D’fhreagair an Iaráin go tapa, tar éis do na Stáit Aontaithe agus Iosrael ionsaithe comhpháirteacha a dhéanamh ar an Iaráin , inar maraíodh an Ceannaire Uachtarach Ayatollah Ali Khamenei agus roinnt oifigeach sinsearach.
Dúirt Tehran gur dhírigh a bhfreagra ar Iosrael chomh maith le láithreáin mhíleata a bhí nasctha leis na Stáit Aontaithe ar fud an réigiúin, lena n-áirítear i dtíortha na Murascaille (Gulf) a bhfuil fórsaí Meiriceánacha ina gcónaí iontu.
Tá ceist mhór ardaithe ag an gcéad bhabhta ionsaithe seo do rialtais agus do mhargaí. An malartú gearr stailceanna a bheidh ann, nó an bhforbróidh sé ina choinbhleacht níos faide?
Braithfidh sé sin ar:
Is cuid lárnach den cheist seo armlann diúracán na hIaráine agus na huirlisí a úsáideann sí chun brú a chur ar a cuid comhraic.
Murab ionann agus an cogadh 12 lá i mí an Mheithimh 2025 idir na Stáit Aontaithe, Iosrael agus an Iaráin, is cosúil gur chuir marú Khamenei ina luí ar cheannairí na hIaráine go bhfuil siad ag troid ar son mharthanas Phoblacht Ioslamach.
Ó pheirspictíocht na hIaráine, thabharfadh moill nó teorannú a n-imirt an tuiscint amach ansin go bhfuil siad lag.
Dúirt Uachtarán na hIaráine, Masoud Pezeshkian, Dé Domhnaigh gurb é ‘dualgas agus dlisteanach ceart’ na hIaráine freagairt do dhúnmharú Khamenei agus oifigeach eile.
Tá clár diúracán na hIaráine lárnach don chaoi a throideann sí. Deir anailísithe go bhfuil an fórsa diúracán is mó agus is éagsúla sa Mheánoirthear ag an Iaráin, lena n-áirítear diúracáin bhailistíocha agus cúrsála ((cruise).
Meastar gur iad na diúracáin seo a príomhchosaint, go háirithe toisc go bhfuil sean aerárthaí ag a haerfhórsa.
Is féidir lena diúracáin is faide raoin, atá in ann taisteal 2,000–2,500km, Iosrael agus go leor bunáiteanna atá nasctha leis na Stáit Aontaithe sa réigiún a bhualadh. Ní féidir leo teacht ar mhórthír na Stát Aontaithe.
Úsáidtear diúracáin ghearr-raon (150–800km) le haghaidh stailceanna réigiúnacha tapa agus is féidir iad a sheoladh i líon mór.
D’úsáid an Iaráin an cur chuige seo i 2020 nuair a bhuail sí bonn Ain al-Assad san Iaráic tar éis do na Stáit Aontaithe an Ginearál Qassem Soleimani a mharú.
Ceadaíonn diúracáin mheán-raon (1,500–2,000km) don Iaráin spriocanna níos faide i gcéin a bhualadh, lena n-áirítear i stáit na Murascaille. Tugann córais cosúil le Shahab-3, Emad agus Sejjil raon feidhme níos leithne don Iaráin.
Cuireann diúracáin chúrsála agus dróin taobh eile leis. Eitlíonn siad go híseal, is féidir iad a lainseáil i dtonnta, agus is féidir leo cosaintí aeir a shárú.
Cosnaíonn an Iaráin a clár diúracán freisin le tolláin (tunnels) faoi thalamh agus bunáiteanna i bhfolach, rud a fhágann go bhfuil sé deacair do naimhde a cumas lainseála a scrios go tapa.
Is féidir leis an Iaráin bhrú a chur ar mhargaí domhanda freisin trí Chaolas Hormuz, bealach tábhachtach do lastais (shipments) ola agus gáis dhomhanda, ag baint úsáide as airm frith-lastais, mianaigh agus dróin.
Tá cuideachtaí loingseoireachta tar éis bealaí a athrú cheana féin mar gheall ar rioscaí atá ag méadú.
Tá na Stáit Aontaithe tar éis a láithreacht mhíleata sa réigiún a mhéadú, ach cruthaíonn sé seo níos mó spriocanna féideartha freisin.
Idir an dá linn, tá sé léirithe ag an Iaráin go bhfeiceann sí seo mar thús coimhlinte níos leithne, ní malartú stailceanna amháin.
D’fhéadfadh grúpaí atá ailínithe leis an Iaráin ar nós Hezbollah agus na Houthis a bheith níos mó páirteach freisin.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
