Bhí coir (crime) ag gach siopa in Éirinn le bliain anuas, cuid mhór acu le foréigean fí.
I measc na gcoireanna bhí robálacha foréigneacha, imeaglú dronga foirne agus gadaíocht ó shiopadóireacht, a d’aimsigh staidéar nua.
I suirbhé a rinne an iris mhiondíola (retail) ShelfLife ar 100 úinéir siopa, thuairiscigh gach duine gur fhulaing siad de bharr coireachta de shaghas éigin le 12 mhí anuas.
Dúirt beagnach naonúr as gach deichniúr (89%) go bhfuil an choireacht ag éirí níos contúirtí.
Bhí 56% ag tuairisciú fadhbanna le dronga (gangs) a chruthaigh timpeallachtaí ‘naimhdeacha (hostile)’ agus ‘neamhshábháilte’ don fhoireann agus do chustaiméirí araon.
Cosnaíonn coireacht €1.62 billiún ar mhiondíoltóirí gach bliain, dar le Comhlachas Ghnóthas Beag agus Meánmhéide na hÉireann (Irish Small and Medium Enterprises, ISME).
Dúirt Flora Crowe, úinéir Crowes Grocery & Bakery i Droichead Abhann Ó gCearnaigh (Sixmilebridge), Co. an Chláir, agus feidhmeannach Cumann Siopaí & Nuachtánaithe (Convenience Stores & Newsagents Association CSNA), leis an Irish Daily Mail go raibh an choireacht ‘gan staonadh’.
Bhí trí robáil armtha ag a siopa i ndeich lá, agus gadaithe armtha le sceana agus siosúr ag éileamh airgead tirim (cash) agus toitíní.
Dúirt sí: ‘Chuir sé go croí sinn. Bhí faitíos ar an bhfoireann.
D’imigh cailín amháin agus níor tháinig sí ar ais riamh.
’Athraíonn sé meon iomlán an siopa. Táimid i gcónaí ag faire anois.
‘Chuir sé go croí sinn. Bhí faitíos ar an bhfoireann. D’imigh cailín amháin agus níor tháinig sí ar ais riamh. Athraíonn sé meon iomlán an siopa. Táimid i gcónaí ag faire anois’
a deir Flora Crowe, úinéir Crowes Grocery & Bakery i Droichead Abhann Ó gCearnaigh (Sixmilebridge), Co. an Chláir
‘Tagann daoine óga i dronga gach lá chun siopadóireacht. Beidh siad ag ithe barraí seacláide agus siúl amach. Tá siad an-deacair a stopadh.
‘Is beag is féidir le gardaí a dhéanamh mar tá go leor acu faoi aois a bhfuil freagracht choiriúil orthu.
‘Nó toisc nach bhfuil ann ach €2 nó €3 bíonn náire ort glaoch a chur ar na gardaí ach caithfidh tú é sin a dhéanamh.
‘Níl aon gharda i láthair agus mar sin tá a fhios ag daoine óga nach mbeidh siad i dtrioblóid,’ a dúirt sí.
‘Feicimid go leor gadaíocht siopa (shoplifting) ag teach ó áiteanna eile freisin.
‘Tagann daoine as baile, gléasta go cliste agus siúlann siad amach le €200-€300. Sin a tharla ceithre nó cúig huaire,’ a dúirt Iníon Crowe.
Dúirt Patrick Durack, úinéir siopa grósaeireachta Centra Fearna (Ferns) i gCo. Loch Garman, go bhfuil méadú mór tagtha ar fhoréigean agus ar ghadaíocht siopa (shoplifting) le blianta beaga anuas
Dúirt sé: ‘Tá sé ag tabhairt dúshlán inmharthanacht (viability) do siopa. Is gnó le brabús íseal é miondíol agus bíonn drochthionchar ag stoc a bhíonn ag dul amach an doras gach lá.
‘Tá sé ríthábhachtach tuilleadh gardaí a earcú le haghaidh dualgais póilíneachta túslíne.’
Dúirt an CSNA gur cheart go mbeadh pianbhreitheanna príosúin éigeantacha orthu siúd a bhaineann mí-úsáid as oibrithe siopa.
Tá siad ag lorg níos mó gardaí i limistéir mhiondíola agus línte fóin coireachta áitiúla i ngach rannóg den Gharda Síochána.
Dúirt os cionn dhá thrian de na miondíoltóirí go raibh siad míshásta le hamanna freagartha reatha an Gharda Síochána, agus thuairiscigh 88% nach raibh aon Gharda le feiceáil ina gceantair chun déileáil le coireanna.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
