Tá ardú 15% ar an gCáin Mhaoine Áitiúil (CMÁ) le sárú ag úinéirí tí na Gaillimhe tar éis don chomhairle cathrach é a cheadú.
D’fhéadfadh ardú den mhéid céanna a bheith ar rátaí tráchtála (commercial rates) na cathrach an mhí seo chugainn freisin, cé gur ‘féinmharú gnó’ a bheadh i gceist, a dúirt comhairleoir amháin de chuid Fhianna Fáil.
Mhol príomhfheidhmeannach Chomhairle Cathrach na Gaillimhe Leonard Cleary an t-ardú, chun €39 milliún a chruinniú sna cúig bliana amach romhainn, chun tacú le turasóireacht, tithíocht, na healaíona, caitheamh aimsire agus spóirt.
Agus freisin chun dul i ngleic leis na fadhbanna tromchúiseacha airgeadais atá acu a chruthaigh boilsciú (inflation) agus éileamh níos mó ar a gcuid seirbhísí.
Seo é an chéad uair ar tháinig ardú ar an gCáin Mhaoine Áitiúil i gcathair na Gaillimhe ó tugadh isteach an cháin aon bhliain déag ó shin, i 2013.
Dhiúltaigh an chomhairle do mholadh Cáin Mhaoine Áitiúil a mhéadú i mí Dheireadh Fómhair na bliana seo caite, chun cabhrú le réiteach a fháil ar easnamh buiséid de €7.3 milliún.
Ag labhairt di faoin ardú Cáin Mhaoine Áitiúil, dúirt Aisling Burke, comhairleoir Shinn Féin do Chathair na Gaillimhe Thoir: ‘Ní aontaím leis.’
‘Sílim go bhfuil sé deacair go leor ag daoine leis an ngéarchéim costais mhaireachtála anseo in Éirinn faoi láthair agus is dóigh liom gur cáin bhreise eile é do dhaoine,’ a dúirt sí, de réir an Irish Daily Mail.
Faoi láthair íocann tithe ar luach suas le €200,000 €90 sa bhliain. Beidh na húinéirí tí seo ag íoc €103.50 sa bhliain mar thoradh ar an méadú.
Gearradh cáin de €225 sa bhliain ar thithe a raibh luach idir €200,001 agus €262,500 orthu, ach íocfaidh siad €258.75 anois.
Dúirt Ms Burke go bhfuil sé seo ‘mícheart go morálta’, agus dúirt: ‘Sin mála guail do phinsinéir. Caithfidh daoine an cinneadh a dhéanamh – an gcuirfidh siad an teas ar siúl?’
Dúirt Alan Cheevers, comhairleoir de chuid Fianna Fáil do Chathair na Gaillimhe Thoir: ‘Méadú 15%, cé go bhféadfadh sé teacht trasna mar mhéid íosta, fós do go leor teaghlach i mo dháilcheantar, chuirfeadh sé arán ar an mbord agus cúpla mála gual sa teach.
‘Is é an rud atá le tarlú anseo ná go gcaithfidh na daoine a íocann Cáin Mhaoine Áitiúil, na buntáistí a bhaineann leis a fheiceáil sula mbeidh siad sásta í a íoc.’
Dúirt sé: ‘Creidim go bhfuil réimsí eile laistigh de bhuiséad Chomhairle Cathrach na Gaillimhe inar féidir linn airgead a shábháil gan Cáin Mhaoine Áitiúil a ardú.’
Déanfaidh an chomhairle cinneadh faoi ardú comhchosúil ar rátaí tráchtála i mí na Samhna.
Má cheadaítear é sin, méadóidh formhór na ngnólachtaí rátaí thart ar €20 in aghaidh na seachtaine an bhliain seo chugainn.
Tá an tUasal Cheevers i gcoinne an aistrithe seo. Dúirt sé: ‘Is féinmharú gnó é arduithe rátaí a chur ar ghnólachtaí. Is é an rud a tharlóidh ná go bhfeicfimid níos mó doirse ag dúnadh.’
Tá Comhairle Cathrach na Gaillimhe ar cheann de na húdaráis áitiúla deiridh le méadú a chur ar an gCáin Mhaoine Áitiúil.
Chiallaigh cinneadh na comhairle gan é a mhéadú ó 2013 i leith gur ‘laghdaigh ioncam, go héifeachtach, breis agus 20% sa tréimhse sin.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
