Tháinig fuadach (kidnapping) na mná Éireannaí Gena Heraty mar aon le seachtar eile i Háítí ag am a bhfuil cónaitheoirí Háítí faoi réir ‘foréigin gan stad’, de réir na Náisiún Aontaithe.
I dtuarascáil a eisíodh níos luaithe i mbliana, dúirt Volker Türk, Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine, gur mharaigh dronga níos mó ná 5,600 duine ann anuraidh, figiúr atá níos mó ná 1,000 níos airde ná líon na mbásanna in 2023.
Agus amhail an 30 Meitheamh i mbliana, díláithríodh níos mó ná 1.3 milliún duine, méadú 85% ó Mheán Fómhair 2024.
Chomh maith leis na básanna, dúirt UNHCR gur gortaíodh níos mó ná 2,200 duine de bharr foréigin dronga agus gur fuadaigh dronga beagnach 1,500 duine.
‘Ní mór tosaíocht a thabhairt d’athbhunú riail an dlí i Háítí,’ a dúirt Türk. ‘Ní féidir leis na figiúirí seo leo féin na huafáis iomlána atá á ndéanamh a léiriú.’
I measc na n-uafás sin bhí eachtra i mí na Nollag inar maraíodh 207 duine ar a laghad, cuid mhaith acu daoine scothaosta, ag drong Wharf Jeremie i Port-au-Prince tar éis do cheannaire drong an grúpa a chúiseamh as bás a mhic de bharr eachtraí Vodou líomhnaithe an ghrúpa.
Tuairiscítear gur dhóigh agus gur mhilleadh an drong go leor de choirp na ndaoine scothaosta Háítí chun aon fhianaise a scriosadh.
Caitheadh corp eile isteach sa bhfarraige. Ba é an eachtra seo ceann de na sléachtanna is mó a tuairiscíodh i Port-au-Prince le déanaí.
I measc na n-uafás eile sa tuarascáil bhí níos mó ná 300 linseáil. Ba bhaill drong agus daoine a raibh baint acu leo formhór na ndaoine a linseáladh, agus cuid de na linseáil ‘tuairiscithe a bheith éascaithe ag oifigigh póilíní Háítí,’ de réir thuarascáil chearta an duine de chuid na Náisiún Aontaithe.
‘Is léir le fada an lá go bhfuil saoirse ó phionós i leith sáruithe agus mí-úsáidí cearta daonna, chomh maith le héilliú, fós coitianta,’ a dúirt Türk.
D’iarr Türk freisin go gcuirfí deireadh le díbirtí go Háítí mar nach bhfuil an tír sábháilte.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
