Is bloc cumhachtach agus an-saibhir é an tAontas Eorpach ina bhfuil 27 tír agus 450 milliún duine ach cad is féidir leo a dhéanamh i gcoinne bagairtí Donald Trump an Ghraonlainn a ghlacadh.
Mar fhreagra air Trump, tá bagairt déanta ag ceannairí an AE an tIonstraim Frith-Éigeantais (Anti-Coercion Instrument, ACI) a úsáid – ar a dtugtar an ‘bazooka mór’.
Cruthaíodh an ‘bazooka mór’ chun uirlisí níos cumhachtaí a thabhairt don AE chun freagairt do bhulaíocht ó thír eile.
Chuir an tUasal Trump iontas ar an Eoraip nuair a gheall sé go gcuirfeadh sé taraifí 10% ar bhaill den AE – an Danmhairg, an Fhionlainn, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Ísiltír, agus an tSualainn – agus ar neamh-bhaill an Bhreatain agus an Iorua, ar 1 Feabhra – mura ngéillfear críoch na Danmhairge do na Stáit Aontaithe.
Dúirt sé mura dtiocfaí ar chomhaontú maidir le ‘ceannach iomlán’ an oileáin Artaigh ón Danmhairg, go n-ardófaí an ráta go 25% an 1 Meitheamh.
Tá an fhéidearthacht ardaithe ag Uachtarán na Fraince, Emmanuel Macron, go n-úsáidfí ‘bazooka mór’, a bunaíodh i 2023 ach nár cuireadh i ngníomh riamh.
D’iarr ceannaire an ghrúpa liobrálaigh Renew i bParlaimint na hEorpa, Valerie Hayer, freisin go n-úsáidfí é.
‘Tá na Stáit Aontaithe ag déanamh botún ríomha atá ní hamháin contúirteach ach a d’fhéadfadh a bheith pianmhar,’ a dúirt Ms Hayer ón ghrúpa Renew i ráiteas.
‘Is é an uirlis frith-éigeantais ár n-arm núicléach eacnamaíoch,’ a dúirt sí.
Tá sé mar aidhm ag an ionstraim sin cosc a chur ar éigeantas eacnamaíoch i gcoinne aon cheann de 27 ballstát an AE.
Sainmhíníonn an tAontas Eorpach éigeantas mar thríú tír ag ‘cur i bhfeidhm – nó ag bagairt cur i bhfeidhm – bearta a théann i bhfeidhm ar thrádáil nó ar infheistíocht’, agus ar an gcaoi sin ag cur isteach ‘ar roghanna dlisteanacha ceannasacha’ an AE agus na mballstát.
Ceadaíonn an ‘bazooka mór’ bearta a dhéanamh amhail srianta ar allmhairí agus ar onnmhairí ar earraí agus ar sheirbhísí ina mhargadh aonair ina bhfuil 450 milliún duine.
Tugann sé cumhacht don Bhruiséil freisin rochtain chuideachtaí SAM ar chonarthaí soláthair poiblí san Eoraip a theorannú.
Bhagair an tAontas Eorpach anuraidh é a úsáid le linn caibidlíochta trádála deacra leis an Uasal Trump chun taraifí géara a sheachaint ach tháinig an dá thaobh ar chomhaontú.
D’fhéadfadh fathaigh teicneolaíochta Mheiriceá a bheith ina sprioc mhór don ‘bhazúca mór’ ós rud é go bhfuil barrachas seirbhísí ag na Stáit Aontaithe leis an AE. D’ullmhaigh an Bhruiséil liosta de sheirbhísí SAM roimhe seo le díriú orthu.
Cruthaíodh an ionstraim tar éis cosc a chur ar onnmhairí na Liotuáine dul isteach sa tSín mar gheall gur cheadaigh a rialtas ionadaíocht taidhleoireachta Taiwanach a oscailt in 2021.
Chun é a úsáid bheadh cead ag teastáil ó 55% de na ballstáit le 65% de dhaonra an bloc agus in a dhiaidh sin d’fhéadfadh sé míonna a thógáil sula ndéanfaí aon bhearta, de réir na rialacha.
Ar dtús, tá ceithre mhí ag an gCoimisiún Eorpach chun imscrúdú a dhéanamh ar an tríú tír atá cúisithe i mbeartais trádála díobhálacha – ansin bheadh ocht go deich seachtaine ag na ballstáit chun tacú le haon togra gníomhaíochta.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
