Truailliú (Pollution) aeir ‘chomh suntasach le caitheamh tobac’ mar chúis le hailse (cancer)

07/03/2024

Comhairle shaineolach faoi ailse (Expert advice): Ná bí ag brath ar masc, ná bain úsáid as ‘vapes’ agus bain triail as réim bia ar leith –  léiríonn athbhreithnithe go n-ardaíonn truailliú (pollution) an baol bás ó ailse chíche (breast cancer) 80%

Tá an nasc idir truailliú aeir agus ailse léirithe i dtaighde (research) nua. Cé go bhfuil an nasc atá idir truailliú aeir agus riochtaí scamhóg (lung conditions) ar eolas go maith, tá baint dhíreach aige freisin le hailse, lena n-áirítear chíche (breast) agus an próstatach, de réir athbhreithnithe ar 27 staidéar.

Tá an t-athbhreithniú díreach foilsithe in Anticancer Research.

Le haghaidh na staidéir ar ailse bhí na milliúin othar a ndearnadh obair leantach orthu ar feadh na mblianta
Le haghaidh na staidéir ar ailse bhí na milliúin othar a ndearnadh obair leantach orthu ar feadh na mblianta

Méadaíonn nochtadh fadtéarmach do thruailliú aeir an seans ailse chíche a fháil faoi 45% agus ailse phróstatach faoi idir 20% agus 28%, deir sé.

Méadaíonn sé an baol bás ó ailse chíche faoi 80% agus aon chineál ailse faoi 22% i gcomparáid le daoine nach bhfuil tionchar ag truailliú aeir orthu.

Fágann sin gur ‘fachtóir riosca chomh suntasach é le caitheamh tobac agus alcól’, dar leis an Ollamh Kefah Mokbel, a rinne an anailís.

Bhí an 27 staidéar ó bhunachar (databases) sonraí de na céadta foilseachán a imscrúdaíonn ról truaillithe i ngalar daonna.

Le haghaidh na staidéir bhí na milliúin othar a ndearnadh obair leantach orthu ar feadh na mblianta.

Is ábhar imní ar leith é truailliú aeir ó mhúch sceite (exhaust fumes), adhmaid dóite, cócaireacht, caitheamh tobac agus ‘vapes’.

Is féidir le cáithníní (particles) áirithe, ar a dtugtar PM2.5, dul isteach sna scamhóga (lungs) ansin i sruth na fola (blood stream), agus dul timpeall an choirp.

‘Ní bheidh PM2.5 ina chúis le casacht, ach tá fianaise mhéadaithe ann go bhféadfadh damáiste DNA ciúin a bheith ann nuair a shleamhnaíonn sé isteach sa chorp a d’fhéadfadh ailse a bheith mar thoradh air,’ a dúirt an tOllamh Mokbel.

‘Cuireann PM2.5 isteach freisin ar faireoga (glands) a dhéanann hormóin. Is cúis imní ar leith é seo maidir le hailse chíche agus próstatach.

‘Ag am a bhfuil méadú ag teacht ar líon na mban a bhfuil ailse chíche orthu, go háirithe mná óga, ní mór do dhaoine a bheith ar an eolas go bhfuil truailliú aeir ina riosca mór don ghalar.

I measc na gcineálacha eile ailse atá nasctha le PM2.5 tá an bhoilg, na scamhóga, an lamhnán, an phutóg, an t-ubhagán agus an bhroinn (stomach, lung, bladder, bowel, ovarian agus womb).

Molann an tOllamh Mokbel bearta a dhéanamh chun tú féin a chosaint: ‘Seachain limistéir ard-thruaillithe nuair is féidir, ach ná bí ag brath ar masc – is beag an chosaint a thugann siad ar an gcineál seo truaillithe.

‘Mholfainn freisin réim bia ar stíl na Meánmhara (Mediterranean diet) a ithe atá lán le frithocsaídeoirí (antioxidants) chun éifeacht PM2.5 a neodrú.

Ciallaíonn sé seo iasc a ithe; torthaí cosúil le pomegranates, sútha talún (strawberries), fraochán gorm (blueberries) agus trátaí; glasraí cosúil le cál (kale) agus brocailí; agus tae glas a ól go laethúil.

‘Caithfidh daoine a bheith ar an eolas freisin nach rogha sábháilte é ‘vaping’ seachas tobac a chaitheamh, le fianaise mhéadaithe a thugann le tuiscint go seachadann ‘vaping’ PM2.5 go díreach isteach sna scamhóga,’ a dúirt sé, ag rá cé go bhfuil gá le níos mó taighde go gcaithfidh daoine a bheith feasach ar an rioscaí truaillithe aeir.


Scéalta Gaeilge ExtraG.ie
ar fáil ar ríomhphost (email)

• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com

• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.

• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie


Cliceáil ar cheann de na lógónna chun an stáisiún teilifíse agus na stáisiúin raidió Gaeilge a fháil

RFailtelogo 1
rnaglogo2 1
TG4logo 2
RnaLlogo 4

Comhroinn Anois

You might also like ...

© 2021 – 2024 Extra.ie | DMG Media
exit-upcrosschevron-down linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram