Tá scéalta faoin bhforéigean coitianta i stair na hÉireann, bíodh siad polaitiúil nó coiriúil nó an dá rud le chéile – ach is minic a rinneadh neamhaird ar éifeachtaí brúidiúla an fhoréigin in aghaidh na mban.
Mar sin féin, an tseachtain – ar Dé Máirt 25 Samhain – ainmníodh Lá Idirnáisiúnta um Dhíothú an Fhoréigin in aghaidh na mBan ag Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe. Ba é sin tús 16 lá gníomhaíochta a chríochnaíonn ar 10 Nollaig, N lá a chomórann Lá Idirnáisiúnta na gCeart Daonna.
Is cuid dhorcha dár stair iad ionsaithe le foréigean ar mhná agus tá sé mar aidhm ag na himeachtaí seo feasacht a mhúscailt agus cabhrú le daoine gníomh coisctheach a dhéanamh.
Chun tacú leis seo, tá eagraíochtaí in Éirinn ag ardú feasachta faoi fhoréigean in aghaidh na mban i ngach foirm.
Dúirt an tUachtarán Catherine Connolly: ‘Cuireann an lá seo brú orainn, ar bhonn aonar agus i gcomhchoiteann, chun aghaidh a thabhairt ar fhírinne an fhoréigin inscne bhunaithe atá inár sochaí agus ar fud an domhain.’
Is léamh deacair é na staitisticí:
• Maraíodh 83,000 bean agus cailín go neamhbheartaithe ar fud an domhain sa bhliain 2024.
• Gach lá, maraítear 137 bean agus cailín ag dlúthpháirtí nó ag baill eile dá dteaghlach.
• In Éirinn, thuairiscigh Women’s Aid gur bhásaigh 277 bean go foréigneach idir 1996 agus an lá atá inniu ann.
• Anuas ar sin, tá níos mó ná bean amháin as gach triúr in Éirinn ag fulaingt ó mhí-úsáid shíceolaíoch, fhisiciúil, nó gnéasach ó dhlúthpháirtí.
• Le cúig bliana anuas, maraíodh 62 bean go foréigeanach in Éirinn, 37 bean ó dheas den teorainn agus 25 bean ó thuaidh.
Dúirt an tUachtarán: ‘Tá na staitisticí seo scannalach agus léiríonn siad an fad atá le taisteal fós chun deireadh a chur le foréigean inscnebhunaithe.’
Agus d’eagraigh Ollscoil na Banríona i mBéal Feirste siompóisiam ar ‘An Foréigean Inscne agus Léann na Gaeilge’ a ndearna Foras na Gaeilge urraíocht uirthi.
Ba í bunaidhm an tsiompóisiam sin ná ceisteanna a ardú, agus snáitheanna a aithint, maidir le gnéithe éagsúla den fhoréigean inscne agus an léiriú a dhéantar air i bhfoinsí cultúrtha.
Anuas air sin, táthar ag iarraidh comhrá a thosú ar an nasc, más ann dó, idir an éagóir theanga agus an foréigean inscne, agus ar an tábhacht atá leis an litríocht i dteangacha mionlaithe chun an cheist seo a spíonadh amach.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
