Diúltaíodh do bhreis is 10,000 atreorú do leanaí – os cionn 40% den iomlán – a rinneadh chuig an tseirbhís náisiúnta meabhairshláinte agus teiripe do dhaoine óga idir Eanáir agus Deireadh Fómhair na bliana seo caite.
Agus thar an tréimhse chéanna, níor cláraíodh ach 107 othar a glacadh isteach sna Seirbhísí Meabhairshláinte do Leanaí agus Déagóirí (CAMHS) mar othair chónaitheacha ina gcúig ionad cúraim tiomnaithe.
Dúirt roinnt TDanna go léiríonn an ráta ard diúltaithe an méid atá othair ag fulaingt air ar fud na tíre.
Léirigh figiúirí a fuair Extra.ie trí dhlíthe um Shaoráil Faisnéise, as 24,269 atreorú a rinneadh chuig CAMHS idir Eanáir agus Deireadh Fómhair na bliana seo caite, gur glacadh le 13,751 othar agus gur diúltaíodh do 10,518, rud a léiríonn ráta diúltaithe de thart ar 43%.
D’fhreagair CAMHS 96% de chásanna éigeandála ardtosaíochta laistigh de thrí lá, ach bhí os cionn 4,000 leanbh fós ar liostaí feithimh ó Mheán Fómhair.
Táthar ag súil go laghdóidh athruithe beartais a rinneadh ar sheirbhísí i mí Dheireadh Fómhair rátaí diúltaithe, ach léirigh sonraí go raibh diúltaithe atreoraithe is airde sna réigiúin leis an leibhéal is airde acmhainní cliniciúla.
Faoi dheireadh mhí Dheireadh Fómhair, bhí thart ar 730 oibrí foirne cliniciúla lánaimseartha fostaithe i 81 foireann CAMHS, a dhéanann cóireáil den chuid is mó ar othair de réir coinne ag ionaid sláinte.
De réir figiúirí a cuireadh ar fáil do Theachta Dála Shinn Féin Sorca Clarke, bhí beagnach 175 ball foirne cliniciúla fostaithe i réigiún sláinte Bhaile Átha Cliath agus an Oirthuaiscirt – áit ar diúltaíodh os cionn leath de na 4,792 atreorú chuig seirbhísí sna chéad deich mí de 2025 – faoi dheireadh mhí Dheireadh Fómhair.
Cláraíodh ráta diúltaithe os cionn 50% sa cheantar – lena n-áirítear tuaisceart Bhaile Átha Cliath, an Mhí, Lú, an Cabhán agus Muineachán – sna chéad deich mí den bhliain seo caite.
Dúirt Clarke go léiríonn sonraí a fuair Extra.ie an méid atá tuismitheoirí ag tuairisciú do pholaiteoirí agus go dtógann sé ‘ilíocht atreoraithe’ sula bhfeictear leanbh.
Dúirt an Teachta Dála ón Longfort-Iarmhí nach raibh ach 69 de na 126 ball foirne breise a bhí buiséadaithe dóibh idir 2024 agus 2025 earcaithe go hiomlán, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le CAMHS a bheith ag streachailt leis an éileamh.
Dúirt an Teachta Dála ó Fhianna Fáil, Martin Daly, atá ag cleachtadh dochtúir teaghlaigh, gurb í CAMHS an t-aon seirbhís sláinte nach ndéantar measúnú ar othair ina ndéantar measúnú orthu sula ndiúltaítear dá n-atreoraithe. Ba mhaith leis an mbeartas seo a fheiceáil athraithe agus go méadófaí acmhainn íseal na seirbhíse.
I mí na Samhna, dhiúltaigh Príomhfheidhmeannach HSE, Bernard Gloster, don éileamh go bhfuil diúltaithe atreoraithe ‘díréireach (disproportionate)’ ag CAMHS, tar éis athruithe beartais a dhéanamh.
Dúirt sé go bhfuil gach seirbhís CAMHS ag feidhmiú faoi ‘bheartas aon-dorais’ ó dheireadh mhí Dheireadh Fómhair, rud a chiallaíonn go ndéantar leanaí a atreorú chuig gach seirbhís speisialaithe sula ndéantar cinneadh maidir le cúram.
Táthar ag súil go dtiocfaidh níos lú diúltaithe atreoraithe as seo. Chuir Clarke béim ar cheart é seo a chomhcheangal le pleananna chun liostaí feithimh CAMHS a laghdú.
Dúirt roinnt TDanna, an Dr Daly ina measc, le ceannasaí na seirbhíse sláinte ag cruinniú Choiste Sláinte an Oireachtais i mí na Samhna go raibh atreoraithe á ndiúltú arís agus arís eile ar fud na tíre.
D’éiligh an Dr Daly, TD Ros Comáin-Gaillimh, go ndéanann dochtúirí i CAMHS ‘an oiread atreoraithe chuig dochtúirí teaghlaigh agus is féidir leo a bhrú siar’. Dúirt sé le Extra.ie nach bhfuair teaghlach faoina chúram coinne CAMHS ach le déanaí, tar éis dóibh a bheith atreoraithe den chéad uair – agus diúltaithe faoi dhó – i mí Aibreáin 2025.
Dúirt sé gur ‘tháinig an-síocóiseach’ ar an leanbh seo agus é ag fanacht le seirbhísí agus gur tugadh chuig seomra éigeandála é, áit ar aontaigh altra go raibh gá leis an leanbh síciatraí a fheiceáil.
Dúirt urlabhraí HSE nach bhfuil measúnuithe agus idirghabhálacha CAMHS oiriúnach do gach leanbh nó déagóir, a bhfuil a gcuid deacrachtaí bainteach go príomha le foghlaim, riachtanais shóisialta nó iompraíochta, imní faoi chosaint nó leas leanaí, nó fadhbanna meabhairshláinte éadroma go measartha.
Mhol sé do thuismitheoirí labhairt lena ndochtúir teaghlaigh má bhíonn deacracht acu rochtain a fháil ar CAMHS.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
