Ba cheart don Rialtas na fíneálacha a ghearrtar ar úinéirí tithe agus láithreáin tréigthe a ardú, a dúirt Cathaoirleach Chomhairle Contae Lú.
Tagann an t-éileamh faoi láithreáin tar éis tuairiscí gur fágadh 4,000 teach de chuid na n-údarás áitiúil folamh anuraidh, agus tá beagán faoi bhun 60,000 duine ar liostaí tithíochta na n-údarás áitiúil, agus iad ag fanacht le teach cónaithe.
Tá an tAire Tithíochta nua faoi bhrú freisin ó na Daonlathaithe Sóisialta mar go bhfuil na láithreáin tréigthe ag dul i méid in ainneoin gealltanais ón rialtas deireanach.
Léiríonn na figiúirí is déana go bhfuil méadú ag teacht ar na láithreáin tréigthe ar fud na tíre.
Dúirt an Cathaoirleach Chomhairle Contae Lú Kevin Callan nach leor na fíneálacha reatha chun déileáil leis na rátaí arda tréigthe.
Dúirt an comhairleoir neamhspleách: ‘Táimid ag obair ar reachtaíocht ó na 1960idí, an reachtaíocht maidir le Láithreáin Thréigthe, leis an fhíneáil uasta idir €2,000 agus €3,000, rud nach bhfuil aon chiall leis.’
Fadhb eile a dúirt sé ná an t-athrú úinéireachta trína n-aistrítear an úinéireacht go hainm eile ionas nach mbeidh feidhm ag an dlí ann.
Dúirt sé: ‘Tá na cumhachtaí ann don chomhairle na húinéirí réadmhaoine seo a thabhairt chun cúirte ach tá an próiseas an-chostasach.’
Mura mbeadh pionós airgeadais ar úinéirí réadmhaoine nach bhfuil cúram orthu faoi staid a gcuid maoine, ní bheidh aon spreagadh ann le haghaidh athraithe.
Idir an dá linn tá figiúirí faighte ag ceannaire Aontú, Peadar Tòibín, gur fágadh 3,971 teach de chuid na n-údarás áitiúil folamh anuraidh agus fadhb mhór ag an Rialtas le tithíocht.
Dúirt Tòibín go bhféadfadh an 4,603 leanbh atá liostaithe faoi láthair mar leanaí ‘gan dídean’ a bheith sa bhaile sna tithe folamh sin.
Dúirt sé: ‘Tá go leor tithe faoi úinéireacht an Stáit ar fud na tíre chun freastal ar na daoine gan dídean ar fad atá ag lorg tithíochta go dian.’
Bhí an líon ba mhó tithe folmha ag Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath (699) anuraidh, agus ina dhiaidh sin bhí Comhairle Contae Chorcaí (452), Comhairle Cathrach Chorcaí (360), comhairlí cathrach agus contae Luimnigh (293), agus Contae Átha Cliath Theas (198). Lasmuigh de na príomhchathracha, bhí an líon ba mhó aonad tithíochta folamh i gCiarraí (196).
Ar an taobh eile den scála, bhí an líon ba lú maoine folmha ag Comhairle Contae Cheatharlach (13), agus Liatroim agus Muineachán (20 an ceann), Ros Comáin agus an Iarmhí (30) ina dhiaidh sin.
Tá 58,824 duine ar liostaí feithimh tithíochta na n-údarás áitiúil anois. Is ionann an figiúr seo agus beagnach dhá thrian den 153,648 stoc tithíochta comhairle atá ann cheana féin.
Idir an dá linn, tá an tAire Tithíochta nua James Browne ag teacht faoi bhrú mar gheall ar an méadú ar na láithreáin tréigthe ar fud na tíre.
Mar fhreagra ar cheisteanna parlaiminte ón TD de chuid na nDaonlathaithe Sóisialta, Rory Hearne, dheimhnigh an tAire Browne go raibh 340 láithreán sa bhreis liostaithe ar Chlár na Láithreán Tréigthe ná mar a bhí ann i 2023.
Ba é líon iomlán na láithreán tréigthe ar an gclár ná 1,573 an 1 Eanáir 2023.
In ainneoin gealltanais ón gcomhrialtas roimhe seo, mhéadaigh an líon sin go 1,913 faoi dheireadh na bliana céanna.
Dheimhnigh an tAire Browne nár eisíodh ach 624 fíneáil ag údaráis áitiúla i 2023 faoin Acht um Láithreáin Thréigthe 1990. Agus níor bailíodh ach €604,621 as fíneálacha a eisíodh an bhliain chéanna arbh fhiú níos mó ná €5.6m san iomlán iad.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
