Liam Gaskin ar thuras timpeall chósta thuaidh na hÉireann agus isteach i gcathair stairiúil Dhoire
Chaith mé féin agus Ger, mo chara rothaithe, cúpla oíche i bPort Rois mar gur áit iontach é le roinnt turais iontacha a thosú timpeall bharr Thuaisceart Éireann.
Tá Port Rois cháiliúil anois mar is é an t-aon chlub gailf taobh amuigh den Bhreatain Mhór a raibh an Open ann. Tá go leor bialanna agus tithe tábhairne sa bhaile agus cuimhní an Open i ngach áit.
Molaim go mór deireadh seachtaine anseo mar tá trá álainn ann nach bhfuil ach céad slat ó phríomhshráid Phort Rois.
D’imíomar ó Phort Rois agus thugamar aghaidh ar Dhoire. Téann an cósta ó Phort Rois go hAird Mhic Giollagáin (Magilligan) thar Chósta An Rampar (Causeway coast) le haillte drámatúla.
Go tobann titeann an bóthar na céadta troithe síos go dtí trá Benone, trá gainimh álainn seacht míle ar fad. Tagann surfálaithe agus bodyboarders anseo sa samhradh ó gach cearn den domhan.
Bhí an turas go dtí seo thar a bheith drámatúil mar titeann tú ó airde mhór go leibhéal na farraige i níos lú ná nóiméad.
Ag leanúint ar aghaidh, trí thalamh feirme réidh go dtí Aird Mhic Giollagáin (Magilligan Point) – áit a bhfuil críochfort farantóireachta agus an príosún clúiteach.
Tá an príosún i lár na háite agus timpeallaithe ag talamh feirme réidh. Má léimeann tú thar an mballa ní bheadh seans éalaithe agat mar d’fheicfeadh na gardaí thú ó mhíle ar shiúl.
Chuaigh mé thar an bpríosún agus chas mé ar ais. Bhí mé ag smaoineamh ar ghrianghraf a thógáil ach níor mhian liom cuardach coirp agus oíche a chaitheamh ann.
Is pléisiúr é an turas farantóireachta ó Aird Mhic Giollagáin go dtí An Caisleán Glas– léim ghearr trasna Loch Feabhail le radhairc iontacha.
Tá an criú cairdiúil, na faoileáin breithiúnach, agus níl mórán mothúcháin go bhfuil tú ag fágáil Thuaisceart Éireann agus ag filleadh ar an bPoblacht.
Ach amháin na cnoic i nDún na nGall ag ardú romhat ní bheadh a fhios agat go raibh tú ar ais san Aontas Eorpach.
Nuair a thángamar ar an gCaisleán Glas, d’oscail na flaithis – agus is iad na flaithis atá mé ag caint faoi. Ní raibh sé ina bháisteach ghnách, ach bíobalta.
Ní raibh muid in ann marcaíocht sa doirteadh mar sin tar éis 20 nóiméad ar an bhfarraige cheap muid go raibh ubh bhog agus bagún gránna ag teastáil.
Is sráidbhaile iascaireachta deas í Caisleán Glas, le Músaem Mara agus Planetarium, cúpla teach tábhairne a bhfuil níos mó stoirmeacha feicthe acu ná formhór na long, agus cúpla bialann. Roghnaíomar bialann Barrons agus thugadar bricfeasta na laochra dúinn. Molaim stad anseo – foireann thar a bheith cairdiúil agus béile den scoth ar phraghas maith.
Ar ais ar ár gcapall iarainn thug muid aghaidh ar Bhun an Phobail (Moville). Leanann an bóthar go Bun an Phobail an chósta, ag lúbadh agus ag casadh thar cuanta gainimh le radharcanna dochreidte.
Tar éis Bun an Phobail, téann an bóthar ar aghaidh ar bhruach na Feabhail go Rinn Uí Choigligh. Cúpla míle eile agus sroicheann tú Magh (Muff) – samhlaím go bhfuil na scéalta cloiste ag muintir na háite cheana mar sin d’fhan muid dírithe ar an mbóthar le Doire mar sprioc.
Ní raibh mé i nDoire riamh agus nuair a chonaic mé Droichead na Síochána ar spéirlíne na cathrach mhothaigh mé cor beag i mo bholg. Léigh mé agus chonaic mé an oiread sin faoi Dhoire thar na blianta gur mhothaigh mé mar chuid den áit.
De réir mar a tháinig muid níos cóngaraí don lár, bhí an trácht trom, is dócha mar gheall ar obair bhóthair a bhí fágtha ag na hoibrithe don deireadh seachtaine.
Bhí Mary, mo bhean Google Maps, trína chéile leis an trácht agus chuir sí sinn go Taobh an Bhogaigh (Bogside) seachas an lár.
Bhí a fhios agam gur Taobh an Bhogaigh a bhí ann nuair a chonaiceamar na múrphictiúiriomráiteacha a bhí feicthe i milliúin tithe agus ar nuachtáin náisiúnta le blianta.
Thugamar sos do Mary Maps agus leanamar ár srón agus i gceann cúpla nóiméad beag, bhíomar ar bhallaí Dhoire. Is cathair stairiúil í seo mar is í an t-aon chathair san Eoraip a bhfuil a ballaí gan briseadh riamh.
Tá go leor seanchanóin timpeall na mballaí.
Tá an chathair féin lán le stair agus tugann siúl ar na ballaí tuiscint duit go bhfuil tú ar ais in am. Tógadh na ballaí i 1613 ag an gCumann chun lonnaitheoirí Sasanacha agus Albanacha (Society to protect English and Scottish settlers) a chosaint.
Is í an t-aon chathair in Éirinn le ballaí slán agus sheas sí go cáiliúil i gcoinne Léigear Dhoire i 1689. Mhair an léigear 105 lá agus an Rí Séamas agus a Arm ina suí amuigh ag scríobadh a gcinn ag iarraidh a dhéanamh amach conas dul isteach. Ach faraor níor éirigh leo mar níor éirigh leo briseadh trí na ballaí riamh.
Thug an clár greannmhar Derry Girls an chathair do lucht féachana nua ar fud an domhain agus chabhraigh sé le stair na dTrioblóidí a chur os comhair daoine le greann.
Tá 7 ngeata isteach sa chathair. Tá an baile caomhnaithe go maith agus mholfainn ceann de na turais siúil chun na suímh stairiúla a fheiceáil.
Is cathair álainn, stairiúil agus beo í atá fiúntach cuairt a thabhairt uirthi.
Ó Phort Rois go Doire níl ach thart ar 50 míle – ach tá gach rud ann a bhfuil grá ag rothaithe dó: bóithre casta den scoth, radhairc cósta, trasnú farantóireachta, agus go leor carachtair áitiúla.
Bhunaigh George Barber an Músaem i 1988. Ba thiománaí rásaíochta cumasach é le breis is 63 críochnú sa chéad áit i Porsches sna 60idí. I 1988 shocraigh sé an músaem gluaisteán is mó agus is fearr ar domhan a chruthú ach fuair sé amach go raibh daoine eile tar éis é a dhéanamh.
Comhairle iontach.
Mhol cara fadtréimhseach leis, Dave Hooper – díograiseoir gluaisrothair chomh maith leis an duine a rith cabhlach seachadta Barber ar feadh 27 bliain – go n-aistreoidh Barber a dhíriú ó ghluaisteáin go gluaisrothair.
Agus mar sin rugadh Músaem Mótarspóirt Barber https://www.barbermuseum.org/.
Mar fhear le brionglóidí móra, thapaigh Barber an deis chun rud nár dhean aon duine eile a bhaint amach – an bailiúchán gluaisrothar “is fearr agus is mó” ar domhan a thógáil.
1,800 Gluaisrothar in aon áit amháin.
Leis an ailtireacht iontach agus an aird mhór ar mhionsonraí atá aige, tá breis is 1,800 gluaisrothar sa mhúsaem a shíneann thar 100 bliain de tháirgeadh.
Tá breis is 1,000 rothair ar taispeáint gach lá áirithe agus is féidir le cuairteoirí féachaint ar na cinn atá i stóras.
Tá breis is 200 monaróir éagsúil ó 22 tír ionadaithe sa bhailiúchán — ó Harley-Davidson, Honda, agus Indian — go Showa, DSK, agus Cagiva.
Roinnt príomhphointí faoin músaem.
Fuarthas na chéad ghluaisrothair i 1988.
Tá breis is 97 Harley sa bhailiúchán faoi láthair.
Is féidir 99% de na gluaisrothair go léir sa mhúsaem a rith laistigh d’uair an chloig.
Déanann siad iarracht gach meaisín a athchóiriú go dtí a shonraíochtaí bunaidh. Tá modhnuithe tréimhse ar roinnt meaisíní, áfach, toisc nach bhfuil páirteanna ann a thuilleadh.
Tá go leor rothair nua, bunaidh, nó neamhathchóirithe agus ceannaíonn an Músaem cinn eile atá athchóirithe cheana féin.
Guinness Book of Records
Mheall an músaem agus an pháirc 368,000 cuairteoir anuraidh, lena n-áirítear breis is 3,000 cuairteoir ó thíortha eile. I mí Aibreáin 2014, aithníodh Barber go hoifigiúil ag Guinness World Records mar an bailiúchán gluaisrothair is mó ar domhan.
Rothair ó gach cearn den Domhan
Tá breis is 2,500 monaróir rothair ar fud an domhain ó 1900 i leith. Cheannaigh an Músaem rothair ó chomh fada i gcéin leis an Astráil, an Nua-Shéalainn, agus an tSualainn. Tá míreanna aimsithe acu chomh gar le Birmingham, Alabama, a mbaile dúchais.
Rud éigin do gach díograiseoir mótair.
Thosaigh an fhís mar bhailiúchán gluaisteán agus ansin ghlac sí ról bhailiúcháin gluaisrothar. Mar sin féin, níor dearmadadh na gluaisteáin riamh. Dhírigh an músaem go príomha ar ghluaisteáin rásaíochta Lotus, cé go bhfuil gluaisteáin eile ar taispeáint.
Páirc Mótarspóirt 800 acra
Lonnaithe sa pháirc taobh thiar de Mhúsaem Barber tá cúrsa bóthair dúshlánach 2.38 míle (3.83 km), 16 chasadh, a úsáideann an músaem chun feithiclí stairiúla a thástáil agus a thaispeáint.
Tá droichid choisithe sa pháirc, ag dul amach ón músaem thar an gcúrsa bóthair agus isteach sa pháirc istigh. Nuair nach mbíonn an cúrsa bóthair in úsáid ag Músaem Barber, cuireann Zoom Motorsports, LLC, siamsaíocht ar an mbóthar ar fáil, lena n-áirítear Grand Prix Indy do Pháistí Alabama, agus, mar thionscnóir imeachtaí don pháirc, bíonn siad ina n-óstach ar go leor imeachtaí gairmiúla rásaíochta gluaisrothair agus feithiclí chomh maith.
Fadhb bheag amháin…
Tá an músaem lonnaithe i Meiriceá, 6030 Barber Motorsports Parkway Birmingham, Alabama SAM le bheith beacht. Mar sin féin, má tá liosta buicéad agat, caithfidh sé seo a bheith air. Más breá leat rothair, ba bhreá leat an taithí Músaeim dochreidte seo.
Gach íomhá ó Mhúsaem Mótarspóirt Barber. Féach ar an Músaem iontach seo anseo https://www.barbermuseum.org/
Bhí gairm bheatha an-suimiúil ag Ger. Bhí sé ina iriseoir, ina eagarthóir nuachtáin náisiúnta, agus uaireanta ina láithreoir teilifíse. Scríobhann sé colún faoi láthair san Irish Mail on Sunday agus is abhcóide cleachtach é.
Is fear cumasach é nach maith leis a bheith díomhaoin agus is cuideachta iontach é ar dheireadh seachtaine rothaíochta.
1. Cathain a thosaigh tú ag marcaíocht ar rothair?
Nuair a bhí mé 50 bliain d’aois, ní raibh géarchéim lár-aoise ann, geallaim duit.
2. Cén aois a bhí tú nuair a fuair tú do chéad rothar?
50 bliain d’aois.
3. A. Cad é do chéad rothar?
Honda Deauville.
B. Cad é do rothar reatha?
An Honda NT 1100
4. Ar tháinig do cheadúnas tiomána le do cheadúnas gluaisteáin, nó ar dhein tú an tástáil?
Rinne mé an tástáil.
5. Ar dhein tú do thástáil an chéad uair?
Sea.
6. A. Cén turas is mó a mheabhraíonn tú?
Cúig lá sa Normainn ag tabhairt cuairte ar thránna Lá-D. Molaim go hard é.
6(b). Cad é an turas rothaíochta is fearr leat in Éirinn agus cén fáth?
Iarthar an Daingean Uí Chúis, Ceann Sléibhe, An Chonair, ag teacht agus ag imeacht. Radharcra iontach agus bóithre dúshlánacha.
7. An raibh doirteadh agat riamh?
Ní raibh.
8. Ar aontaigh do pháirtí leat rothar a fháil?
Níor aontaigh siad.
9. An ndearna tú aon turais mhóra ar an rothar?
Rith deireadh seachtaine timpeall na hÉireann agus na Normainne.
10. Cad a déarfá le duine atá ag smaoineamh ar rothar a cheannach?
Glac an oiliúint go han-dáiríre agus bí cúramach mar creidim go bhfuil siad GO LÉIR mar namhaid agat!
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
