Tá ardú mór tagtha ar dhífhostaíocht i measc a hoibrithe óga, atá imithe suas go dtí 13.4% i mí Dheireadh Fómhair ó 10.9% bliain ó shin, de réir figiúirí ó Bhanc na hÉireann.
Agus tá eagla ann go mbeidh glúin óg ag teacht isteach sa mhargadh oibre anois gan dóthain post dóibh.
Tá an méadú géar seo tar éis ráta dífhostaíochta na tíre a bhrú suas go 5% agus deir tuarascáil eacnamaíoch sheachtainiúil Bhanc na hÉireann: ‘Tá na sonraí tuarascáil eacnamaíoch seachtainiúil is déanaí ag léiriú borradh tobann sa ráta dífhostaíochta go 5% i mí Iúil, agus lean sé tríd an samhradh.
‘Mar sin féin, d’fhéadfadh fachtóirí séasúracha a bheith i gceist, mar dhúnadh scoileanna/ollscoileanna, rud a thug ardú dhá phointe céatadáin ar dhífhostaíocht na ndaoine óga ó 11.2% i mí an Meitheamh go 13.4% i mí Dheireadh Fómhair.’
Léiríonn na figiúirí go raibh fadhbanna ag na hoibrithe óga post a fháil i rith na míonna samhraidh nuair a laghdaíonn fostaíocht i réimsí mar mhiondíol (retail) agus fáiltiú (hospitality).
Mar sin féin, tá ráta dífhostaíochta do dhaoine idir 25‑74 bliain sách cobhsaí, ag ardú ach 0.1 pointe idir Meitheamh agus Deireadh Fómhair go 3.8%.
De réir an eacnamaí Siptu, Michael Taft, tá treochtaí ag teacht chun cinn atá buartha.
Dúirt sé: ‘Ba chóir a thabhairt faoi deara gurb iad na daoine óga a fhaigheann an buille ar dtús mar nach bhfuil mórán taithí acu sa phost agus níl scileanna arda acu i gcomparáid le daoine ina dtríochaidí agus daicheadaí.
Tá an ráta dífhostaíochta tar éis léim ó 4.2% an t‑am seo anuraidh go 5%, agus is cúis imní é sin.’
Dúirt sé: ‘Rud eile atá buartha ná go bhfuil fás fostaíochta ag mallú. Bhí an phreab tar éis na dianghlasála agus tháinig borradh mór ar fhás fostaíochta, ach anuraidh bhí an fás 3% agus i mbliana tá sé 1.7%.
‘Mar sin táimid ag cruthú poist ar ráta níos moille. De réir réamh mheastacháin an Rialtais féin, leanfaidh sé ag sleamhnú síos go dtí 2030.’
Dúirt Conall Mac Coille, eacnamaí Bhanc na hÉireann a chuir an tuarascáil le chéile, go léiríonn na comharthaí go bhfuil fás an gheilleagair ag mallú.
Dúirt sé: ‘Tá go leor rioscaí don gheilleagar amach anseo – mar shampla taraifí Donald Trump, margaí airgeadais dhomhanda ró-shínte – ach is é an pictiúr mór ná go bhfuilimid ag mallú ó fhás eisceachtúil.
‘Tá an mallú ag tarlú ach is cúis imní é gur ardaigh an ráta dífhostaíochta go 5%.
‘Níl fáiltiú agus miondíol ag déanamh go maith faoi láthair agus d’fhéadfadh sé sin a bheith ina fhachtóir sa ráta ard dífhostaíochta i measc na ndaoine óga.
‘Léiríonn sonraí an CSO [An Oifig Staidrimh Lárnach] gur ardaigh dífhostaíocht ó 121,000 go 147,000 le 12 mhí anuas.
‘Mar sin féin, tá sé suntasach go bhfuil líon na n‑éileamh ar an Live Register seasmhach, suas ach 1% le bliain anuas ó 164,000 i mí Dheireadh Fómhair 2024 go 166,000 i mí Dheireadh Fómhair 2025, atá fós gar don leibhéal is ísle ó 2007.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
