Bhí ‘faoiseamh ollmhór’ ann Déardaoin do theaghlach an tsaoránaigh Éireannaigh Paul Whelan, a scaoileadh saor ó choilíneacht phionósach (penal conony) na Rúise.
Scaoileadh Whelan amach ar deireadh tar éis blianta d’idirbheartaíocht dhaingean.
Bhuail oifigigh rialtas na hÉireann le Whelan i 2022 le linn iarrachtaí idirnáisiúnta chun é a shaoradh.
Scaoileadh saor é Déardaoin, tar éis comhaontú idir an Rúis agus Meiriceá.
D’fháiltigh an Taoiseach Simon Harris roimh scaoileadh na muirshaighdiúra na Stát Aontaithe, ag rá go mbeidh sé ina ‘fhaoiseamh ollmhór’ dá chairde agus dá mhuintir.
Agus ghabh sé buíochas le foirne taidhleoireachta na hÉireann sa Rúis agus i mBaile Átha Cliath ‘as a gcuid blianta d’obair gan staonadh’ chun iarracht a dhéanamh Whelan a scaoileadh saor.
Cuireadh i bpríosún é i gcoilíneacht phionóis Rúiseach ar chúisimh spiaireachta agus scaoileadh saor é mar chuid den mhalartú príosúnach is mó riamh i stair iar-Shóivéadacha (post-Soviet history).
Tá ceithre phas (passports) ag Whelan, atá 54 bliana d’aois, agus Éireannach ar cheann acu.
Baineann na cinn eile le Ceanada, leis na Stáit Aontaithe agus leis an mBreatain.
Cúisíodh Whelan, atá ina mhuirshaighdiúir de chuid na Stát Aontaithe, as spiaireacht ar son na Stát Aontaithe i mí an Mheithimh 2020 ag Cúirt na Rúise agus gearradh pianbhreith 16 bliana air.
Bhí sé sin 18 mí tar éis é a choinneáil den chéad uair ag gníomhairí ó Sheirbhís Slándála Feidearálach (Federal Security Service) na Rúise i seomra óstáin i Moscó.
Dúirt Whelan agus údaráis Mheiriceá i gcónaí go raibh na cúisimh ina choinne bhréagach.
Bhí an saoránach Éireannach ar liosta faire in éineacht le tuairisceoir Evan Gershkovich ón Wall Street Journal.
Ar 29 Márta, 2023, cuireadh Gershkovich i gcoimeád in Yekaterinburg agus é ag tuairisciú ón gcathair.
Gabhadh é as faisnéis a bhailiú d’ainneoin nach raibh aon chruthúnas ag údaráis na Rúise go raibh sé sin á dhéanamh.
Sa chomhaontú ilnáisiúnta déanfar dhá dhosaen príosúnach a shaoradh, de réir oifigigh sa Tuirc, áit ar tharla an malartú.
Is é an comhaontú seo an ceann is deireanaí i sraith de mhalartú príosúnach idir an Rúis agus na Stáit Aontaithe le dhá bhliain anuas, ach is é an chéad cheann é freisin inar theastaigh lamháltais shuntasacha ó thíortha eile.
Tá saoirse faighte ag an Rúis freisin dá náisiúnaigh féin a ciontaíodh i gcoireanna tromchúiseacha i dtíortha an Iarthair.
Fuair an Rúis Vadlim Krasikov, a ciontaíodh sa Ghearmáin i 2021 as iar-reibiliúnach Seisniach (Chechen rebel) a mharú i bpáirc i mBeirlín dhá bhliain roimhe sin.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
