Tá teaghlaigh in Éirinn ag fulaingt mar go bhfuil praghsanna grósaera ag ardú arís, rud atá ag cur brú orthu cinntí crua a dhéanamh ag bord na cistine.
Léiríonn sonraí nua ó Worldpanel by Numerator gur tháinig méadú 6.1% ar dhíolachán grósaera le tabhairt abhaile sna ceithre seachtaine go dtí an 5 Deireadh Fómhair, agus gur chaith siopadóirí €67.6 milliún breise i gcomparáid leis an tréimhse chéanna anuraidh.
Tá boilsciú bliantúil ar phraghsanna grósaera ag rith thart ar 6.5% — an leibhéal is airde ó Nollaig 2023.
Do ghnáth-theaghlaigh, tá an costas breise sin le brath go soiléir.
Bheadh siopadóireacht sheachtainiúil a chosain €100 anuraidh anois thart ar €106.50 — agus tá go leor teaghlach ag rá go bhfuil rudaí bunúsacha cosúil le táirgí déiríochta, feoil agus arán tar éis ardú níos mó fós ná mar a léiríonn na figiúirí.
Tá an brú seo go háirithe géar ar theaghlaigh a bhfuil ioncam seasta nó íseal acu, áit a mbíonn gach euro a chaitear ar bhia ag cur isteach ar chostas breosla, billí agus rudaí riachtanacha eile.
Anuraidh, thairg an Stát tacaíochtaí aonuaire leathan chun na héifeachtaí ba mheasa den ghéarchéim costais mhaireachtála a mhaolú.
Bhí pacáiste mór íocaíochtaí aonuaire i mBuiséad 2025 — lena n-áirítear creidmheasanna fuinnimh agus íocaíochtaí breise do Leasú Leanaí — ar fiú thart ar €2.2 billiún é, chun cabhrú le billí tí.
Chuidigh na tacaíochtaí sin le go leor teaghlach dul i ngleic le billí géara an geimhreadh seo caite.
Ach i mBuiséad an Fhómhair seo, Buiséad 2026, ní raibh aon tacaíochtaí den sórt sin ann, in ainneoin ardú leanúnach ar phraghsanna le bliain anuas.
Tá freagra polaitiúil géar ann mar gheall ar sin.
Dúirt an tAire Airgeadais Paschal Donohoe sa Dáil go bhfuil ‘praghsanna do rudaí riachtanacha fós ag dul sa treo mícheart’ agus chosain sé Buiséad 2026 mar chabhair spriocdhírithe do na daoine is mó gá.
Cháin an Freasúra, faoi cheannaireacht Shinn Féin, an Rialtas as teaghlaigh a thréigean a bhí ag brath ar na híocaíochtaí aonuaire anuraidh — ag rá go bhfuil an Buiséad róbheag, ródhéanach agus go bhfuil teaghlaigh ag streachailt le billí siopadóireachta ag dul in airde.
Do go leor tuismitheoirí, tá an mhatamaitic shimplí agus scanrúil: billí grósaera níos airde agus níos lú tacaíochtaí éigeandála — ciallaíonn sé sin níos lú rogha agus níos mó géilleadh ag an gcuntar íocaíochta.
Agus an tréimhse Nollag ag druidim linn, beidh teaghlaigh ar fud na tíre ag faire go géar ar phraghsanna — agus ar pholaiteoirí.
Tá airí Rialtais ag maíomh nach bhfuil siad ag leanúint ar aghaidh le híocaíochtaí aonuaire uilíocha móra, ach go bhfuil siad ag díriú ar bhearta struchtúracha spriocdhírithe.
Deir siad gur modh níos inbhuanaithe é seo de thacaíocht, agus boilsciú ag maolú go ginearálta.
Ach deir lucht cáinte an Rialtais gur tugadh an Buiséad flaithiúil anuraidh isteach chun an toghchán a bhuachan.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
