Tá Ronnie Delany, a bhí mar inspráoid ar dhóchas Oilimpeach na hÉireann ó na 1960idí go dtí 1990, tar éis bháis a fháil i mBaile Átha Cliath tar éis tinnis ghearr, ag aois 91 bliain.
Meastar go bhfuil sé fós ar dhuine de na lúthchleasaithe is mó le rá in Éirinn, agus tá cáil air as an mbonn óir a bhuachan sa 1,500m ag Cluichí Oilimpeacha 1956 i Melbourne.
Rugadh é in Arcló (Arklow), Co. Chill Mhantáin, ach bhog a theaghlach go Sandymount i mBaile Átha Cliath, nuair nach raibh sé ach sé bliana d’aois, agus ní raibh sé ach 21 bliain d’aois nuair a bhuaigh sé i Melbourne san Astráil.
Agus in ainneoin ár rath go léir le blianta beaga anuas, níor bhuaigh aon lúthchleasaí Éireannach bonn óir i lúthchleasaíocht sna Cluichí Oilimpeacha ó shin.
Níos déanaí i 1956, ba é Delany an seachtú fear sa stair a bhris an míle ceithre nóiméad, ag críochnú ag 3:59.0 i gCalifornia.
Ina dhiaidh sin bhuaigh sé an bonn cré-umha i gCraobhchomórtais na hEorpa i Stócólm 1958 agus bhuaigh sé bonn óir ag an 800m ag Cluichí Domhanda na nOllscoileanna i Sóifia i 1961.
Mar sin féin, ba é sin deireadh a shlí bheatha reatha i gcomórtais shinsearacha agus an bhliain chéanna, nuair nach raibh sé ach 26 bliain d’aois, déirigh sé as.
Chuaigh Delany ar aghaidh ag obair le hAer Lingus agus B&I Line, sular bhunaigh sé a ghnó féin mar chomhairleoir spóirt.
Rinne Delany staidéar ar thráchtáil ina dhiaidh sin in Ollscoil Villanova, áit ar thug an cóitseálaí riain cáiliúil Jumbo Elliott teagasc dó.
Agus chuidigh a rath ansin le daoine eile a leanúint ina chéimeanna, go litriúil, lena n-áirítear Eamonn Coghlan agus Sonia O’Sullivan.
Ar feadh a shaoil, bhí grá dó in Éirinn agus bhí cáil air as a nádúr cairdiúil le lucht leanúna agus lúthchleasaithe óga. Thaitin sé leis scéal a rath a insint.
I n-agallamh leis an Irish Times sa bhliain 2006, dúirt Delany: ‘Ní raibh aon nóiméad i Melbourne nár chreid mé go raibh mé chun buachan.
‘Sílim ag an gcéim sin gur mhothaigh mé eilimint cinniúint. Nuair a chuaigh mé thar gach duine, ní raibh mé chun cailleadh.
‘”I don’t do maybes”, ach tá sé scanrúil smaoineamh ar mo shaol mura mbeadh an bonn óir Oilimpeach sin buaite agam. Ní féidir liom é a shamhlú i ndáiríre.’
Nocht sé dealbh de féin i bPáirc Delany, Arklow, sa bhliain 2019. Agus sa bhliain 2006 bronnadh Saoirse Chathair Bhaile Átha Cliath air.
Chuir an tAire Spóirt, Pádraig Ó Donnabháin, a chomhbhrón in iúl agus dúirt sé gur eiseamláir do lúthchleasaithe sa bhaile agus thar lear a bhí sa laoch Oilimpeach.
‘Le linn a shlí bheatha ghairid lúthchleasaíochta, spreag Ronnie reathaithe óga Éireannacha chun a n-aislingí a leanúint,’ a dúirt sé.
‘Ba é a bhua suntasach san Astráil an chéad bhonn óir d’Éirinn le dhá scór bliain, ó bhuaigh Bob Tisdall agus Pat O’Callaghan an bonn óir i 1932 – agus ba bhuaicphointe é do spórt na hÉireann go dtí 1992 i mBarcelona.’
Ar dheis Dé go raibh a anam.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
