Níl a fhios fós, áfach, cad iad na gníomhartha atá beartaithe acu a dhéanamh chun tacú le scoileanna lán-Ghaeilge.
De réir tuairisc san Irish Times, tá teannas méadaithe laistigh den Chomhaontas. Tháinig sé seo i ndiaidh ráitis ón Aire Oideachais, Hildegarde Naughton de chuid Fine Gael.
Dúirt sí nach bhfuil aon phleananna ann scoileanna nua lán-Ghaeilge ag an mbunscoil ná ag an iar-bhunscoil a oscailt roimh 2032.
Cháin an tAire Coimirce Sóisialaí agus Gaeltachta, Dara Calleary, na ráitis seo. Dúirt sé nach bhfuil sé sásta leis an seasamh seo, go háirithe toisc nach bhfuil aon phlean ann Gaelcholáiste nua a bhunú sna blianta amach romhainn.
Táthar ag súil go n-ardóidh an tUasal Calleary agus an Taoiseach, in éineacht le comhaltaí eile de chuid Fhianna Fáil, an cheist leis an Aire Oideachais.
Dúirt an tUasal Calleary go bhfuil leathnú an oideachais trí mheán na Gaeilge ‘ina phríomhthosaíocht’. Léiríonn sé seo imní laistigh dá pháirtí faoin mbeartas reatha.
Mar sin féin, níl aon tograí ná bearta sonracha leagtha amach ag airí Fhianna Fáil go fóill chun an polasaí a athrú.
Cé nach bhfuil an teannas seo tar éis teacht chun cinn go poiblí ach le cúpla lá anuas, tá imní faoi oideachas lán-Ghaeilge ag fás le tamall anuas.
Tá tuismitheoirí agus grúpaí feachtais ag tarraingt aird ar easpa soláthair, go háirithe ag an dara leibhéal. I mBaile Átha Cliath, deir grúpaí atá ag lorg Gaelcholáiste nach bhfuil aon amchlár soiléir ann agus nach bhfuil an t-éileamh á shásamh.
Léiríonn figiúirí go bhfuil níos lú ná 6% de mhic léinn i mbun oideachais lán-Ghaeilge. Dúirt Ard-Rúnaí Chonradh na Gaeilge, Julian de Spáinn, go bhfuil easpa uaillmhéine sa chur chuige Stáit.
Dúirt sé: ‘Níl aon uaillmhian againn, níl aon tiomáint againn … níl muid ach ag 6% faoi láthair.’
Tá cáineadh déanta freisin ar iarrachtaí le déanaí chun an soláthar a mhéadú. Tá pleananna ann scoileanna atá ann cheana a thiontú ina meánscoileanna lán-Ghaeilge, seachas cinn nua a thógáil, ach chuir roinnt múinteoirí agus tuismitheoirí ina gcoinne sin.
Dúirt an ASTI nach raibh ‘aon chomhairliúchán’ déanta leis an bhfoireann, agus d’iarr siad go gcuirfí na pleananna ar athló chun plé cuí a dhéanamh.
Tá roinnt beart curtha i bhfeidhm ag an Rialtas chun tacú leis an nGaeilge san oideachas.
I mí na Samhna 2025, seoladh beartas nua maidir le hoideachas lán-Ghaeilge lasmuigh den Ghaeltacht, chomh maith le plean gníomhaíochta don Ghaeilge i scoileanna Béarla.
Dúirt an Roinn Oideachais go gcuirfeadh na bearta sin ‘córas cuimsitheach tacaíochtaí agus acmhainní’ ar fáil do scoileanna.
Áirítear leis seo breis uaireanta tacaíochta teanga, oiliúint do mhúinteoirí agus ábhair foghlama nua.
Cuireadh tacaíochtaí breise ar fáil freisin i gceantair Ghaeltachta. Tá níos mó ná 120 scoil aitheanta faoin Scéim Aitheantais Scoileanna Gaeltachta, a chuireann acmhainní breise ar fáil don oideachas trí Ghaeilge.
Lasmuigh den chóras scoile, tá céimeanna glactha ag an Rialtas chun úsáid na Gaeilge i seirbhísí poiblí a mhéadú.
Níos luaithe i mbliana, d’fhoilsigh an tUasal Calleary plean a bhfuil sé mar aidhm aige go mbeadh Gaeilge ag 20% d’earcaigh nua sa tseirbhís phoiblí faoi 2030.
Mar sin féin, is chun gealltanas a tugadh cheana féin a chomhlíonadh atá sé seo, agus níl ach trí bliana go leith fágtha anois chun an gealltanas sin a chomhlíonadh.
In ainneoin na mbeart sin, freisin, tá cáineadh déanta ar an gcur chuige ón taobh istigh den Rialtas agus ón taobh amuigh de.
Dúirt Feisire de chuid Fhianna Fáil i bParlaimint na hEorpa, Cynthia Ní Mhurchú, nach bhfuil an uaillmhian riachtanach sna polasaithe reatha chun athrú suntasach a bhaint amach.
Dúirt sí go bhfuil gá le níos mó béime ar líofacht agus ar rannpháirtíocht sa teanga.
Tá laghdú tagtha ar líon na scoileanna nua lán-Ghaeilge le blianta beaga anuas, agus níl ach líon beag acu oscailte le deich mbliana anuas.
Leagann an díospóireacht reatha béim ar an imní atá ann nach leor na polasaithe atá i bhfeidhm chun freastal ar an éileamh ná chun forbairt fhadtéarmach an oideachais lán-Ghaeilge a chinntiú.
Tugann sé le fios freisin, go dtí seo, go bhfuil an fhreagairt pholaitiúil dírithe níos mó ar ráitis ná ar ghníomhartha nua.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
