Taispeánann figiúirí nua go bhfuil 747 bean ar liostaí feithimh faoi láthair le haghaidh obráid inmheatróis (endometriosis) in Éirinn, agus tá 175 acu ag fanacht idir trí mhí agus sé mhí.
Ach deir Cumann inmheatróis na hÉireann nach léiríonn na huimhreacha sin ach codán beag den líon na mban atá ag fulaingt leis an riocht agus atá cóireáil ag teastáil uathu.
Dúirt Damien Donoghue, cathaoirleach an chumainn, go bhfuil timpeall 300,000 ban in Éirinn ag fulaingt leis an inmheatróis, agus meastar go bhfuil obráid chasta ag teastáil ó thart ar 30,000 acu.
D’inis go leor ban go raibh siad ‘ag dul i gciorcal ar feadh blianta’ fiú chun diagnóis a fháil, agus mar sin ní raibh siad fiú ar aon liosta feithimh oifigiúil, a dúirt sé le Extra.ie.
‘Is crannchur cód poist atá ann,’ a dúirt sé. ‘Tá ionad speisialtóireachta amháin in Ospidéal Ollscoile Thamhlachta agus ceann eile i gCorcaigh, agus is iad na háiteanna is fearr chun cúram a fháil, ach níl aon chreat ann do dhochtúirí teaghlaigh chun cásanna a chur ar aghaidh, mar sin ní sheoltar go leor ban riamh ansin.’
Admhaíonn an tAire Sláinte Jennifer Carroll MacNeill nach bhfuil na huimhreacha atá faighte aici gar don scála den fhadhb.
Is galar ainsealach athlastach é inmheatróis a mheastar go mbíonn tionchar aige ar 10% (190 milliún) de chailíní agus mná ar fud an domhain.
Fásann fíochán cosúil le líneáil na broinne in áiteanna eile sa chorp. I gcásanna áirithe, bíonn tionchar aige ar orgáin mar an lamhnán agus an phutóg, agus bíonn pian ainsealach ag othair go minic.
Is deacair diagnóis a chur air, agus dúirt Donoghue go mbíonn sé á dhiúltú go mícheart mar cheist ghínéiceolaíocht amháin.
Taispeánann figiúirí ó RTÉ News go bhfuil breis is 500 ban tar éis taisteal chuig trí chlinic speisialtóireachta inmheatróis sa Rómáin, sa Spáinn agus sa Bhreatain le trí bliana anuas.
Dúirt Donoghue, altra cáilithe, go raibh mná ag déanamh diagnóis orthu féin agus ag cur ar aghaidh iad féin le haghaidh cóireála thar lear.
‘Ach bíonn baol i gcónaí leis sin, go háirithe maidir le cúram i ndiaidh obráide, mar sin is réimse contúirteach atá ann,’ a dúirt sé.
Dúirt an tAire Sláinte le RTÉ News nach bhfuil sé inghlactha go mbeadh mná sa suíomh seo.
‘Ceapaim gur theip ar mhná le inmheatróis casta, tromchúiseach mar gheall ar easpa tuisceana, mé féin san áireamh,’ a dúirt sí. ‘Bíonn sé an-phianmhar, míchumasach do bhan, agus níor dhéanaí go leor.’
Dúirt an HSE gur thaistil 226 bean thar lear anuraidh le haghaidh obráid ghínéiceolaíochta faoi threoir maidir le Cúram Sláinte Trasteorann agus Scéim Cúram Sláinte Pleanáilte Thuaisceart Éireann; ach ní thaifeadtar figiúirí ar leith don inmheatróis.
Dúirt Carroll MacNeill go raibh sí tar éis fiafraí cé mhéad bean a thaistil agus atá ag pleanáil taisteal le haghaidh cóireála. Dúirt sí: ‘Níl sé ceart é seo a chur faoi ghínéiceolaíocht amháin. Má tá tú ag smaoineamh ar obráid thar lear – Londain, an Ghréig, an Rómáin – tá daoine tar éis dul go Meiriceá – tá sé tar éis dul tríd an gcorp.
‘Tá mná ann a bhfuil a gcórais iomlána, ón ngualainn go dtí an pheilbheas agus níos faide, buailte mar seo agus codanna dá n-orgáin ag cloí le chéile. Samhlaigh an phian.’
Dúirt sí go raibh sí ag obair le Bernard Gloster, príomhfheidhmeannach an HSE, chun cabhair airgeadais a thabhairt i gcás mná atá ag taisteal thar lear.
Dúirt sí freisin go raibh sí ag bualadh le mná a bhfuil an galar orthu. Fógraíodh creat náisiúnta nua don inmheatróis níos mó ná dhá bhliain ó shin.
Dúirt Carroll MacNeill go raibh sí ag súil go bhfoilseofaí an creat laistigh de dhá sheachtain. D’admhaigh an HSE go raibh cúram inmheatróis dúshlánach in Éirinn, ach dúirt siad go bhfuil sé anois mar ‘phríomhthosaíocht’, agus go bhfuil ‘dul chun cinn tábhachtach’ déanta le blianta beaga anuas.
Dúirt sé go bhfuil an creat náisiúnta ríthábhachtach chun cúram caighdeánaithe a chur ar fáil, in éineacht le treoir chleachtas cliniciúil náisiúnta a foilsíodh i mí an Mheithimh. Dúirt sé freisin:
‘Tá maoiniú tugtha ag an HSE d’fhoirne ildisciplíneacha chun cúram iomlánaíoch, dírithe ar an duine a chur ar fáil. Áirítear orthu róil chomhairleacha sa cholún, úireolaíocht (urology) agus radaíocht, chomh maith le fisiteiripeoirí sláinte na mban, síceolaithe, altraí speisialtóireachta agus cúntóirí cúraim sláinte.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
