Is scéal idirnáisiúnta é Séamus Culleton agus ICE, le héilimh agus frithéilimh á ndéanamh, ach ní féidir a shéanadh go bhfuil go leor Éireannach sna Stáit Aontaithe anois, a chónaíonn lena dteaghlaigh, a oibríonn agus a íocann cánacha, agus atá faoi eagla gabhála, coinneála agus imeaglaithe.
Chuir sonraí chás Culleton uafás ar fhormhór mhuintir na hÉireann, fiú iad siúd a cheapann gur cheart déileáil le hinimircigh in Éirinn ar an mbealach céanna.
Cuireadh ceist ar an Taoiseach sa Dáil faoi. Bhí plé eagraithe freisin idir Ambasáid na hÉireann i Washington agus an Roinn Slándála Dúchais (Department of Homeland Security) sna Stáit Aontaithe.
Ach is saol lán le heagla é saol na n-inimirceach i dtír Dealbh na Saoirse faoi láthair. Go deimhin tá an scéal céanna acu siúd a bhfuil cuma inimirceach orthu agus fiú iad siúd a dhéanann iarracht cabhrú leo.
Tá sé tagtha chun solais, go bhfuil iliomad Éireannach ag teitheadh as Meiriceá mar gheall ar an eagla atá orthu faoi cad a dhéanfaidh ICE dóibh má stoptar iad.
Maraíodh ochtar, ó thús na bliana, ar a laghad ag gníomhairí ICE nó fuair siad bás agus iad faoi choimeád ICE.
Mar sin féin, níl gníomhairí ICE féin ag cruthú na faidhbe. Tá eagla orthu freisin, eagla a gcuid post a chailleadh.
Sa bhliain seo caite, chuir riarachán Trump cuótaí gabhála laethúla dochta i bhfeidhm dóibh siúd a bhfuil amhras orthu gur inimircigh neamhdhleathacha iad.
Tuairiscíodh go dúradh le gach oifigeach 75 duine a ghabháil in aghaidh an lae. Is ionann sin agus 3,000 duine in aghaidh an lae ar fud na tíre. Rinne oifigigh an Tí Bháin, lena n-áirítear Stephen Miller, cur síos ar an bhfigiúr seo mar an t-íosmhéid seachas an t-uasmhéid.
Mar thoradh ar an mbrú seo, rinneadh gabhálacha comhthaobhacha (collateral arrests), nuair a choinnigh gníomhairí daoine gan bharántais, chun an cuóta a shásamh.
Rinneadh neamhaird ar an gcine daonna. Baineadh feidhmeannaigh in ICE as a bpost. Athshannadh nó baineadh oifigigh shinsearacha oifige i Los Angeles, Denver, Philadelphia, Phoenix, agus San Diego as a bpost mar gheall gur theip orthu na spriocanna a bhaint amach.
Tháinig oifigigh Phatróil Teorann (Border Patrol) ina n-áit ag formhór acu, daoine a raibh taithí acu ar bheith cruálach le hinimircigh, rud a léirigh aistriú i dtreo forfheidhmiú oirbheartaíochta níos ionsaithí.
Tá beagnach 379,000 gabháil déanta ag an ICE ó mhí Eanáir na bliana seo caite. Léiríonn sonraí, áfach, nach raibh ciontuithe foréigneacha ach ag 5% de na daoine a bhí á gcoinneáil ag an ICE.
Léirigh an anailís nach raibh aon chiontuithe ag 73% díobh siúd a bhí á gcoinneáil. Ní raibh ach 8,700 duine ina mbaill drong amhrasta nó ina sceimhlitheoirí amhrasta aitheanta. Sin iad na cúiseanna a thug Trump leis na gabhálacha.
Is é fírinne an scéil go bhfuil go leor inimirceach – agus go leor Éireannach ina measc – i mbun iarratas a dhéanamh ar Chártaí Glasa a fháil agus ar shaoránacht, agus fad is a leanann an próiseas sin ar aghaidh is eachtrannaigh neamhdhleathacha iad go teicniúil.
Ceadaíodh do na daoine sin fanacht agus a gcás á scrúdú ach d’athraigh sin ar fad le cuótaí Trump.
Tá Éireannaigh atá mar ‘eachtrannaigh neamhdhleathacha’ go teicniúil ag fágáil Meiriceá faoi láthair. Bíonn eagla ar dhaoine go gcuirfear i bpríosún iad, atá cosúil le hifreann, sula mbaintear as na Stáit Aontaithe iad.
Tá sé tagtha chun solais gur díbríodh níos mó ná 100 saoránach Éireannach as na Stáit Aontaithe anuraidh. Agus léim líon na ndaoine a bhí ag lorg cúnaimh chonsalaigh maidir le díbirt 330% i 2025 agus ICE ag cur brú ar inimircigh.
Dúirt beirt dhlíodóir Ghael-Mheiriceánacha aitheanta go bhfuil siad ar an eolas faoi roinnt cásanna inar roghnaigh Éireannaigh gan doiciméid imeacht ar eagla go ngabhfar iad agus go gcoinneofar iad i saoráid dhian.
Coinníodh fear Éireannach amháin le déanaí ar feadh seacht seachtaine in áis i Louisiana, áit a raibh sé i gcill le 50 fear eile, áit a raibh uisce gann, agus b’éigean do go leor acu codladh ar an urlár.
Tá brú curtha ar an Rialtas anseo cur chuige réamhghníomhach a ghlacadh chun cabhrú le saoránaigh Éireannacha atá i mbaol díbeartha ó na Stáit Aontaithe.
Dúirt an tAire Gnóthaí Eachtracha Sóisearach Neale Richmond leis an Dáil go bhfuil méadú 330% tagtha ar líon na ndaoine Éireannacha atá ag iarraidh cúnaimh chonsalachta agus iad i mbaol díbeartha ó na Stáit Aontaithe.
Dúirt sé gur iarr 65 duine cúnamh ó thaidhleoirí Éireannacha – ach chuir sé leis nach bhféadfadh a roinn a bheith ar an eolas faoi na cásanna uile a bhfuil cúnamh consalachta ag teastáil uathu.
Léirigh figiúirí a d’fhoilsigh ICE gur díbríodh 99 saoránach Éireannach as na Stáit Aontaithe ó Eanáir go Meán Fómhair na bliana seo caite, agus creidtear gur díbríodh go leor eile idir Deireadh Fómhair agus Nollaig.
Dúirt an t-iartheachta Dála de chuid Fhine Gael, John Deasy, a ceapadh mar thoscaire chun abhcóideacht a dhéanamh ar son Éireannach gan doiciméid sna Stáit Aontaithe le linn chéad téarma an Uasail Trump, nach bhfuil ‘aon fhianaise’ ann a thugann le fios go bhfuil iarracht athnuaite á déanamh ag ár Rialtas chun rochtain ar víosaí oibre SAM a fheabhsú do shaoránaigh Éireannacha.
Dúirt an tUasal Deasy le Extra: ‘Bhí iontas orm a fheiceáil nár lorg ach duine amháin gan doiciméid a bhí á choinneáil ag na húdaráis tacaíocht chonsalachta. Insíonn sé dom go bhfuil easnamh idir an daonra mídhleathach Gael-Mheiriceánach agus Éire oifigiúil.’
Dúirt beirt dhlíodóir inimirce Gael-Mheiriceánach, Brian O’Dwyer, atá lonnaithe i Nua-Eabhrac, agus John Foley, i mBostún, go bhféadfadh líon na nÉireannach atá tar éis na Stáit Aontaithe a fhágáil a bheith níos airde, toisc go bhfuil go leor acu tar éis imeacht go deonach, agus iad ag fágáil teaghlaigh agus daoine muinteartha eile ina ndiaidh go minic.
Mhínigh an tUasal O’Dwyer gur fhill fear scothaosta amháin abhaile go hÉirinn tar éis 30 bliain, ar eagla go mbeadh sé faoi choinneáil, ag fágáil a chlann ina dhiaidh.
Dúirt an dlíodóir go bhfuil riocht croí ag an Éireannach, nár theastaigh uaidh a ainm a lua, agus gur shocraigh sé filleadh ar Éirinn tar éis dó teacht ar an gconclúid nach mbeadh sé in ann maireachtáil i lárionad coinneála.
Dúirt sé: ‘Tá triúr clainne agus grúpa garpháistí aige atá anseo. Ní raibh an deis aige a bheith leo.’
Tosaíonn formhór na saoránach Éireannach ag maireachtáil go mídhleathach sna Stáit Aontaithe tar éis dóibh fanacht níos faide ná víosa ESTA. Tugtar ‘tarscaoileadh víosa (visa waivers)’ ar na víosaí ag dlíodóirí sna Stáit Aontaithe, toisc go dtugann iarratasóirí suas a gceart chun láithriú os comhair breithimh má bhíonn siad faoi réir imeachtaí díbeartha.
Ciallaíonn sé seo go ndéantar saoránaigh Éireannacha a dhíbirt go tapa de ghnáth a luaithe a bhraitear iad ag gníomhairí SAM.
Dúirt an tUasal Foley: ‘Níl na hÉireannaigh á n-ionasaí, ach nuair a bhíonn siad sa chóras, bíonn siad sa chóras agus caitear leo mar a chéile le gach duine.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
