Is féidir le sonas cabhrú linn go léir an néaltrú (dementia) a choinneáil uainn, de réir taighde nua.
Mar sin, ar eagla nach leor na bronntanais, bia blasta agus teacht le chéile an teaghlaigh, seo chúis eile le sult a bhaint as Nollaig shona.
Tá sé faighte amach ag eolaithe go bhféadfadh riosca faoi néaltrú a laghdú suas le 70%, lena bheith sásta go ginearálta
Ba lú i bhfad an seans go bhforbródh oibrithe deonacha a thuairiscigh go raibh siad an-sásta lena gcuid oibre, caidrimh agus saolta sóisialta an galar meabhrach doleigheasta (incurable mind-wasting disease).
Agus bhí riosca 60% níos ísle ag rannpháirtithe níos sine atá sásta lena saol maidir le lagú cognaíocha éadrom a fhorbairt.
Siad sin laigí cuimhne a mheastar a bheith mar réamhtheachtaí do néaltrú agus galar Alzheimer.
Creidtear go bhfuil thart ar 55,000 duine a bhfuil diagnóisí néaltraithe orthu in Éirinn.
Meastar go n-ardóidh an figiúr seo go 141,200 faoi 2050.
Molann dochtúirí cleachtadh coirp rialta, aiste bia sláintiúil agus iontógáil teoranta alcóil chun cosaint a thabhairt i gcoinne an tinnis.
Ceaptar go gcabhróidh saol sóisialta gníomhach, tástálacha éisteachta rialta agus tascanna meabhracha spreagúla, cosúil le crosfhocail, maidir leis seo freisin.
Mar sin féin, tugann an staidéar is déanaí, a rinne foireann saineolaithe ag Florida State University ar néaltrú, le fios go bhféadfadh éifeacht cosanta cumhachtach a bheith ag a bheith sásta leis an saol freisin.
Rinne na taighdeoirí anailís ar shonraí ar níos mó ná 23,000 fear agus bean sna Stáit Aontaithe thar thréimhse 18 mbliana.
Chríochnaigh na hoibrithe deonacha go léir suirbhéanna rialta ar a shásamh saoil, lena n-áirítear a gcaidrimh, a saol gnéis agus a meabhairshláinte.
Léirigh na torthaí, a foilsíodh san iris GeroScience, go raibh riosca 72% níos ísle acu siúd is mó a bhí sásta leis an saol néaltrú a fhorbairt ná iad siúd a bhí míshásta lena gcuid.
I gcásanna áirithe, laghdaíodh an baol Alzheimer, sé sin an cineál néaltrú is coitianta, suas le 90%.
I dtuarascáil ar na torthaí, dúirt taighdeoirí: ‘Tá baint ag riosca níos ísle le néaltrú le bheith sásta le do shaol.
‘D’fhéadfadh feabhas a chur ar shástacht saoil sláinte chognaíoch níos fearr a chur chun cinn agus cosaint i gcoinne an ghalair.’
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
