Tá na mílte post i mbaol agus d’fhéadfadh ár dtionscal iascaireachta na céadta milliún euro a chailleadh tar éis don Choimisiún Eorpach comhaontú a dhéanamh chun an méid éisc is féidir a ghabháil in uiscí na hÉireann a laghdú go suntasach.
Laghdódh an comhaontú cuóta na hÉireann de 210,000 tonna faoi thart ar 57,000 an bhliain seo chugainn.
Tá eagla ann go mbeidh iarmhairtí tubaisteacha ag an mbeart don tionscal iascaireachta, agus go bhféadfadh sé praghsanna a ardú do thomhaltóirí na hÉireann.
Tá imní ann freisin go bhféadfadh suas le 2,300 de 15,000 post an tionscail a bheith i mbaol a bheith curtha as oifig le 12 mhí anuas.
Deir an Seafood Alliance gurb ionann an laghdú agus €94 milliún agus caillteanas féideartha €200 milliún nuair a chuirtear próiseáil agus luach onnmhairithe san áireamh.
Chuir an Teachta Dála de chuid Fhianna Fáil, Pat ‘The Cope’ Gallagher, an milleán ar an bhFrainc, ar an nGearmáin, ar an Ísiltír agus ar an bPolainn, ag cúiseamh iad as bac a chur ar a dtugtar Roghanna na Háige (Hague Preference), a comhaontaíodh i 1976 chun leasanna iascaireachta tíortha beaga ar nós na hÉireann a chosaint.
Dúirt an Teachta Dála ó Dhún na nGall: ‘Is ionann an ghluaiseacht seo agus gníomh creiche (predatory) ag tíortha níos mó i gcoinne phobail bheaga iascaireachta.
‘Is léir do chách gur theip ar an gCoimisiún Eorpach a dhualgas a chomhlíonadh náisiúin bheaga a chosaint. Is léir freisin nár éirigh le huachtaránacht na Danmhairge [AE] gníomhú go neamhchlaonta ag an gComhairle Iascaigh Eorpach.’
Feicfidh an cuóta laghdaithe d’Éirinn titim 70% ar ghabháil ronnach (mackerel) agus laghdú 41% ar fhaoitín ghoirm (blue whiting).
Cháin urlabhraí fiontraíochta Páirtí an Lucht Oibre, George Lawlor, an margadh, a thángthas air ag an deireadh seachtaine, ag rá gur bagairt dhíreach é ar shlí bheatha na bpobal iascaireachta agus ar thodhchaí thionscal na hÉireann.
Dúirt sé: ‘Níl an margadh seo ach feall. Déanann sé neamhaird ar obair chrua agus ar dhíograis iascairí agus mná na hÉireann, a bhí mar chnámh droma dár bpobail chósta le glúine.’
‘Beidh tionchar tubaisteach ag na lamháltais a tugadh do bhallstáit eile den AE… Is náisiún oileánach í Éire agus feicfidh, in áiteanna le cósta, cosúil le mo cheann féin i Loch Garman, slí bheatha na dteaghlach atá ag obair sa tionscal faoi strus dochreidte.
‘Tá ár n-iascairí ag streachailt cheana féin i gcoinne costais atá ag ardú agus rialacháin dhian. Gan amhras beidh tionchar thar a bheith díobhálach mar gheall ar chailliúint 57,000 tonna cuóta.’
Dúirt an Teachta Dála Lawlor: ‘Caithfidh an Rialtas seasamh lenár bpobail chósta agus aon mhargadh a chuireann a dtodhchaí i mbaol a dhiúltú.’
Dúirt Teachta Dála Shinn Féin do Dhún na nGall, Pádraig Mac Lochlainn, urlabhraí an pháirtí ar an muir: ‘Is feall é seo ar thionscal iascaireachta na hÉireann.’
Dúirt sé gur gá a dhéanamh soiléir nach ‘seasfaidh Éire leis seo’, ag cur leis: ‘Ní mór athshocrú radacach a dhéanamh ar chur chuige ár Rialtais.
Caithfidh deireadh a bheith leis na laethanta frithsheasmhachta anois.’
Dúirt Aodh Ó Domhnaill, ó Eagraíocht Táirgeoirí Éisc na hÉireann (Irish Fish Producers Organisation), go raibh easpa creidimh ann faoin margadh agus go raibh na himpleachtaí fadtéarmacha tubaisteach.
Dúirt sé: ‘Tá mothú turraing, feirge agus fealltachta ann. Tá an AE ag cúlú ó ghealltanais atá sa chomhbheartas iascaigh ó 1996 i leith, mar sin is díomá mhór é seo d’Éirinn.’
Dúirt Dominic Rihan, ón Killybegs Fishing Organisation i nDún na nGall, go mbeidh iarmhairtí tubaisteacha ag an margadh don tionscal agus do phobail chósta.
Dúirt sé: ‘Tá imní mhór ar dhaoine. Mar thoradh ar chuótaí laghdaithe, bíonn níos lú ioncaim ann, bíonn billí le híoc acu, criú le híoc, bia le cur ar bhord a dteaghlaigh. Tá tubaiste eacnamaíoch ag teacht.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
