Tá máthair an duine is óige a maraíodh i bpléascadh ag An Craoslach (Creeslough) ag cur i leith an údaráis áitiúil as gealltanas a bhriseadh do theaghlaigh an deichniúr íospartaigh.
Dúirt sí gur gheall an t-údarás nach ndéanfaí aon rud a thógáil ar an suíomh ag an Craoslach go dtí go mbeidh a n-imscrúdú críochnaithe ag na gardaí.
In agallamh leis an Irish Mail on Sunday, dúirt Áine Flanagan: ‘Chaill mé mo chlann ar fad, chaill mé mo shaol ar fad an lá sin agus caithfidh meas a bheith ar na teaghlaigh.’
Fuarthas a hiníon Shauna, a bhí cúig bliana d’aois, faoin mbrablach ag An Craoslach, agus í fillte i lámha a hathar.
Labhair Ms Flanagan amach tar éis do Chomhairle Contae Dhún na nGall cead pleanála a thabhairt an tseachtain seo do shiopa nua, oifig an phoist, deilí, eischeadúnas (off-licence) agus garáiste a thógáil ar an láthair, áit ar bhásaigh deichniúr a bhí idir cúig agus 59 bliain d’aois i bpléasc gháis ar 7 Deireadh Fómhair, 2022.
Tá sé seo in ainneoin gealltanas scríofa agus ó bhéal do theaghlaigh na n-íospartach le linn cruinnithe roimh chomóradh céad bliain na tragóide.
Ag an gcruinniú, léigh oifigeach comhairle ó ráiteas ullmhaithe ina dúradh: ‘Maidir le struchtúr an iar-stáisiúin pheitril, an tsiopa agus an bloc árasáin a leathscaradh go páirteach, moltar don Chomhairle, tar éis teagmháil dhíreach a dhéanamh le húinéirí na réadmhaoine, go bhfuil na himscrúduithe fós ar siúl agus nach mór aon chinneadh maidir le húsáid an tsuímh sa todhchaí a bheith ar feitheamh go dtí go mbeidh fiosrúcháin socraithe.’
Tá imscrúduithe fós le déanamh ag na gardaí, an tÚdarás Sláinte agus Sábháilteachta agus an Coimisiún um Fhóntas a Rialáil (Commission for Regulating Utilities) ar an bpléascadh ag An Craoslach, a mharaigh Shauna Flanagan Garwe, a bhí cúig bliana d’aois, agus a bheadh ag tnúth lena hochtú breithlá a cheiliúradh Déardaoin mura mbeadh sí féin agus a hathair Robert, a maraíodh sa phléasc freisin, tar éis dul isteach sa gharáiste áitiúil chun císte breithlá a cheannach dá máthair.
I measc na n-íospartach eile tá James Monaghan a bhí 13 bliana d’aois agus a mháthair, Catherine O’Donnell, Leona Harper, a bhí 14 bliana d’aois, Hugh Kelly, Jessica Gallagher, Martin McGill, James O’Flaherty agus Martina Martin.
D’fhreagair teaghlaigh na n-íospartach le díomá faoi chinneadh na comhairle.
Dúirt Ms Flanagan: ‘Ceapann daoine go bhfuil deireadh leis an imscrúdú seo ach níl.
‘Is imscrúdú coiriúil é agus tá sé ar cheann de na cinn is mó riamh sa Stát. Tá a fhios againn go bhféadfadh sceitheadh gáis a bheith ann, ach níor chuir na gardaí an méid sin in iúl dúinn go cinntitheach.
‘Conas is féidir le duine tógáil ar shuíomh nuair atá imscrúdú leanúnach ar siúl?
‘Bhí 30 aighneacht agus dhá litir aturnae ina choinne seo.’
Dúirt sí: ‘Tá dlí de chuid an AE ann a bhfuil sé de cheart agat brón a dhéanamh ach mar gheall ar an bpleanáil seo ar fad níl an ceart sin againn.’
Níor fhreagair Comhairle Contae Dhún na nGall ceisteanna ag an deireadh seachtaine faoin ngealltanas scríofa do theaghlaigh na n-íospartach ag An Craoslach.
Chuir comhlacht darbh ainm Vivo Shell Limited an t-iarratas pleanála isteach le haghaidh tógáil ar an suíomh.
Is iad na stiúrthóirí Annette Lafferty, 49 bliain d’aois agus a deartháir Danny Martin, 42 bliain d’aois.
D’fhás an bheirt acu aníos i gcroílár an tsráidbhaile, álainn, An Craoslach, i nDún na nGall, a bhfuil daonra de thart ar 500 ann.
Tá siopa nua á bhainistiúag Ms Lafferty agus an tUasal Martin ó fhoirgneamh réamhdhéanta ó scriosadh a n–áitreabhsa phléasc.
I measc na bpleananna chun an suíomh a athfhorbairt tá gairdín cuimhneacháin, agus moladh chun deich gcuaillea chur suas mar chomóradh ar gach duine de na híospartaigh.
Deir teaghlaigh na ndaoine a maraíodh go bhfuil rún daingean acu achomharca dhéanamh i gcoinne chinneadh na comhairle.
Dúirt Ms Flanagan, 58, nár cheart ach gairdín cuimhneacháin a thógáil ar an suíomh
Dúirt sí: ‘Deir siad [úinéirí] nach féidir leo suíomh a aimsiú agus tá deich gcuaille á gcur suas acu.
‘[Ach] tá go leor suímh thart anseo, agus ba mhaith linn an suíomh [an pléascadh] a chaomhnú má tá fiosrúchán ar siúl.
‘Cad a tógadh ag Ground Zero [sula gcuireadh imscrúduithe i gcrích]? Ní dhéanfaidh aon ní. Cad atá le tógáil ag Grenfell? Ní dhéanfaidh aon ní. Cén fáth a bhfuil an chumhacht ag baile beag Craoslach é sin a dhéanamh?’
Bhí cúigear gafa i dtaca leis an bpléasc.
Ceistíodh fear ina 60idí, a thug é féin i láthair go deonach le haghaidh agallaimh ag Stáisiún na nGardaí i nDún Dealgan i mí na Samhna seo caite mar gheall ar chur i mbaol meargánta beatha. Gabhadh triúr fear eile agus bean freisin mar chuid d’fhiosrúchán an Gharda Síochána. Scaoileadh iad go léir saor in aisce gan chlárú.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
