Tá Robert Redford, réalta Hollywood, stiúrthóir agus seaimpín na scannán neamhspleách, tar éis bháis ag 89 bliain d’aois.
Fuair sé bás go síochánta ina chodladh ina theach sna sléibhte in aice le Provo, Utah, de réir ráitis óna phoiblitheoir.
Bhí sé ar cheann de na haghaidheanna is aitheanta i bpictiúrlann Mheiriceá, mar gheall ar a chuma órga, a charisma ciúin agus a rogha mhachnamhach róil.
Tháinig clú agus cáil air ag deireadh na 1960idí agus na 1970idí le go leor buaicphointí a chabhraigh le glúin den scannánaíocht a shainiú.
I measc a róil is cáiliúla bhí an t-eisreachtaí (outlaw) mealltach i Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969), an t-iriseoir diongbháilte in All the President’s Men (1976), agus an calaoiseoir snasta i The Sting (1973), a thuill ainmniúchán Oscar dó don Aisteoir is Fearr.
Is minic a roghnódh Redford róil a léirigh téamaí níos doimhne — ó éilliú polaitiúil go brón pearsanta — agus thug sé tuiscint ar intleacht agus ar ionracas chuig an scáileán.
Bhí sé ina phríomhaisteoir rómánsúil freisin, ag réalta le daoine ar nós Jane Fonda, Barbra Streisand agus Meryl Streep i gcuid de na drámaí is mó a bhfuil gean orthu i Hollywood.
Ina 40idí, bhog Redford taobh thiar den cheamara agus bhuaigh sé Gradam Acadamh don Stiúrthóir is Fearr lena chéad scannán Ordinary People (1980), dráma cumhachtach teaghlaigh a bhuaigh an Scannán is Fearr freisin.
Lean sé air ag stiúradh scannán machnamhacha, nach raibh mórán suntais iontu go minic, ar nós A River Runs Through It agus Quiz Show, agus ainmníodh Oscar eile dó don dara ceann.
Lasmuigh de Hollywood, rinne sé tionchar buan ar shaol na pictiúrlainne neamhspleách. I 1981, bhunaigh sé Institiúid Sundance chun tacú le scannánóirí ag teacht chun cinn.
Ina dhiaidh sin, chuidigh sé le Féile Scannán Sundance atá cáiliúil ar fud an domhain — áit lainseála do ghuthanna nua gan áireamh i scannáin, lena n-áirítear an scannán Gaeilge, Kneecap.
Ba chomhshaolaí paiseanta é Redford chomh maith, ag baint úsáide as a chlú chun abhcóideacht a dhéanamh ar son caomhnaithe agus gníomhaíochta ar son na haeráide ar feadh a shaoil.
Cé gur tharraing sé siar ón aisteoireacht le blianta beaga anuas, tá tionchar mór fós aige ar scannáin – príomhshrutha agus neamhspleácha araon.
Tá Robert Redford fágtha ina dhiaidh ag a theaghlach agus ag oidhreacht a d’athraigh aghaidh phictiúrlann Mheiriceá.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
