Tháinig Hairicín Melissa, ceann de na stoirmeacha is láidre a taifeadadh riamh sa Mhuir Chairib, i dtír i Iamáice Dé Máirt, ag déanamh damáiste forleathan agus ag cur na mílte as a dtithe.
Laghdaigh Melissa, a bhuail cósta thiar theas an oileáin in aice le New Hope ar dtús mar hairicín Catagóir 5 le gaotha suas le 185 msu, beagán go Catagóir 4 agus í ag bogadh trasna tír-raon sléibhtiúil na Iamáice.
Ansin bhog sí i dtreo Chúba agus bhí sí ag bogadh i dtreo na Bahámaí.
D’fhógair údaráis na hIamáice gur limistéar tubaiste í an tír. D’fhógair an Príomh-Aire Andrew Holness bearta chun cosc a chur ar phraghsanna ardú.
Cé nach bhfuil méid iomlán an damáiste a rinne Melissa soiléir fós mar gheall ar chumarsáid theoranta, thuairiscigh oifigigh go bhfuil níos mó ná 500,000 duine – thart ar an séú cuid den daonra – gan chumhacht.
Tá 15,000 duine ar a laghad tar éis foscadh a ghlacadh in áiseanna rialtais, cé go raibh súil go gcuirfí i bhfad níos mó as a dtithe.
Rinne an tAire Tubaistí, Desmond McKenzie, cur síos ar pharóiste St. Elizabeth mar áit a raibh sí ‘faoi uisce’.
Thóg gluaiseacht mhall Melissa imní faoi thuilte tobann agus sciorrthaí talún (landslides), go háirithe i ngleannta géara abhann Iamáice.
Bhíothas ag súil le suas le 12 orlach breise báistí, de réir an Ionaid Náisiúnta Hairicín.
I gCúba, ordaíodh do bheagnach 900,000 cónaitheoir cúigí thoir a fhágáil mar gheall ar Melissa.
Tá daoine bogtha ag Cabhlach na Stát Aontaithe isteach i scáthláin i mBá Guantánamo freisin, ag comhairliú dóibh leapachas agus soláthairtí a thabhairt leo.
Tá gníomhaireachtaí cúnaimh ag tabhairt rabhaidh faoi dhúshláin thromchúiseacha sláinte poiblí i ndiaidh na stoirme, lena n-áirítear uisce éillithe, ráigeanna galair, agus tionchair ar shláinte mheabhrach.
D’fhéadfadh srianta buiséid agus síntiúis laghdaithe teorainn a chur le scála na freagartha daonnúla.
Meastar go bhfanfaidh Melissa ina fórsa cumhachtach agus millteach agus í ag leanúint ar aghaidh tríd an Mhuir Chairib.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
