Dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach mbeidh tacaíocht ar fáil do ghnólachtaí atá buailte ag na taraifí nua, cosúil leis na tacaíochtaí a tugadh do Brexit; agus shéan sé gur ghéill uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen, do bhagairtí trádála Donald Trump.
Mar sin féin, dúirt ceannaire an ghrúpa gnó Ibec gur géilleadh é an margadh taraifí, agus tá cáineadh déanta air ag Príomh-Aire na Fraince, François Bayrou, agus ag ceannairí Eorpacha eile.
Dúirt príomh-aire na hUngáire, Viktor Orbán, gur ith Trump von der Leyen ‘don bhricfeasta’.
‘Is lá dorcha é nuair a ghéilleann comhaontas de phobail shaora, a tugadh le chéile chun a luachanna comónta a dhearbhú agus a leasanna comónta a chosaint, a bheith faoi smacht,’ a scríobh Bayrou ar X Dé Luain.
Chuir seansailéir na Gearmáine, Friedrich Merz, agus príomh-aire na hIodáile, Giorgia Meloni, fáilte roimh an margadh mar rud a sheachnódh toradh níos measa.
Dúirt fiú iad siúd a ghlac leis an margadh gurbh é an rogha ab fhearr de dhroch-rogha a bhí ann.
Nuair a fiafraíodh den Taoiseach an gcuirfí tacaíochtaí, mar na tacaíochtaí a bhí ann le Brexit, i bhfeidhm do ghnólachtaí chun déileáil leis an taraif 15%, dúirt sé: ‘Ní Brexit atá i gceist, agus ba mhaith liom rabhadh a thabhairt maidir le cistí a chruthú mar sin.
‘Sílim, níos tábhachtaí fós, go gcaithfimid cinntí a dhéanamh anois a chruthódh an deis, nó an tírdhreach, do chuideachtaí chun fás agus forbairt go láidir.’
Chosain sé an margadh a chomhaontaigh von der Leyen freisin.
Dúirt sé: ‘Go bunúsach, sheachain muid coimhlint trádála anseo a bheadh millteach dár ngeilleagar, agus do phoist go háirithe.’
Cuireann sé taraif 15% ar easpórtálacha an AE, rud atá ag múscailt imní i measc lucht gnó na hÉireann, ceann de na tíortha is spleáiche ar na Stáit Aontaithe.
Fógraíodh an comhaontú taraifí i ndiaidh cainteanna idir von der Leyen agus Uachtarán Mheiriceá, Donald Trump, agus tá an Coimisiún Eorpach á chur i láthair mar bhealach chun cogadh trádála iomlán a sheachaint.
Ach tá lucht gnó agus polaiteoirí Éireannacha ag rabhadh go bhfuil an ‘síocháin’ seo ag teacht ar phraghas an-ard.
Dúirt Danny McCoy, príomhoifigeach feidhmiúcháin Ibec, an grúpa stocaireachta (lobbying group) is mó sa tír, gurb ionann an comhaontú agus ‘géilleadh’ na hEorpa.
‘Is truamhéalach an scéal é,’ a dúirt sé.
‘Dá mbeadh an méid céanna cumhachta ag an Aontas agus atá ag na Stáit Aontaithe, d’fhéadfaí seasamh in aghaidh na Stáit Aontaithe Mheiriceá.’
Faoin gcomhaontú, tá an AE tar éis gealltanas a thabhairt d’earraí míleata a cheannach ó Mheiriceá agus $600 billiún d’infheistíocht ón Eoraip a chur isteach sna Stáit Aontaithe sna ceithre bliana atá romhainn, de réir tuairiscí.
Idir an dá linn, beidh rochtain shaor ó tharaif ag cuideachtaí Meiriceánacha ar mhargadh an AE, agus beidh ar easpórtálaithe Eorpacha taraif 15% a íoc chun dul isteach sa mhargadh Meiriceánach.
‘Is pionós mór é seo,’ a dúirt McCoy. ‘Le himeacht ama, beidh ar ghnólachtaí sciorradh ón margadh Meiriceánach nó caillteanais mhóra a fhulaingt.’
Tá na hiarmhairtí níos géire fós d’Éirinn. Is é Meiriceá an comhpháirtí trádála is mó atá ag Éirinn lasmuigh den AE, agus tá an earnáil chógaisíochta faoi bhrú ollmhór anois.
Cé go bhfuiltear ag rá go bhféadfadh na taraifí 15% a bheith teoranta do chodanna cógaisíochta, tá neamhchinnteacht fós ann faoi sin.
D’admhaigh an tAire Fiontraíochta Peter Burke nach bhfuil an comhaontú ‘foirfe ar chor ar bith’, ach mhaígh sé go dtugann sé ‘cinnteacht’ agus go seachnaíonn sé rud níos measa — a leithéid de tharaif 30% a bhí beagnach curtha i bhfeidhm.
‘Is sna rudaí beaga a bhíonn an deacracht,’ a dúirt Burke, ag rá go bhfuil bearta speisialta do thionscail fós á phlé.
Labhair Neale Richmond, Aire Stáit do Ghnóthaí Eachtracha, go géar faoi na taraifí.
‘Níl aon cheiliúradh á dhéanamh againn ar seo,’ a dúirt sé. ‘Ba é seo an rogha ba lú don droch-rogha.’
D’admhaigh sé nach ndearna an AE comhaontú mar seo riamh cheana.
Cé go bhfuil an AE ag cur béime ar chobhsaíocht (stability) na taraifí, tá ceannairí Éireannacha ag streachailt le comhaontú a d’fhéadfadh caidreamh trasatlantach a dhéanamh níos socra, ach a d’fhéadfadh damáiste mór a dhéanamh d’earnáil eacnamaíoch na hÉireann.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
