Tá méadú ollmhór ar phraghsanna ag cur brú mór ar theaghlaigh in Éirinn, agus meastar go gcosnóidh sé seo suas le €2,500 sa bhliain do ghnáth-theach.
Tagann an nuacht seo agus an Rialtas faoi bhrú ollmhór a phlean chun deireadh a chur le tacaíochtaí maireachtála a athrú.
De réir an eacnamaí Austin Hughes, tá praghsanna ag ardú ar luas scanrúil, agus is dócha go bhfeicfimid boilsciú idir 3% agus 4% i mbliana.
Measann sé go mbeidh méadú de €2,400 ar chostais bhliantúla tithe mar gheall ar an ardú seo.
Tá staidéar ó na Comhair Chreidmheasa léirithe go bhfuil leath de na teaghlaigh in Éirinn réasúnta compordach ó thaobh airgeadais de, ach tá 30% díobh ag iarraidh an deireadh a chur le chéile.
Agus tá 20% eile ag streachailt. Dúirt an tUasal Hughes go mbeidh an méadú seo mar bhuille trom do na teaghlaigh atá ag iarraidh dul i ngleic le costais laethúla cheana féin.
Tá tomhaltóirí ag tabhairt aghaidh ar arduithe leanúnacha ar phraghsanna earraí agus seirbhísí.
Taispeánann figiúirí ó Phríomh-Oifig Staidrimh na hÉireann (CSO) go bhfuil praghsanna earraí tar éis ardú 1.8% ó mhí Feabhra na bliana seo caite, ar bharr na méaduithe ollmhóra a tharla le dhá bhliain anuas.
Tá praghsanna grósaera ardaithe 3% sa bhliain seo caite agus leanfaidh siad ar aghaidh ag ardú, dar le Kantar.
Tá praghsanna bainne tar éis dul suas 12% agus tá feirmeoirí déiríochta ag rá go mbeidh orthu ardú eile a chur ar phraghsanna.
Tá praghsanna mairteola ag dul i méid freisin, agus tá úinéir bialainne ag tabhairt foláireamh go mb’fhéidir go gcosnóidh stéig €50 go luath.
Ní hamháin bia atá ag éirí níos daoire, ach tá costais fhuinnimh agus bhreosla ag ardú freisin.
D’fhógair SSE Airtricity plean chun praghsanna leictreachais agus gáis a ardú ó mhí Aibreáin ar aghaidh.
Ina theannta sin, tá líonraí fóin phóca agus soláthraithe siamsaíochta baile mar Eir, Sky, Three agus Vodafone ag cur méaduithe i bhfeidhm, rud a chiallaíonn go mbeidh an tríú méadú bliantúil as a chéile le feiceáil i mí Aibreáin seo chugainn.
Chomh maith leis sin, tá síntiúis Netflix tar éis ardú €2 in aghaidh na míosa.
Tá polasaithe árachais ag dul i méid freisin, le méadú de 10.4% sa bhliain seo caite. Tá soláthraithe ag tabhairt rabhadh go leanfaidh na préimheanna ag ardú de réir a chéile.
Tá géarchéim thithíochta ag cur brú trom ar dhaoine atá ag iarraidh teach a cheannach. Dar le Tom McDonnell ón Nevin Economic Research Institute, tá praghsanna tithe fós ag ardú níos tapúla ná mar atá pá ag méadú, rud atá ag cur tithe níos faide ó bhaint do lánúineacha agus do theaghlaigh óga.
Measann an tUasal McDonnell go mbeidh an ráta boilscithe thart ar 2% i mbliana. Cé go bhféadfadh sin cuma íseal a bheith air, tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhfuil boilsciú de 20% tagtha ar phraghsanna ó Bhealtaine 2021 i leith. Thug sé foláireamh freisin go bhfuil éiginnteacht eacnamaíoch ag méadú de bharr imeachtaí domhanda, mar shampla polasaithe trádála sna Stáit Aontaithe agus staid fhuinneamh na hEorpa.
In ainneoin an ghéarchéim seo, tá an Taoiseach Micheál Martin agus baill eile den Rialtas tar éis a léiriú nach mbeidh aon chreidmheasanna fuinnimh nó pacáiste tacaíochta maireachtála á chur ar fáil sa chéad bhuiséad eile. Tá an cinneadh seo cáinte go géar ag grúpaí tomhaltóirí agus polaiteoirí neamhspleácha, a mhaíonn nach bhfuil an Rialtas i dteagmháil leis an bhfíor-dhomhan.
Dúirt an Comhairleoir Neamhspleách Micheál Mac Giolla Choinnigh, atá mar chathaoirleach ar Chumann Tomhaltóirí na hÉireann, go bhfuil sé dochreidte nach bhfuil an Rialtas ag glacadh leis an mbrú atá ar ghnáthdhaoine:
‘Níl siad ag maireachtáil sa bhfíor-dhomhan, áit a bhfuil ar dhaoine íoc as a gcuid billí fuinnimh agus gach costas eile. Tá costas maireachtála na tíre seo ar cheann de na cinn is airde san Eoraip, agus tá méaduithe ar phraghsanna ag tarlú i gcónaí.’
In ainneoin na ndúshlán, tá roinnt eacnamaithe ag maíomh go bhféadfadh meánphá a bheith ag ardú níos tapúla ná boilsciú, rud a d’fhágfadh roinnt oibrithe níos fearr as. Tá rátaí ísle dífhostaíochta agus an margadh saothair daingean ag cur brú ar fhostóirí chun pá a mhéadú.
Mar sin féin, d’fhéadfadh an brú ar chostais maireachtála fanacht mar chnámh spairne, go háirithe má leanann praghsanna bia, fuinnimh agus tithe ag ardú níos tapúla ná mar atá ioncam ag méadú. Beidh ar an Rialtas a chinntiú go bhfaigheann daoine na tacaíochtaí cearta le dul i ngleic leis an dúshlán seo, ionas nach mbeidh níos mó teaghlaigh ag titim i bhfiacha nó ag streachailt le maireachtáil ó mhí go mí.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
