Tá tuairisc rúnda Rialtais tar éis a léiriú go bhfuil formhór na ndaoine nua gan dídean i lóistín éigeandála i mBaile Átha Cliath anois ina n-iarrthóirí tearmainn a d’fhág cóiríocht idirnáisiúnta.
Tagann sé seo agus an tAire Dlí agus Cirt, Jim O’Callaghan, ag tabhairt sraith beart nua os comhair an Rialtais chun dlíthe imirce a dhéanamh níos déine.
Dúirt an tuairisc go bhfuil brú ag méadú ar thithíocht le líon na n-iarratas ar chosaint idirnáisiúnta. I 2024, rinne níos mó ná 18,650 duine iarratas ar thearmann, cé gur diúltaíodh thart ar 80% ar dtús.
Ag an am céanna, luaigh an cháipéis go bhfuil buntáistí soiléire ag baint le himirce, lena n-áirítear rannpháirtíocht níos airde sa lucht saothair, go háirithe i seirbhísí riachtanacha mar chúram sláinte agus sóisialta.
Ach thug sí rabhadh go mbeidh gá le níos mó tithíochta, tacaíochtaí do daoine gan didean agus bonneagar feabhsaithe chun freastal ar an bhfás leanúnach.
Deir an cháipéis sé leathanach, a scaoileadh tar éis achomhairc chuig an gCoimisinéir Faisnéise, gurb iad daoine singil a fhágann cóiríocht chosanta idirnáisiúnta an ‘príomhchúis’ atá le lóistín éigeandála nua i mBaile Átha Cliath agus níos mó daoine gan dídean.
Luaigh sí go bhfuil 46% den breis is 10,000 duine fásta i lóistín gan dídean nach saoránaigh Éireannacha iad. I mBaile Átha Cliath, áit a bhfuil an ghéarchéim is géire, tá an céatadán níos airde fós ag 54%.
Coinnigh an Roinn Tithíochta an cháipéis faoi rún ar feadh beagnach bliain, ag rá gur ullmhaíodh í don Roinn an Taoisigh chun cabhrú le polasaí náisiúnta a phleanáil.
Le linn an achomhairc, mhaígh an roinn go raibh ‘go leor díospóireachta poiblí’ ar imirce agus go bhféadfadh scaoileadh an dréachta tuairisce tuiscint mhícheart a chruthú.
Dúirt an OIC nach bhfaca sé conas a d’fhéadfadh scaoileadh an cháipéis dochar a dhéanamh don rialtas agus d’ordaigh sé go scaoilfí í.
Luaigh an tuairisc fadhb ar leith le hathmhuintearas teaghlaigh, a cheadaíonn dóibh siúd a fhaigheann stádas tearmainn céile, páistí nó tuismitheoirí a thabhairt isteach má chomhlíonann siad tairseacha ioncaim.
Dúirt údaráis áitiúla go gcuireann sé seo dúshláin mhóra nuair nach bhfuil cóiríocht ar fáil, rud a fhágann go minic go gcaithfear lóistín éigeandála a chur ar fáil.
Tá an tAire Dlí agus Cirt ag moladh rialacha níos déine: beidh ar iarratasóirí a chruthú nach mbeidh siad ina n-ualach ar an Stát agus go bhfuil cóiríocht ‘oiriúnach’ acu.
Tá tairseacha ioncaim ó 2013 le hinnéacsú don bhoilsciú.
Faoi láthair, caithfidh iarrthóir €30,000 a thuilleamh thar thrí bliana chun céile a thabhairt, €44,000 chun páiste a thabhairt, agus suas le €75,000 chun tuismitheoirí a thabhairt.
Tá méaduithe suntasacha beartaithe ar na figiúirí seo, cé go mbeidh eisceachtaí ann do lucht oibre riachtanach mar fhoireann sláinte.
Táthar ag moladh freisin go n-íocfaidh daoine i lárionaid lóistín as a gcóiríocht má tá siad ag obair. Má thuilleann siad níos mó ná €600 sa tseachtain, gearrfar €238 sa tseachtain orthu. Ní bheidh cead acu saoránacht a fháil go dtí go n-íocfar aon fhiacha.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
