Bhí comhairleoir is sinsearaí an Taoisigh Micheál Martin agus a leascheannaire ar an eolas faoi easaontas Jim Gavin le tionónta, laethanta roimh choinbhinsiún roghnúcháin an pháirtí don toghchán uachtaránachtaan, de réir athbhreithnithe Fianna Fáil.
Sin de réir tuairiscí ó fhoinsí a bhfuil eolas acu faoin athbhreithniú ach nár foilsíodh é fós.
Tá brú méadaitheach ar Mícheal Martin an t-athbhreithniú a fhoilsiú. Anois tá triúr de na Teachtaí Dála is Sinsearaí sa pháirtí ag éileamh a ‘fhoilsithe láithreach’.
Dúirt ráiteas ó Willie O’Dea, Seán Ó Fearghaíl agus Pat ‘the Cope’ Gallagher go bhfuil sceitheadh na tuarascála ag déanamh damáiste don pháirtí agus go bhfuil ‘trédhearcacht agus meas tuillte ag baill Fhianna Fáil agus ag ionadaithe poiblí’.
Deir figiúirí sinsearacha i bpáirtí Fhianna Fáil a bhfuil cur amach acu ar ábhar na tuarascála críochnaithe go nochtfar an méid seo a leanas inti:
Dúirt Príomhcheann Foirne an Taoisigh, Deirdre Gillane, leis an bhfoireann fhiosrúcháin gur cuireadh in iúl di, ar an 5 Meán Fómhair, faoi imní faoi theip an Uasail Gavin aisíocaíocht a thabhairt do thionónta a raibh €3,300 dlite dó.
Cuireadh an leascheannaire Jack Chambers ar an eolas freisin faoi na deacrachtaí a bhain le tionónta an Uasail Gavin trí theachtaireacht WhatsApp ó chomhghleacaí páirtí parlaiminte an lá roimh choinbhinsiún roghnúcháin an 9 Meán Fómhair, áit ar bhuaigh Gavin ar an bhFeisire Parlaiminte agus an t-iar-aire Billy Kelleher le 41 vóta in aghaidh 29.
Ní raibh aon rialacha ná nósanna imeachta chuí i bhfeidhm chun iarrthóir uachtaránachta a roghnú.
Tar éis ceisteanna a chur, dúirt urlabhraí de chuid Fhianna Fáil go raibh fiosrúchán ann ar an 5 Meán Fómhair agus cumarsáid ina dhiaidh sin leis an Uasal Chambers.
De réir tuairisc sdan Irish Mail on Sunday ghlaoigh an tUasal Gavin ar bhall de pháirtí parlaiminte Fhianna Fáil Dé Domhnaigh, an 5 Deireadh Fómhair – díreach uaireanta sular tharraing sé siar a iarrthóireacht go drámatúil – ag rá gur iarradh air freastal ar chruinniú le Mícheál Martin i gceanncheathrú an pháirtí.
Dúirt an tUasal Gavin leis an mball parlaiminte den pháirtí gur chuir an páirtí in iúl dó go mbeadh ceist na dtionóntaí ‘ag tabahirt sainmhíniú ar a fheachtas’.
Tá na nochtuithe seo go léir le brú breise a chur ar an Taoiseach agus ceannaire Fhianna Fáil atá faoi bhrú agus atá os comhair glaonna ó chriticeoirí inmheánacha éirí as tar éis 14 bliana i gceannas ar an bpáirtí.
Dúirt pearsa shinsearach sa pháirtí a thug fianaise don fhiosrúchán: ‘Is cosúil gur chuir an ceannaire Micheál Martin brú suntasach ar bhaill pháirtí parlaiminte vótáil ar son Jim Gavin ag coinbhinsiún agus a fhios acu go raibh saincheisteanna suntasacha ann maidir leis an iarrthóir.’
Dúirt foinse: ‘Ordaíodh dom vótáil i gcoinne comhghleacaí fadbhunaithe agus measúil, Billy Kelleher, agus an t-am ar fad bhí na daoine a d’ordaigh dom é sin a dhéanamh ar an eolas go raibh fadhbanna ann a bhain le tionónta.
‘Táim ar buile faoi seo agus tá náire orm don pháirtí.’
Léiríonn tuairiscí go bhfoilseofar an t-athbhreithniú ar an tubaiste feachtas uachtaránachta an tseachtain seo caite – ach níor tugadh aon ghealltanas den sórt sin ag cruinniú parlaiminte an pháirtí an tseachtain seo caite.
Táthar ag súil go bhfreastalóidh an tUasal Martin ar chruinniú suntasach AE sa Bhruiséil Dé Céadaoin, agus níl sé soiléir an bhfreastalóidh sé ar chruinniú an pháirtí parlaiminte an oíche chéanna.
Dúirt figiúirí sinsearacha Fianna Fáil atá ar an eolas faoi ábhar na tuarascála go bhfuil sé ‘beagnach cinnte’ go nglacfar rún mímhuiníne i gcoinne Martin tar éis don tuarascáil a bheith foilsithe.
De réir bhaill Fianna Fáil atá ar an eolas faoin bhfianaise a cuireadh faoi bhráid na foirne fiosrúcháin, seoladh an teachtaireacht WhatsApp chuig an Uasal Chambers ag TD – a ainmnítear sa tuarascáil – tar éis dóibh comhrá a bheith acu le ball de na Fórsaí Cosanta a bhí ina chónaí ina dháilcheantar.
Dúirt duine sinsearach amháin de chuid Fhianna Fáil: ‘Bhí níos mó eolais ag Jack Chambers ná mar a thabharfadh le fios go mbeadh sé feicthe aige mar cheist Mickey Mouse.
‘Is léir gur bhain turraing as nuair a chuala sé, ag an bpointe sin, go raibh Jim ag éirí as mar iarrthóir. Ach, ar an gcaoi chéanna, de réir na tuarascála, bhí a fhios aige faoi roimh choinbhinsiún
Dúirt foinse eile a bhfuil cur amach aici ar an tuarascáil gur cuireadh an tUasal Chambers ar an eolas faoi shaincheisteanna idir an t-iaroifigeach san Aerchór agus iar-thionónta trí theachtaireacht WhatsApp ó thoghthóir a raibh naisc aige leis na Fórsaí Cosanta.
Cuireadh in iúl don fhoireann fiosrúcháin gur cuireadh an teachtaireacht chuig an Uasal Chambers an lá roimh an gcoinbhinsiún roghnúcháin.
Dúradh leo freisin go raibh an fhaisnéis sa téacs, cé gur bhain sí le hairgead neamhíoctha le tionónta, beagán earráideach, mar gur thagair sí d‘éarlais neamhíoctha’.
Sa deireadh thiar, tháinig sé chun solais nár éirigh leis an Uasal Gavin €3,300 i gcíos a thabhairt ar ais a bhí ró-íoctha de thaisme ag tionónta.
Dúirt Teachta Dála de chuid Fhianna Fáil: ‘Is í an fhadhb atá ag go leor againn leis seo ná gur lean Jack [Chambers] de bheith ag cur brú ar Gavin ar na Teachtaí Dála, na seanadóirí agus na Feisirí Eorpacha fiú tar éis dó a bheith curtha ar an eolas go raibh fadhbanna ann leis an iarrthóir molta.’
Tuigeann sé gur chuir an tUasal Chambers – mar a rinne sé le gach faisnéis a tugadh dó faoin iarrthóir uachtaránachta ar feadh an fheachtais – na hábhair imní in iúl don Uasal Gavin.
Ach dúirt foinse shinsearach: ‘Sa chás seo, mar atá i ngach cás eile go dtí pointe áirithe, shéan an tUasal Gavin go raibh aon cheist thábhachtach ann le tionónta.’
Dúradh leis an bhfoireann fhiosrúcháin nach raibh an tUasal Gavin tar éis teagmháil a dhéanamh le ceanncheathrú Fhianna Fáil Dé Sathairn, 4 Deireadh Fómhair, ach amháin nuair a chuaigh an tionónta, iriseoir Sunday World, Niall Donald, i dteagmháil le ceanncheathrú Fhianna Fáil Dé Sathairn, 4 Deireadh Fómhair.
De réir na ndaoine a bhfuil cur amach acu ar an tuarascáil, d’admhaigh an tUasal Gavin go raibh taifid pháirteacha dá chuid déileálacha leis an tionónta aimsithe aige agus go bhféadfadh fadhb a bheith ann.
I ngluaiseacht gan fasach, tharraing an tUasal Gavin siar ón bhfeachtas uachtaránachta an lá dár gcionn, Dé Domhnaigh, 5 Deireadh Fómhair.
Leagann na daoine a thug fianaise don fhoireann fiosrúcháin béim nach bhfuil aon imní orthu faoi iompar an Uasail Chambers ná Bean Gillane, ach faoin méid a rinne a gceannaire.
Dúirt TD amháin: ‘Sa deireadh… níl mórán feirge i leith Jack i ndáiríre. Tá a fhios ag na daoine a bhfuil eolas domhain acu ar an gcaoi a n-oibríonn Fianna Fáil go ndéanann an ceannaire na cinntí móra agus na haidhmeanna straitéise go léir.’
Dúirt baill d’Fhianna Fáil a bhfuil cur amach acu ar an dréacht-tuarascáil gur tugadh fianaise don fhiosrúchán gur cuireadh comhairleoir fadtéarmach an Uasail Martin, Bean Gillane, ar an eolas faoi na saincheisteanna a bhain le tionóntacht roimhe seo an Uasail Gavin lasmuigh den chóras fiosrúcháin phreasa foirmiúil Dé hAoine, 5 Meán Fómhair. Tuigtear gur chuir Deirdre Gillane féin an fhoireann fiosrúcháin ar an eolas faoin teagmháil.
Thug foinse amháin faoi deara: ‘Bhí a fhios ag Deirdre Gillane faoi seo beagán níos luaithe ná mar a bheadh sé ag súil leis b’fhéidir.’ Bhí a fhios aici faoin Aoine [5 Meán Fómhair], roimh an vóta parlaiminte Dé Máirt [9 Meán Fómhair]. Agus dá mbeadh a fhios aici an uair sin, is cinnte go raibh a fhios ag Micheál Martin é.’
Tuigeann siad siúd a bhfuil a fhios acu conas a oibríonn foireann an Uasail Martin go bhfuil Gillane níos gaire don Taoiseach ná aon duine eile sa Rialtas.
D’oibrigh a phríomhfheidhmeannach dó beagnach go leanúnach ar feadh 25 bliain. Is é an creideamh i measc na ndaoine a thug fianaise ná, dá mbeadh a fhios ag Gillane faoi fhadhb an Uasail Gavin le hiar-thionónta, go mbeadh sí chun é a insint don Taoiseach.
Cé go nglactar leis laistigh d’Fhianna Fáil go bhféadfadh an tUasal Martin tuairimí an Uasail Chambers nó airí páirtí eile a dhíbhe, ní dhéanfadh sé neamhaird ar fhaisnéis ó Deirdre Gillane.
Thug foinse de chuid Fhianna Fáil faoi deara: ‘Ní dhéanann Micheál Martin diúltú do Deirdre Gillane. Is cara liom í Deirdre. Ina áit sin, is cara polaitiúil liom í, agus tá a fhios acu go mbeadh sí ag brú scian díreach trí do chluas ar son Micheál Martin.’
Nuair a iarradh trácht orthu thar ceann Fianna Fáil, dúirt urlabhraí de chuid Fianna Fáil, Gillane agus an tUasal Chambers: ‘Ag an tús, táimid fiosrach ag roinnt de do cheisteanna agus na conclúidí is féidir a bhaint astu.
‘Mar is eol duit, ghlac Fianna Fáil agus an Taoiseach leis an seasamh ar feadh an ama chun an spás agus an t-am a thabhairt don ghrúpa athbhreithnithe chun an tuarascáil a chríochnú go neamhspleách agus níor thug siad aon trácht fós. Níl cóip den tuarascáil faighte ag an Taoiseach go fóill.
‘Mar sin féin, ar an mbonn go bhfuil go leor de na ceisteanna/dearbhuithe bréagach agus clúmhillteach, ba mhaith linn an méid seo a leanas a rá go soiléir anois: ‘1. Mar a léirigh an Taoiseach i mBaile an Bhodain, rinneadh obair leantach ar aon cheist nó fiosrúchán a ardaíodh leis an bpáirtí. Tá sé go hiomlán bréagach a mhaíomh a mhalairt. ‘2. Áirítear leis seo an glao gutháin ar an 5 Meán Fómhair a bhí teanntasach agus neamh-shonrach. Áirítear leis freisin aon chumarsáid ina dhiaidh sin leis an Aire Chambers.
‘Ní féidir linn trácht a dhéanamh ar an tuarascáil mar nach bhfuil cóip faighte ag an Taoiseach ná ag an bpáirtí go fóill agus táimid ag fanacht leis an gcóip sin sula ndéanfaimid aon trácht breise.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
