Tá scéal suimiúil faoi William McKillop MP ar TG4. Cé gur rugadh é in Albain, bhí sé ina Theachta Parlaiminte in Ard Mhacha Theas.
Ach is é an rud is mó a chuimhnítear air ná gurbh é a bhunaigh an club sacair cáiliúil Celtic i nGlaschú. Chomh maith leis sin, thug sé corn nua don GAA.
Is laoch é do lucht leanúna an dá spóirt, sacair agus peil Ghaelach.
Tá sraith nua den chlár faisnéise taitneamhach Scéalta na gCorn ar siúl anois ar TG4.
Sa tríú sraith seo de chuid TG4, tá an láithreoir cáiliúil Gráinne McElwain ag taisteal ó cheann ceann na tíre ag lorg na scéalta iontacha atá taobh thiar de na cornacha éagsúla a bhronntar ar imreoirí.
‘Is faoi na daoine a bhíonn taobh thiar na gcorn seo a thabhairt chun beatha atá an clár,’ a mhíníonn Gráinne.
Thosaigh an tsraith nua i gContae Ard Mhacha, áit a bhfuil an-chuid stair agus traidisiún ag baint leis an gCumann Lúthchleas Gael.
Ní haon ionadh é sin toisc gur craobhchontae iad Ard Mhacha i mbliana. Tá Uachtarán an CLG, Jarlath Burns, le feiceáil sa chéad chlár, fear atá an-tábhachtach i saol an spóirt in Éirinn.
Bhí sé mar chaptaen ar fhoireann Ard Mhacha nuair a bhuaigh siad Craobh Uladh i 1999, an chéad uair le 17 bliain.
Ach b’é an radharc ba shuntasaí ná an bhliain seo caite nuair a bhí sé arís ar an ardán, an uair seo mar uachtarán, ag bronnadh Chorn Sam Maguire ar a chontae féin.
Agus an rud ba speisialta ná go raibh a mhac féin, Jarly Óg, ar an bhfoireann freisin.
Tá stair iontach ag Contae Ard Mhacha mar ‘príomhchathair eaglasta’ na hÉireann. Sa chlár ar TG4, insítear dúinn conas a thóg Naomh Pádraig a chéad eaglais ann mar gheall ar chumhacht na nUladh.
Tá dhá ardeaglais mhóra le feiceáil sa chontae inniu – ceann de chuid Eaglais na hÉireann agus ceann Caitliceach. Tá an tArd-Easpag i gContae Ard Mhacha ar dhuine de na heaspaig is tábhachtaí in Éirinn.
Chuaigh Gráinne ar thuras go dtí club Chlann Éireann chun scéal an chomórtais bhliantúil a fhoghlaim.
Tá an comórtas seo ainmnithe i ndiaidh beirt bhan mhóra a raibh tionchar mór acu ar an gclub – Marie Hoye, duine a bhí lárnach i mbunú na foirne peile do mhná, agus Catríona McKeag, imreoir a bhí leis an gclub ar feadh blianta fada. Léiríonn sé seo an ról lárnach atá ag mná i stair an chlub.
Sa chlár ar TG4 freisin, tugtar aitheantas do laoch eile peile, Bill McCorry. Bhí Bill ina imreoir den scoth, ach tá a ainm ceangailte le nóiméad amháin i stair an chontae.
I gcluiche ceannais na hÉireann i 1953 in aghaidh Chiarraí, chaill sé pionóis a d’fhéadfadh an cluiche a athrú.
Ní dhearna sé dearmad ar an nóiméad sin go deo, agus bhí sé luaite fiú ag a shochraid.
Is iontach an rud é go bhfuil corn ‘Laoch na hImeartha’ i gcomórtas peile Ard Mhacha ainmnithe ina onóir anois.
Ach ní hé Bill an t-aon imreoir a chaill cluiche mór le pionóis. Tharla an rud céanna i 1977 le Paddy Moriarty agus arís i 2002 le Óisín McConville.
Trí chorn caillte ag triúr imreoirí éagsúla, is cosúil go bhfuil pionóis ina chnámh spairne do pheil Ard Mhacha.
Tá scéal an-iomráiteach ag baint le himreoir eile, Paddy McCormack. Rugadh Paddy i gCluain, Contae Chorcaí, áit a bhfuil traidisiún láidir iománaíochta.
Nuair a bhog sé go Céide, thug sé a ghrá don iománaíocht leis. Tá corn speisialta ainmnithe ina onóir i gcomórtas réamhshéasúir iománaíochta.
Is spéisiúil go bhfuil a gharmhac, Paul, tar éis Craobh na hÉireann a bhuachan le foireann peile Ard Mhacha i 2002.
Ní bheadh scéal Ard Mhacha críochnaithe gan trácht ar Chrois Mhic Threoin. Sa 1970idí, thóg arm na Breataine páirc an bhaile mar ‘cheantar sábháilte’ dóibh féin.
Ach rinne an Cairdinéal Tomás Ó Fiaich, duine de mhuintir na háite, gach iarracht an t-éagóir seo a chosc.
Bhronn sé corn ar an gclub chun peil Ghaelach a thabhairt ar ais go dtí an baile. Tá an corn sin le feiceáil i seilf na gcorn sa chlub fós inniu, mar chuimhneachán ar an gcomhrac a rinneadh ar son an spóirt.
•Tá an tsraith teilifíse, Scéalta na gCorn, ar fáil ar TG4 gach Déardaoin ag 8pm
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
