agus muid á sheinm ag ceolchoirmeacha níos mó agus níos mó.’

Bhí an léiritheoir James Ford ríthábhachtach maidir le fís atá ag leathnú i gcónaí Fontaines a thabhairt chun beatha, ar Romance agus ar Dopamine Chamber araon.

‘Tá cluas dochreidte aige, go háirithe maidir le ceol leictreonach,’ a deir Curley faoi Ford. ‘Is dóigh liom go raibh sé i dtréimhse an-spraíúil ina shaol. Bhí an próiseas chun a fháil amach conas na fuaimeanna seo a chruthú ag baint an-taitnimh as.’

Ó d’oibrigh sé ar Romance, áfach, tá Ford tar éis labhairt go hoscailte faoina chuid fadhbanna sláinte. Diagnóisíodh leoicéime ghéar mhialóideach air tar éis dó éirí go dona tinn i mí na Nollag 2024. D’éirigh leis fós albam HELP(2) de chuid War Child a léiriú go cianda óna leaba san ospidéal i mbliana, agus é ag fáil cóireála. Bhí réaltaí móra ar an albam sin, lena n-áirítear Fontaines D.C., Olivia Rodrigo agus Arctic Monkeys.

‘Bhí tréimhse ann nuair nach raibh an chuma ar an scéal go mbeadh sé in ann an taifead a dhéanamh,’ a deir Curley agus é ag labhairt faoin obair a rinne Ford ar Dopamine Chamber. ‘Ach caithfear creidiúint a thabhairt dó: is duine thar a bheith láidir é. Aon uair a d’oibrigh an t-amchlár amach agus a bhí sé in ann é a dhéanamh, rachadh sé chuig an stiúideo. Ní raibh sé ag glacadh aon rud leis go deo. Sin é an fáth go bhfuil sé ar an saol seo – chun albaim a dhéanamh agus páirt a ghlacadh i saol an cheoil.’

Scríobhadh an chuid is mó de Dopamine Chamber, ar chuir an banna síos air mar an t-albam is comhoibrithí dá gcuid go dtí seo, i laethanta dorcha geimhridh thús na bliana 2025. Is cuimhin le Curley gur chosúil go raibh ‘báisteach throm ann gach uile lá’. Ach nuair a tháinig siad le chéile ar deireadh chun an t-albam a chríochnú, le seisiúin taifeadta chónaitheacha faoin tuath i Sasana, tháinig an ghrian amach.

‘Bhí cuma níos éadroime ar na seisiúin taifeadta ag an bpointe sin,’ a deir sé agus é ag machnamh. ‘Bhí liathróid peile Ghaelach againn, agus mar sin théimis amach ag ciceáil na liathróide.’

Mar sin féin, níl aon amhras ann go bhfuil an domhan a léirítear ar Dopamine Chamber i bhfad níos bagairtí ná an domhan a cruthaíodh ar Romance.

Mar a dúirt Grian nuair a fógraíodh an t-albam nua, dá mba rud é go raibh Romance ‘60 faoin gcéad daonna agus 40 faoin gcéad truaillithe ag an uathoibriú agus ag cailliúint mothúchán’, ansin mothaíonn Dopamine Chamber ‘níos cosúla le 60 faoin gcéad truaillithe – tá an masc ag caitheamh an duine níos mó anois’.

‘Tá cuid mhór de shaol Fontaines anois ann ar an rud seo ar líne,’ a deir Curley agus é ag míniú an inspioráide atá taobh thiar de na téamaí sin. ‘Is rud chomh diúltach é a bheith ag plé leis – a bheith i gcónaí ag iarraidh coinneáil suas leis an méid atá ar siúl le do “shaol ar líne” mar bhanna.

‘Ba mhaith le daoine a bheith in ann a rá, “Ó, ní úsáidim mo ghuthán idir an t-am seo agus an t-am sin”, nó rud éigin mar sin,’ a deir sé. ‘Tá sé cosúil le go bhfuilimid tar éis glacadh leis na andúile seo mar ghnáthrud.’

Dar le Curley, seasann an ‘seomra dopamine’ do ‘andúil éigeantach, nó áit éigeantach den chineál sin’.

‘Táimid ag dul isteach i réimse ina mbaintear an toil shaor de dhaoine – ach trí bhorradh tobann pléisiúir,’ a leanann sé. ‘Áit dhorcha chasta atá ann.’

Cén caidreamh atá ag Curley féin lena scáileán?

‘Téim trí thréimhsí éagsúla,’ a deir sé. ‘Ach is den ghlúin sin muid a chonaic na rudaí seo ar fad ag teacht chun cinn. Níor fhás mé aníos mar sin, le iPad nó rud éigin den chineál sin. Chaith mé formhór mo chuid óige amuigh faoin aer, ag imirt iománaíochta agus rudaí mar sin.’

Maidir leis an intleacht shaorga, mothaíonn sé nach bhféadfadh ‘aon bhanna ceart smaoineamh ar í a úsáid – mar cén fáth a n-úsáidfeadh siad í?’

‘An smaoineamh go n-úsáideann daoine í mar chineál cóid cheadaigh… Ní dóigh liom go bhfuil an cumas aici, i ndáiríre, cruthaitheacht an duine a ionadú. Mar sin, sílim go bhfuilimid sách sábháilte sa réimse sin. Dá mbeadh duine ar bith á húsáid, ní dóigh liom gur duine a bheadh ann a chruthódh rud ar bith a bheadh go maith i ndáiríre.’

Is léir nach bhfuil Fontaines D.C. gann ar inspioráid dhaonna ar aon nós. Is imeacht mór ón ngnáthfhuaim atá acu é an t-amhrán garbh, tras-seánra ‘Tongue’. Cuireann Curley an t-athrú sin i leith ‘éisteacht le i bhfad níos mó ceoil ó Kendrick Lamar agus níos mó hip-hop taobh thiar den stáitse’.

Tar éis dhéine an amhráin sin agus na sraithe amhrán a thagann roimhe, mothaíonn an péire amhrán níos séimhe i lár an albaim, ‘One Man’ agus ‘Where Is Gone?’, beagnach mar shos chun análú. Tá sé amhail is dá mbeadh rud éigin nádúrtha tar éis dul isteach i saol an albaim atá sintéisithe den chuid is mó.

‘Maidir linne, mothaím go mbíonn gá i gcónaí le hathshocrú de chineál éigin,’ a deir an giotáraí agus é ag machnamh. ‘Sílim go dtéann ár n-albaim ar fad sa treo sin. Trí na hamhráin níos éadroime, fhuaimiúla sin a chur isteach, tugann sé deis duit na hamhráin dhorcha a dhéanamh níos dorcha fós.’

I gcomhoibriú iontach a spreag sceitimíní móra ar líne nuair a fógraíodh liosta na n-amhrán, cloistear Grian ag roinnt na nglór le réalta na Catalóine, Rosalía, ar ‘Where Is Gone?’.

‘Tá a glór dochreidte,’ a deir Curley go díograiseach. ‘Chuir sé iontas mór orm go raibh sí sásta páirt a ghlacadh san amhrán sin. Sílim i gcónaí go dtugann an smaoineamh maidir le díséad scéal álainn do na hamhráin ar aon nós. Táim an-sásta leis an toradh.’

Ar ndóigh, d’ainneoin na háilleachta, ní bhíonn an dorchadas rófhada riamh. Bíonn na carachtair ar fud Dopamine Chamber ag streachailt le mothúcháin folúntais, uaigneas, neamhshlándála agus dúlagair.

‘Mothaím nach mbíonn freagra ar an gcrá le fáil inár gcuid amhrán riamh,’ a deir Curley. ‘Ní bhíonn dearbhú riamh ann maidir leis an méid ba cheart a dhéanamh in aon cheann dár gcuid ceoil. Ní bhíonn ann ach samplaí de phian agus d’aonrú nó de rudaí mar sin, ionas gur féidir le daoine eile na mothúcháin sin a aithint iontu féin freisin. Agus sin é an rud, dar liom, a bhfuil baint ag daoine lenár gceol dá bharr.’

Tá an scéal cosúil leis sin maidir lena gcuid polaitíochta. Cé gur lean siad ar aghaidh ag tacú go hoscailte leis an bPalaistín le blianta beaga anuas, le linn a gcuid ceolchoirmeacha agus lasmuigh den stáitse araon, agus gur ghlac siad seasamh láidir in aghaidh na heite deise antoiscí, cuireann Fontaines léargas ar leith ar fáil ar an saol as riocht ina mairimid trína gcuid ceoil, seachas a gcuid liricí a líonadh le ráitis pholaitiúla dhíreacha.

Is léir, áfach, go raibh tionchar ag na fórsaí ar tháinig siad trasna orthu agus iad ag tacú leis an bPalaistín ar an albam is déanaí acu.

‘Baineann sé leis an smaoineamh seo go bhfuil aicme uachtarach dofheicthe ann a bhfuil an cumas aici rudaí a chur faoi chois, fiú nuair is cosúil go bhfuil an tsochaí ag seasamh an fód ar son rudaí áirithe,’ a deir Curley agus é ag nodáil. ‘Is téama mór é sin ar an albam – iarracht a dhéanamh an fórsa dofheicthe sin sa domhan a nochtadh, fórsa a bhfuil an chuma air go bhfuil sé in ann cosc a chur ar rudaí a bhfuil ciall choiteann ag baint leo tarlú.’

Tá an téama sin thar a bheith tráthúil ag an am seo dár gcomhrá, i ndiaidh do Macklemore a bheith bainte de chamchuairt Ed Sheeran, go príomha mar gheall ar bhrú ó úinéirí cumhachtacha staidiam ar nós an billiúnaí Robert Kraft, tar éis don rapper a thuairimí ar son na Palaistíne a chur in iúl.

‘Tá sé sin ar cheann de na rudaí is mó a tharla sa chúis seo le fada an lá,’ a deir Curley. ‘Ní fhéadfainn a bheith níos bródúla. Tá Macklemore dochreidte as an méid a rinne sé ansin, agus as na healaíontóirí eile atá ag tacú leis anois. Labhair sé chomh deasghnách agus chomh soiléir sin. Go dtarlódh a leithéid i saol an cheoil phop, ar an ardán is mó – cruthaíonn sé sin tionchar a théann i bhfad níos faide ná an eachtra féin…’

Admhaíonn an giotáraí freisin go raibh sé ‘iontach’ íomhánna d’ealaíontóir gníomhaíoch eile a fheiceáil, Greta Thunberg, ag caitheamh ceann de gheansaithe cáiliúla Fontaines a dhear siad i gcomhar le Bohemian FC, agus í ag seoladh i dtreo Gaza ar mhisean de chuid Freedom Flotilla Coalition anuraidh. Tá os cionn €200,000 bailithe ag díolacháin an gheansaithe sin, a seoladh i mí na Nollag 2024, do Medical Aid for Palestinians.

‘Bhí an t-ádh orm bualadh léi cúpla uair,’ a deir Curley faoi Greta. ‘Is duine iontach í! Agus is léir go ndéanann sí obair dochreidte agus nach n-éiríonn sí tuirseach dá cuid iarrachtaí. Ba cheart meas a bheith uirthi mar dhuine atá ag troid ar son an cheartais.’

Is léir go mbaineann sí taitneamh as craic na hÉireann freisin, ó bheith i láthair ag Féile an Phobail i mbalaclava KNEECAP an samhradh seo, go dtí dul amach ag caitheamh oícheanta le Fontaines agus SPRINTS.

‘Ba nóiméad craiceáilte amach is amach é – a bheith i mbeár léi áit éigin san Eoraip,’ a deir Curley agus é ag gáire. ‘Muidne ar fad ansin léi, agus SPRINTS freisin – ag smaoineamh linn féin, “Is cruinniú beag craiceáilte atá ar siúl againn anseo…”’

Agus muid ag caint ar chruinnithe gan choinne, conas a mhothaigh Curley, mar fhear as Muineachán, nuair a ceiliúradh Fontaines D.C. mar bhanna bródúil as Maigh Eo ag Electric Picnic? Chuaigh Deego agus Tom ar an bPríomhstáitse in éineacht leis na Saw Doctors agus foireann peile a bhuaigh an Chraobh Uile-Éireann chun ‘The Green And Red Of Mayo’ a sheinm.

‘Lig mé dóibh an ceann sin a fháil i mbliana!’ a deir sé agus é ag gáire. ‘Go hionraic, bhí áthas an domhain orm do na leaids, agus mé ag breathnú ar an gcluiche ceannais sin – d’éirigh leo i ndáiríre! I ndiaidh na mblianta ar fad a bhfuil aithne agam ar Deego agus Tom, agus an méid cluiche ceannais atá feicthe agam dóibh a chailleadh, tá áthas orm gur éirigh leo an ceann seo a bhuachan ar deireadh.

‘Bhuel, feicfimid cad a tharlóidh an bhliain seo chugainn. Tá súil agam gur féidir le Muineachán tógáil ar an méid a bhain siad amach an séasúr seo caite!’

Is léir nach bhfuil Curley tar éis imeacht rófhada óna fhréamhacha. Sheinn sé ag Féile Harvest Times Blues, féile réasúnta beag, ina bhaile dúchais i Muineachán anuraidh.

View this post on Instagram

A post shared by Harvest Time Blues (@harvesttimeblues)

‘Bhí mé ag freastal ar an bhFéile Gormacha ar feadh mo shaol sna déaga ar fad, ag dul timpeall chuig ceolchoirmeacha sna beáir éagsúla ar fad i Muineachán,’ a deir sé. ‘Bhí tionchar mór aige sin orm agus mé ag fás aníos, na rudaí sin ar fad a fheiceáil. Thagadh ceoltóirí iontacha ó Mheiriceá anall chun seinm.

‘Ach ghlac cara liomsa cúram na heagraíochta anuraidh, agus dúirt sí liom, “Bheadh sé iontach dá bhféadfá rud éigin a dhéanamh…”’ a leanann sé. ‘Ba ghnách liom seinm i mbannaí gormacha sa teach tábhairne áitiúil nuair a bhí oíche subhseisiúin acu nó rud éigin mar sin. Mar sin, dúirt mé, “Cinnte, cuirfidh mé banna le chéile chun seinm.”’

Fuair sé amach, áfach, gur cineál ‘pointe casadh’ a bhí sa cheolchoirm ina bhaile dúchais, mar gur thosaigh go leor daoine ag teacht chuige go tobann ag iarraidh grianghraif agus rudaí mar sin.

‘Níor tharla sé sin riamh i Muineachán roimhe seo,’ a deir sé. ‘De ghnáth, ní déarfadh daoine ach, “Ó, an bhfuil tú fós ag plé leis an gceol…?”’

‘Ach bhí sé dochreidte é a dhéanamh,’ a deir sé. ‘Mholfainn d’aon duine in Éirinn é – más mian leat deireadh seachtaine gormacha a chaitheamh, téigh go Muineachán!’

Cé go bhfuil stiúideo bunaithe aige i Brighton anois, admhaíonn Curley go bhfuil sé ag mothú go bhfuil sé ag cailleadh na hÉireann ‘go mór’.

‘Táim ag iarraidh filleadh abhaile níos minice anois,’ a deir sé liom. ‘Mothaíonn sé gur áit í atá i bhfad níos fearr chun mé féin a chur ar mo shuaimhneas agus chun mo cheann a ghlanadh.’

Tá sé tar éis tosú ag athcheangal leis an nGaeilge freisin, agus d’fhóin sé fiú mar ambasadóir do Sheachtain na Gaeilge 2026.

‘Chuaigh roinnt daoine i dteagmháil liom agus d’iarr siad orm é a dhéanamh, agus dúirt mé, “Níl a fhios agam an mise an duine ceart don obair seo!”’ a deir sé liom. ‘Ach ansin cheap mé gur leithscéal deas a bheadh ann filleadh ar Éirinn agus bualadh le daoine nua sa saol sin. Is rud é ba mhaith liom a choinneáil i mo shaol níos mó agus níos mó agus mé ag dul in aois.’

Is dócha go dtiocfaidh moill bheag ar a chuid dul chun cinn ina leith sin, áfach, mar gheall ar shraith mhór dátaí camchuairte Fontaines an fómhar seo agus i rith na bliana 2027. Cén freagra a bhí ag Curley nuair a luadh Caisleán Bhaile Shláine den chéad uair mar fhéidearthacht?

‘Bhí an chuma air gur magadh inmheánach a bhí á dhéanamh againn lena chéile: “Ó, sea, déanfaimid iarracht Bhaile Shláine a dhíol amach,”’ a deir sé agus é ag cuimhneamh siar. ‘Agus dúirt mise, “Sea, bheadh sé sin ar fheabhas!”’

‘Is ionad dochreidte é, ar chúiseanna i bhfad níos leithne ná a mhéid amháin,’ a deir sé. ‘Fiú an suíomh atá aige i gContae na Mí – sé go bhfuil an cumas aige daoine ó cheithre chúinne na tíre a thabhairt le chéile le haghaidh ceolchoirme. Agus gan ach an tríú banna Éireannach a sheinnfidh ann… Bíonn an oiread sin sceitimíní agus mothúchán ag baint leis an smaoineamh sin.’

Tá sé ar bís freisin go mbeidh Damien Dempsey ag déanamh a chéad léirithe i mBaile Shláine, mar dhuine de na haíonna speisialta a bheidh ag Fontaines.

‘Ní féidir liom fanacht leis sin,’ a deir Curley go díograiseach. ‘Líonfaidh a ghlór na cnoic. Beidh sé dochreidte.’

Is léiriú iad na ceolchoirmeacha ollmhóra samhraidh sin ar an méid fáis atá tagtha ar lucht leanúna Fontaines le blianta beaga anuas. Is léiriú air sin freisin iad na bannaí ómóis aisteacha atá ag teacht chun cinn go tobann, le hainmneacha ar nós Fontaines C.D.

‘Tá sé sin craiceáilte – níor shíl mé riamh go mbeadh a leithéid de chraic ar siúl,’ a deir sé le gáire. ‘Ach gach rath orthu!’

Ach fiú agus an tóir agus an tionchar atá acu ag dul i méid, tá sé léirithe go soiléir ag Fontaines lena n-albam Dopamine Chamber go bhfuil siad fós tiomanta do theorainneacha an cheoil a bhrú agus céimeanna móra tábhachtacha chun cinn a ghlacadh le gach eisiúint nua. Maidir leis an treo a thógfaidh siad as seo amach, deir Curley go bhfuil ‘comhráite le déanamh fós’.

‘Is é atá i gceist agam ná gur bhreá liom go n-éireodh an ceol níos malartaí agus níos déine, agus go ndéanfaí an rud ar fad níos lú,’ a deir sé. ‘Ach b’fhéidir nach bhfuil ann ach mo chuid Éireannachais féin, níl a fhios agam…’

Cad atá i gceist aige le níos lú?

‘Níos lú daoine ag tabhairt aire dó!’ a deir sé agus é ag gáire.

Agus cúig albam déanta acu anois, agus gach ball den bhanna fós sna tríochaidí luatha, an gceapann Curley go leanfaidh an luas céanna ar aghaidh, nó an bhféadfadh sosanna níos faide idir thionscadail a bheith i gceist amach anseo?

‘Mothaím gach uair a deirimid go bhfuilimid chun sos a ghlacadh, go bhfaighimid amach sa deireadh go mbíonn an diabhal ag obair do lámha díomhaoin,’ a deir sé. ‘Agus is breá linn a bheith ag cumadh ceoil i gcónaí. Tugann sé cineál braistinte dúinn maidir lenár n-áit sa domhan.

‘Mar sin, níl a fhios agam. B’fhéidir go ndéanfaimis tionscadail éagsúla arís, níl mé ag rá albam aonair ná aon rud mar sin, ach cineálacha éagsúla tionscadal. Chun fanacht gníomhach ar an mbealach sin agus ligean do thionscadal Fontaines sos beag a ghlacadh, b’fhéidir.’

Ó bheith ag léiriú ceoil d’ealaíontóirí eile agus ag obair ar fhuaimriananna, go dtí lipéid taifead nua a bhunú (mar a rinne Tom le déanaí le Inis Records), mothaíonn Curley go gcuireann na heachtraí aonair sin le neart Fontaines mar ghrúpa ar deireadh thiar.

‘Is cuid den chóras oibre atá againn é sin, fiú amháin nuair a thaispeánaimid rudaí dá chéile a bhfuil an-spéis againn iontu,’ a deir sé. ‘Tá sé cosúil leis an gcaoi a mbíodh muid ag caint faoi cheol nuair a bhíomar óg – gach duine againn i meon fiosrachta agus taiscéalaíochta.’

Go dtí seo, tá an aird dírithe go hiomlán ar Fontaines D.C. arís. Deir Curley liom go bhfuil sé ‘ag baint an-taitnimh as a bheith ag seinm beo arís’.

‘Tá éagsúlacht dochreidte inár seite anois – ó na hamhráin ó Dogrel go dtí na rianta ó Dopamine Chamber – agus is mór an sásamh é iad a sheinm,’ a deir sé. ‘Agus is maith liom a bheith ar an mbóthar. Mothaím go mbíonn sé go maith do mo mheabhairshláinte a bheith ag féachaint ar áiteanna nua i gcónaí.

‘Fiú a bheith i Meiriceá anois,’ a deir sé. ‘Chaith mé go leor ama anseo thar na blianta, ach le cúpla lá anuas, thug mé an bád farantóireachta go Staten Island agus chaith mé i bhfad níos mó ama ag siúl timpeall liom féin. Bhí sé an-deas.

‘Bhí mé ag siúl timpeall Manhattan inné, i ndáiríre, agus chuaigh mé isteach i siopa beag bia de thaisme chun ceapaire a cheannach. Agus mé ag dul isteach, tháinig fear óg amach as an siopa agus geansaí Fontaines de chuid Bohs á chaitheamh aige. Bhí sé sin thar a bheith osréalach!’