Tá fréamhacha domhain ag Oíche Shamhna, a cheiliúrtar gach 31 Deireadh Fómhair, i bhféile ársa na hÉireann, Samhain. Tá go leor de na nósanna comhaimseartha bunaithe go díreach ar chleachtais na hÉireann págánaí. Seo thíos cuid de na naisc is suntasaí.
Onóir do na mairbh agus do na spioraid
Gníomhaíocht págánach: ‘Aithrí na Marbh’
Comhionann comhaimseartha: Cuairt ar uaigheanna nó cuimhne ar shinsir
Nótaí: Bhí deasghnátha (rituals) i Samhain chun onóir a thabhairt do mhuintir a fuair bás. Sa lá atá inniu ann, maireann an cleachtas i bhfoirm shiombalach.
Bia agus tairiscintí á leagan amach do spioraid
Gníomhaíocht págánach: ‘Béilí na Marbh’
Comhionann comhaimseartha: Milseáin á bhfágáil do pháistí ag dul ó dhoras go doras.
Nótaí: Thosaigh sé mar thairiscintí do spioraid fhánaíochta, ach tá sé anois ina nós milseáin a thabhairt do pháistí.
Tinte móra le haghaidh cosanta agus teasa
Gníomhaíocht págánach: ‘Tine Mhór’
Comhionann comhaimseartha: Lóchrainn (lanterns) mhaisithe agus tinte ealaíne
Nótaí: Shiombailigh na tinte cosaint; inniu, tá an bhrí chéanna ag maisiúcháin an fhómhair.
Éadaí bréige chun spioraid a chur amú
Gníomhaíocht págánach: ‘Éadaí Dorcha’ / ‘Maisiúchán Draíochta’
Comhionann comhaimseartha: Feistis do pháistí ag Oíche Shamhna
Nótaí: Bhí feistis ann chun daoine a cheilt ó spioraid; anois, is mó spraoi agus scéalaíocht atá i gceist.
Cluichí tuartha (cinniúint, pósadh srl.)
Gníomhaíocht págánach: ‘Geasa (spells) Samhna’
Comhionann comhaimseartha: Cluichí mar ‘apple-bobbing’, tuar na todhchaí
Nótaí: Spreag tuar ársa cluichí siombalacha agus spraíúla an lae inniu.
Turnapaí á snoí (carve) le drochspioraid a choinneáil ar shiúl
Gníomhaíocht págánach: ‘Luchtán Tornapa’
Comhionann comhaimseartha: Puimcíní á snoí
Nótaí: Snoíodh turnapaí le coinneal istigh chun spioraid a scanrú. Thug inimircigh Éireannacha an traidisiún go Meiriceá Thuaidh, áit ar tháinig puimcíní in áit na dtornapaí.
Deireadh an fhómhair agus tús an gheimhridh á mharcáil
Gníomhaíocht págánach: ‘Samhain’
Comhionann comhaimseartha: Féile shéasúrach, maisiúcháin an fhómhair
Nótaí: D’fhógair an fhéile an t-aistriú séasúrach, traidisiún a mhaireann i maisiúcháin agus ócáidí an fhómhair.
Scéalaíocht faoi chúrsaí osnádúrtha (supernatural)
Gníomhaíocht págánach: ‘Scéalta Draíochta’
Comhionann comhaimseartha: Scéalta taibhse, scannáin uafáis
Nótaí: Tá an béaloideas fós lárnach i rúndiamhra agus spleodar Oíche Shamhna.
Taispeánann na pointí seo conas a d’fhorbair traidisiúin Shamhna go féile nua-aimseartha Oíche Shamhna, agus fós ag coimeád oidhreacht na Gaeilge agus an bhrí shiombalach atá ag gach cleachtas.
Ó thinte móra go feistis, ó phuimcíní go scéalta taibhse, tá macallaí de sheanchultúr págánach na hÉireann le brath i gceiliúradh an lae inniu ar fud an domhain.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
