Léiríonn an chonspóid faoin gCoimisinéir an teannas leanúnach atá mar thoradh ar dolúbthacht roinnt Aontachtóirí ó thuaidh den teorainn.
Léiríonn an freagra ar na ráitis seo ní hamháin éagsúlacht tuairimí polaitiúla, ach an deacracht atá ann fós mar gheall ar dhiúltú an teanga a scaradh ón gceist bhunreachtúil.
Rinneadh na ráitis le linn imeachta poiblí a bhain le saol na Gaeilge.
Thagair an Coimisinéir don tionchar a bhíonn ag diúltachas leanúnach i leith na Gaeilge ar an saol poiblí agus ar chaidrimh shóisialta níos leithne.
Mhaígh roinnt polaiteoirí aontachtacha, áfach, gur sháraigh na ráitis sin teorainn pholaitiúil agus gur cuireadh iad i gcomhthéacs, go hintuigthe dar leo, le hargóintí ar son aontú na hÉireann.
Tá an léamh sin séanta go láidir ag an gCoimisinéir féin agus ag daoine eile a thuigeann feidhm agus sainchúram reachtúil na hoifige.
Tá ráite ag an gCoimisinéir arís nach bhfuil aon ról polaitiúil ag a oifig. Ní bhaineann a chúram le saincheisteanna bunreachtúla, ach le cearta teanga a chosaint, caighdeáin chóir a chur chun cinn i seirbhísí poiblí, agus bacainní ar úsáid na Gaeilge a aithint agus a bhaint.
Sa chomhthéacs sin, is féidir na ráitis a thuiscint mar thrácht ar nádúr agus ar threo an dioscúrsa phoiblí seachas mar ghlacadh polaitiúil ar aon taobh den díospóireacht bhunreachtúil.
Níor chuir an míniú sin deireadh leis an bhfreagairt ghéar ó ghrúpaí áirithe laistigh den aontachas.
Cáineadh an Coimisinéir as bheith, dar leo, ag cur isteach ar neamhchlaontacht institiúidí teanga, agus in amanna iarradh go poiblí go n-éireodh sé as a phost.
Leanann na frithghníomhartha seo patrún aitheanta ina gcuirtear an Ghaeilge i láthair mar shiombail pholaitiúil seachas mar ghnáthchuid d’oidhreacht agus de shaol cultúrtha an réigiúin.
Seasann an dioscúrsa seo i gcodarsnacht mhór leis an dul chun cinn measartha ach leanúnach atá déanta ag an nGaeilge sa saol poiblí ó thuaidh den teorainn le blianta beaga anuas.
Tá an fhorbairt seo le feiceáil go soiléir i mBéal Feirste, áit ar leathnaíodh úsáid na comharthaíochta dátheangaí ar bhonn córasach.
De bharr athruithe ar bheartas Chomhairle Cathrach Bhéal Feirste, ceadaíodh líon níos mó comharthaí sráide Gaeilge le dhá bhliain anuas ná mar a ceadaíodh le fiche bliain roimhe sin.
Tá na comharthaí sin le feiceáil taobh leis an mBéarla agus ní bhaineann siad le hathrú ainmneacha oifigiúla ná le húsáid éigeantach teanga.
Cé gur chuir roinnt ionadaithe aontachtacha in aghaidh an bheartais, go háirithe i ndáil leis na tairseacha riaracháin a bhaineann leis an bpróiseas ceadaithe, léiríonn sonraí ó shuirbhéanna nach mbíonn an cur i gcoinne sin forleathan i measc an phobail i gcoitinne.
I go leor cásanna, tagann iarratais ó chónaitheoirí aonair agus ní ó fheachtais pholaitiúla eagraithe.
Tá forbairt le sonrú freisin i saol cultúrtha agus oideachasúil na Gaeilge.
Tá ranganna teanga, imeachtaí ealaíne agus cruinnithe pobail á reáchtáil anois i raon leathan ceantar, lena n‑áirítear áiteanna nach raibh ceangal traidisiúnta acu leis an teanga.
I gcás go leor rannpháirtithe, is trí spéis chultúrtha, stairiúil nó ealaíonta a thagann siad i dteagmháil leis an nGaeilge, seachas trí dhearcthaí polaitiúla.
Tá ról suntasach á imirt ag an ardoideachas sa ghnáthú seo.
In Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, tá próifíl acadúil agus poiblí na Gaeilge leathnaithe go seasta le blianta beaga anuas.
Tá an teanga le feiceáil i gcuraclam, i dtaighde agus i saol eagraíochtaí mac léinn.
Glacadh le comharthaíocht dhátheangach i gCumann na Mac Léinn tar éis tacaíocht shuntasach a léiriú i measc an phobail mhic léinn, rud a léiríonn dearcadh glúine níos óige i leith éagsúlacht teanga.
Is suntasach freisin go bhfuil guthanna tacaíochta don Ghaeilge ag teacht chun cinn laistigh den phobal aontachtach féin.
Tá obair Linda Ervine in oirthear Bhéal Feirste luaite go minic mar shampla den chur chuige sin.
Tá sí tar éis a mhaíomh go leanúnach gur acmhainn chultúrtha roinnte í an Ghaeilge, agus gur féidir le daoine ó gach cúlra caidreamh neamhpholaitiúil a chothú léi.
Sa chomhthéacs níos leithne seo, is féidir na ráitis ón gCoimisinéir a mheas mar aitheantas ar theannas atá ann cheana féin sa phlé poiblí, seachas mar chúis leis an teannas sin.
Tugann léirmheastóirí le fios go mbíonn an cur i gcoinne is láidre don Ghaeilge le sonrú go minic ag an leibhéal polaitiúil, cé go mbíonn dearcadh níos praiticiúla agus níos measartha le fáil i measc an phobail i gcoitinne.
Tá athrú sóisialta agus cultúrtha ar siúl, le sochaí atá níos éagsúlaithe, níos óige agus níos idirnáisiúnta ná riamh. Léiríonn leathnú na Gaeilge sa spás poiblí na hathruithe sin seachas iad a spreagadh.
Beidh tionchar ag an gcaoi a bhfreagróidh an córas polaitiúil don réaltacht seo ar chruth na sochaí amach anseo, agus ar cibé acu a bheidh sí níos oscailte agus níos muiníní i leith na héagsúlachta.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
