Rugadh Childers i Londain sa bhliain 1870 i dteaghlach aitheanta oilte. Tógadh é laistigh de chultúr agus institiúidí Shasana. Fuair sé a chuid oideachais i Sasana agus rinne sé staidéar ina dhiaidh sin i gColáiste na Tríonóide, Cambridge.
Tar éis a chuid staidéir, chuaigh sé ag obair sa tseirbhís phoiblí Bhriotanach. Ag an am sin, ní raibh aon chomhartha ann go mbeadh sé ina thacadóir don neamhspleáchas Éireannach níos déanaí.
Ina shaol luath, bhí Childers dílis don Bhreatain. D’fhóin sé i gCogadh na mBórach san Afraic Theas. Chomhlíon sé a dhualgais go cumasach agus bronnadh onóracha air mar gheall ar a sheirbhís.
Le linn na tréimhse sin, áfach, thosaigh a dhearcadh polaitiúil ag athrú. D’éirigh sé níos cáinteach ar bheartas na Breataine, go háirithe i leith na hÉireann.
Tháinig clú ar Childers ar dtús mar scríbhneoir. Sa bhliain 1903, d’fhoilsigh sé The Riddle of the Sands. Úrscéal spiaireachta a bhí ann agus d’éirigh go han-mhaith leis. Rinne an leabhar cur síos ar phlean Gearmánach i gcoinne na Breataine.
Léirigh sé eolas mionsonraithe ar sheoltóireacht agus ar thíreolaíocht chósta. Sa lá atá inniu ann, meastar gurb é ceann de na chéad úrscéalta nua-aimseartha spiaireachta é.
Le himeacht ama, chuir Childers suim mhór i gcúrsaí na hÉireann. Ar dtús, thacaigh sé le Rialtas Dúchais d’Éirinn. Chiallaigh sé sin féinrialtas teoranta laistigh den Ríocht Aontaithe.
Ina dhiaidh sin, d’éirigh a chuid tuairimí níos láidre. Tháinig sé ar an tuairim gur cheart go mbeadh neamhspleáchas iomlán ag Éirinn. Thug sé seo i ngar dó ceannairí náisiúnacha na hÉireann.
Sa bhliain 1914, ghlac Childers páirt in oibríocht thábhachtach smuigléireachta arm. Tharla sé seo sna blianta roimh Éirí Amach na Cásca. In éineacht lena bhean chéile, Molly Childers, chuidigh sé le hiompar raidhfilí ón nGearmáin go hÉirinn a eagrú.
Úsáideadh an luamh Asgard chun na hairm a thabhairt isteach i gcuan Bhinn Éadair. Ba eachtra lárnach í seo. Léirigh sí go raibh roinnt náisiúnaithe ag ullmhú do ghníomh armtha. Bhí ról lárnach ag Childers ina rath.
Ní raibh Childers ina phríomhcheannaire in Éirí Amach 1916 féin. Mar sin féin, bhí baint dlúth aige leis an ngluaiseacht a bhí taobh thiar de. Thacaigh sé leis an gcúis go praiticiúil agus go polaitiúil. Tar éis an Éirí Amach, d’éirigh a ról níos tábhachtaí.
D’oibrigh sé le Sinn Féin agus d’fhóin sé níos déanaí i rialtas Phoblacht na hÉireann le linn Chogadh na Saoirse. Bhí clú air mar gheall ar a intleacht agus ar a chumas eagrúcháin.
Ghlac Childers páirt sna cainteanna a ba chúis leis an gConradh Angla-Éireannach i 1921 freisin. Mar sin féin, chuir sé i gcoinne an Chonartha. Chreid sé nár thug sé neamhspleáchas iomlán d’Éirinn.
Chreid sé freisin go bhfágfadh sé róchuid smachta ag an mBreatain. Mar gheall air sin, chuaigh sé leis an taobh frithchonartha le linn an Chogaidh Chathartha.
Tréimhse chrua agus chráite a bhí sa Chogadh Cathartha. Chur sé cairde agus iar-chomhghuaillithe i gcoinne a chéile.
D’fhan Childers dílis dá thuairimí. Sa bhliain 1922, ghabh fórsaí Shaorstát na hÉireann é. Ag am a ghabhála, fuarthas piostal beag ina sheilbh. Ba é Michael Collins a thug dó an piostal sin.
Cuireadh Childers faoi thriail agus gearradh pianbhreith báis air. Sular cuireadh chun báis é, léirigh sé misneach mór.
Chroith sé lámh leis na saighdiúirí a rinne an forghníomhú. D’iarr sé freisin ar a mhac maithiúnas a thabhairt dóibh siúd a bhí freagrach. Cuireadh chun báis é i mí na Samhna 1922 agus é 52 bliain d’aois.
Léiríonn saol Erskine Childers athrú soiléir suntasach. D’aistrigh sé ó thacaíocht don Impireacht Bhriotanach go dtí tacaíocht don neamhspleáchas Éireannach.
D’úsáid sé a chuid scileanna mar scríbhneoir agus mar eagraí chun tacú leis an gcúis sin. Léiríonn a shaol freisin na hathruithe níos leithne a bhí ag tarlú in Éirinn ag an am.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
