Tá colscarthaí le haghaidh ‘airgead mór’ tar éis filleadh ar leibhéil an Tíogair Cheiltigh (Celtic Tiger), le praghsanna tithe ardaithe ag brú ar níos mó lánúineacha dul isteach sna cúirteanna chun troid ar son roinnt sócmhainní (assets).
Léiríonn figiúirí go bhfuil méadú 71% ar cholscaradh san Ard-Chúirt le cúig bliana anuas, áit a bhfuil sócmhainní níos mó ná €3 milliún i gceist.
Dúirt Fiona McAuslan, stiúrthóir ar an tSeirbhís Idirghabhála Teaghlaigh (Family Mediation Service) ag an mBord um Chúnamh Dlíthiúil (Legal Aid Board): ‘Tá níos mó teaghlach ag brú isteach sa lúibín €3 milliún móide mar gheall ar ardú praghsanna tithe.’
Tá praghsanna tithe ardaithe go dtí beagnach 8% os cionn bhuaic an Tíogair Cheiltigh, a léiríonn figiúirí nua ón bPríomh-Oifig Staidrimh (Central Statistics Office).
Tá líon na gcásanna colscartha san Ard-Chúirt ardaithe ó 31 in 2017 go 53 in 2022, agus cé nach bhfuil figiúirí do 2023 ar fáil go fóill, deir foinsí dlí go bhfuil níos mó iarratas fós le teacht os comhair na gcúirteanna.
Is é 2003 an uair dheireanach a bhí 53 colscaradh san Ard-Chúirte ann, agus é sin in am an Tíogair Cheiltigh – cé go raibh an tairseach do chás colscartha Ard-Chúirte níos lú ag an am sin, ag luach €1 milliún de shócmhainní amháin.
Déantar formhór na n-iarratas ar cholscaradh in Éirinn tríd an gCúirt Chuarda, áit a bhfuil méadú 39% tagtha ar líon na n-iarratas ó 2017, ó 3,964 go 5,498, mar a rinneadh sa tuarascáil seirbhíse cúirte is déanaí a eisíodh i mí Mheán Fómhair.
Is cosúil, áfach, gur shroich líon na gcolscaradh sa Chúirt Chuarda buaic ag 5,808 in 2021, nuair a scar go leor daoine tar éis brúnna Covid a mhaolú, agus d’ardaigh praghsanna tithe go leibhéil a raibh lánúineacha in ann bogadh ar aghaidh ó thaobh airgeadais de.
Tháinig stop le colscarthaí le linn an chúlaithe eacnamaíochta, nuair nach raibh go leor daoine in ann teach comhshealbhaithe a dhíol, mar go raibh sé i gcothromas diúltach, nó nach raibh sé d’acmhainn acu bogadh isteach i dhá réadmhaoin ar leith.
Mar sin féin, tá méadú ag teacht ar phraghsanna réadmhaoine tar éis níos mó daoine a spreagadh chun a gcuid sócmhainní a roinnt – fiú más gá cinneadh a dhéanamh san Ard-Chúirt.
Ina theannta sin, laghdaigh reachtaíocht a tugadh isteach i mí na Nollag 2019 leath an ama a theastaíonn le haghaidh idirscartha, go dtí dhá bhliain.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
