Tá Catherine Connolly tiomanta gealltanas amháin, ar a laghad, a rinne sí le linn thoghchán an uachtaráin a choinneáil, agus is gealltanas é atá gar dá croí.
Tá an tUachtarán‑tofa, tar éis a dhearbhú go mbeidh an Ghaeilge mar theanga oibre in Áras an Uachtaráin le linn a téarma.
Is athrú cultúrtha suntasach é seo, agus léiríonn sé croí‑gealltanas dá feachtas, ina raibh an Ghaeilge i gcroílár a fís don oifig.
Is Gaeilgeoir líofa í Connolly agus is iarmhéara na Gaillimhe í. Beidh sí ina hUachtarán oifigiúil ar an Máirt, 11 Samhain, i gCaisleán Bhaile Átha Cliath.
Táthar ag súil go dtabharfaidh a huachtaránacht béim úr ar an teanga, ar chuimsitheacht agus ar rochtain.
Ag labhairt di le Raidió na Gaeltachta ina céad agallamh ó toghadh í, dúirt Connolly go raibh sí go mór faoi thionchar ag an iarracht a rinne daoine ar fud na tíre labhairt léi i nGaeilge le linn an fheachtais.
‘Ní maith liom an frása “cúpla focal”,’ a dúirt sí, ‘ach d’fhág an iarracht a rinne siad orm rian domhain.’
Dúirt sí gur ‘bronntanas’ í an Ghaeilge agus gur ‘dearcadh eile ar an saol’ atá inti, agus go ndéanfaidh sí a dícheall í a thabhairt ‘isteach ón imeall agus í a úsáid’.
Beidh ‘an Ghaeilge chun tosaigh’ ina huachtaránacht, in éineacht le tosaíochtaí eile cosúil le cearta daoine faoi mhíchumas.
Tá a foireann ag scrúdú faoi láthair conas an Ghaeilge a chur isteach i ngnáth‑obair an Árais, lena n‑áirítear earcaíocht.
Cé nach mbeidh ar gach ball foirne Gaeilge a bheith acu, tá Connolly tar éis a chur in iúl go dtabharfaidh sí tosaíocht do dhaoine le líofacht sa teanga.
‘Díreoidh mé ar go leor rudaí,’ a dúirt sí, ‘ar dhaoine faoi mhíchumas agus ar go leor eile. Níl a lán postanna agam le líonadh, ba chóir dom a rá, táim fós ag fáil eolais faoi sin, ach beidh an Ghaeilge ag barr an dréimire.’
Beidh an cumas aici beirt a cheapadh go díreach dá foireann, chomh maith leis an bhfoireann reatha sa státseirbhís san Áras.
Tá a foireann ag críochnú cáipéis oibre faoi láthair a leagfaidh amach a chéad 100 lá san oifig.
Tuigtear gurb iad daoine faoi mhíchumas an chéad ghrúpa a bheidh tugtha isteach san Áras faoina huachtaránacht, agus tá súil go dtarlóidh sé sin roimh an Nollaig.
Thug Connolly tacaíocht láidir don Ghaeilge i bhfreagra ar cheistneoir ó Chonradh na Gaeilge, ag gealladh go dtabharfadh sí ‘an chabhair agus an tacaíocht ar fad atá ceadaithe dom mar Uachtarán’ chun an Ghaeilge agus an Ghaeltacht a chur chun cinn.
Sa chéad óráid a thug sí tar éis torthaí an toghcháin, bhí cuid mhór di i nGaeilge, agus ina dhiaidh sin labhair sí i mBéarla, ag tagairt don teanga arís.
Ghabh sí buíochas le lucht tacaíochta ó gach páirtí polaitiúil, lena n‑áirítear iad siúd nár vótáil di, agus thug sí ómós dá comhraic, Heather Humphreys.
‘D’aontaíomar le linn díospóireachta ar RTÉ go mbeadh gin agus caor throim (elderberry) againn le chéile chomh luath agus is féidir,’ a dúirt Connolly. ‘Tá rud éigin bainte amach againn le chéile.’
Dúirt sí gur ‘am cinniúna’ atá ann, agus d’athdhearbhaigh sí a gealltanas filleadh ar gach toghcheantar a thug sí cuairt air.
‘Is gluaiseacht í seo,’ a dúirt sí. ‘Is siombail mise don ghluaiseacht seo agus leanfaidh sibhse leis an ngluaiseacht chun fís nua a chruthú don tír agus don Phoblacht nua ar mhaithe le gnáthdhaoine na tíre.’
Táthar ag súil go dtabharfaidh uachtaránacht Connolly béim úr ar fhéiniúlacht chultúrtha agus ar rannpháirtíocht shibhialta, le tacaíocht don Ghaeilge mar phríomhghné.
Cé go bhfuil sonraí cur i bhfeidhme fós á bhforbairt, léiríonn a rún soiléir stádas na Gaeilge a ardú san Áras go mbeidh a huachtaránacht bunaithe ar bhród teanga agus ar luachanna cuimsitheacha.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
