Is féidir ardbhrú fola (high blood presssure), atá ina chúis le galar croí, a bheith mar thoradh ar ól ó bhuidéil phlaisteacha, mar gheall ar mhicreaplaistigh (microplastics) ag dul isteach sa tsruth fola, de réir staidéar.
Fuarthas micreaplaistigh freisin i sreabháin i mbuidéil ghloine, de réir taighde eile.
Deir saineolaithe go bhféadfadh baol méadaithe galar croí a bheith mar thoradh ar ardbhrú fola.
Bíonn tionchar ag ardbhrú fola ar bheagnach milliún duine in Éirinn.
Is fachtóir riosca suntasach é le haghaidh galar croí agus an fachtóir riosca is mó chun stróc a fháil.
Go deimhin, tá ardbhrú fola ag 64% de dhaoine os cionn 50 in Éirinn, arb ionann é agus 797,000 duine.
De réir an staidéir is déanaí chuaigh ardbhrú fola síos nuair a stop rannpháirtithe ag ó bhuidéil phlaisteacha.
Bhí siad níos sláine nuair a thosaigh siad ag ól sconna uisce (tap water) ar feadh coicíse, agus bhí sé sin níos fearr dá gcroí.
Dúirt taighdeoirí in Ollscoil Phríobháideach na Danóibe (Danube Private University) san Ostair (Austria): ‘Tugann na hathruithe a thugamar faoi deara ar ardbhrú fola le fios go bhféadfadh laghdú ar phlaisteacha a ól an riosca cardashoithíoch (cardiovascular) a laghdú.’
Is blúirí micreascópacha iad micreaphlaisteacha a chruthaítear trí dhíghrádú plaisteach a spreagtar ag radaíocht UV (UV radiation) nó buidéal á chaitheamh timpeall.
Léiríonn taighde go bhfuarthas iad i seile (saliva), i bhfíochán croí (heart tissue), san ae (liver), sna duáin (kidneys) agus sna ‘placenta’.
Sa staidéar, a tuairiscíodh san iris Microplastics, fuair ochtar fear agus bean a n-iontógáil laethúil ó uisce sconna agus dúradh leo staonadh ó dheochanna i mbuidéil phlaisteacha nó ghloine.
Ba é an plean ná féachaint an bhféadfadh siad a thaispeáint conas a d’fhéadfaidís croíthe níos sláintiúla a bheith ag daoine.
Léirigh na torthaí laghdú suntasach go staitistiúil ar ardbhrú fola diastólach(diastolic) – an brú sna hartairí nuair a bhíonn an croí ag luí idir buillí – tar éis dhá sheachtain.
1. Monatóireacht Rialta: Seiceáil d’ardbhrú fola go rialta. Má tá tú os cionn 30, déan iarracht seiceáil a dhéanamh gach 5 bliana. Má tá an teorainn ard (thart ar 140/90), déan monatóireacht níos minice le dochtúir nó altra.
2. Athruithe Stíl Maireachtála:
• Aiste Bia Sláintiúil: Laghdaigh iontógáil salainn, ith níos mó torthaí, glasraí agus slánghráin (wholegrains).
• Cleachtadh: Déan iarracht ar a laghad 150 nóiméad de ghníomhaíocht aeróbach measartha-déine in aghaidh na seachtaine.
• Coinnigh Meáchan Sláintiúil: Is féidir fiú cúpla punt a chailleadh cabhrú leat.
• Teorainn Alcóil: Tá modhnóireacht ríthábhachtach.
• Éirí as Caitheamh Tobac: Ardaíonn caitheamh tobac ardbhrú fola.
3. Cógas (Medication): Uaireanta ní leor athruithe ar stíl maireachtála. Téigh i gcomhairle le do dhochtúir faoi roghanna cógais más gá.
Cuimhnigh, tá bainistiú ardbhrú fola ríthábhachtach do shláinte iomlán.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
