Tá sé ráite ag an Taoiseach Simon Harris go n-oibreoidh Éire le hUachtarán nua Mheiriceá Donald Trump – ach tá ceannairí na hÉireann an-bhuartha.
Íocadh €23 billiún de cháin chorparáideach le hÉirinn in 2022, €10 billiún de sin ó thrí chuideachta ilnáisiúnta agus anois deir Trump go bhfuil sé ag tabhairt na cuideachtaí sin ar ais go Meiriceá.
Deir daoine áirithe go ndúirt sé go ndéanfadh sé sin an uair dheireanach agus nach ndearna sé riamh é.
Ach an uair seo tá rudaí difriúil. Tá taraifí á dtabhairt isteach cheana féin ag Joe Biden agus tá níos mó tráchtairí Meiriceánacha ag comhaontú leo.
Dúirt Harris go gcoinneoimis na naisc stairiúla le Meiriceánaigh – ach sin an rud céanna a dúirt formhór na gceannairí domhanda san Iarthar.
Tá geilleagar oscailte ag Éirinn, atá ag brath ar thrádáil dhomhanda agus tá níos mó cúise againne ná atá ag tíortha eile, le bheith buartha.
An fáth le sin ná go bhfuil polasaí mór eacnamaíoch amháin ag Donald Trump do Mheiriceá: Taraifí.
Tá eacnamaithe ag tabhairt rabhadh go dtiocfaidh athruithe suntasacha eacnamaíocha faoi Trump agus go mbeidh siad ar fad diúltach.
Tá cuid acu buartha faoi na corparáidí ilnáisiúnta (multinational) ollmhóra atá ina gcuid ríthábhachtach de gheilleagar na hÉireann.
Tá na mílte daoine fostaithe anseo ag Apple, Google, Facebook, Microsoft, Intel agus Pfizer.
Tógann siad tacaíocht do go leor cuideachtaí tionscail bheaga, mar sin tá na corparáidí ilnáisiúnta ollmhóra freagrach as méideanna ollmhóra cánach díreach agus indíreach.
An fhadhb atá ann d’Aire Airgeadais na hÉireann a thiocfaidh i ndiaidh Jack Chambers, tar éis an toghcháin, ná gur comhlachtaí Meiriceánacha iad.
Tá sé ráite cheana féin ag Comhairle Fhioscach Chomhairleach na hÉireann (Irish Fiscal Advisory Council) go bhfuil an méid cánach corparáide atá á bhailiú ‘eisceachtúil (exceptional)’.
Tá cánacha corparáide ó chomhlachtaí ilnáisiúnta ‘níos mó ná dúbailt i gceann trí bliana,’ a dúirt sé. Agus tagann an cháin sin ó líon an-bheag cuideachtaí.
Dúirt siad: ‘Níl ach trí chuideachta fhreagrach as 43% den cháin chorparáideach ar fad – €10 billiún den €23 billiún iomlán a bailíodh i 2022.’
Má dhéanann Donald Trump an méid a dúirt sé a dhéanfaidh sé, laghdófar ráta cánach corparáide Mheiriceá ó 21% go 15%, mar an gcéanna le ráta na hÉireann, an bhfanfaidh na cuideachtaí sin anseo?
Tá roinnt daoine ag rá nach ndéanann sé i gcónaí an méid a dúirt sé a dhéanfaidh sé, nó nach ndearna sé é nuair a toghadh é den chéad uair.
Mar sin féin, tá rudaí athruithe. Níl sé ag brath a thuilleadh ar na dílseoirí Poblachtánacha a bhí mar chuid dá fhoireann nuair a chuaigh sé i mbun oifige i 2017.
An uair seo beidh tromlach Poblachtach aige sa Seanad freisin, agus is dócha i dTeach na nIonadaithe – is é sin an ‘Congress’ – freisin.
Níos tábhachtaí fós toisc go bhfuil an tSín chomh ceannasach i dtrádáil dhomhanda agus Meiriceá chomh lag, tá rialtas Biden ag caint cheana féin ar tharaifí – agus tá dearcadh ginearálta i Meiriceá anois, nach raibh ann roimhe seo, go bhfuil taraifí go maith.
Má tharlaíonn sé sin d’fhéadfadh dhá rud tarlú nach mbeidh go maith d’Éirinn: beidh earraí Éireannacha níos daoire i Meiriceá; agus spreagfar cuideachtaí Meiriceánacha chun bogadh go Meiriceá chun na taraifí a sheachaint.
Tá taraifí suas go 20% molta ag Trump ar gach allmhairigh, agus 60% ar earraí Síneacha.
Ina ráiteas, dúirt an Taoiseach: ‘Tá go leor dúshlán os comhair an domhain agus tá ceannaireacht ag teastáil chun freastal orthu.
‘Le comhthiomantas SAM agus na hÉireann don daonlathas agus don dlí idirnáisiúnta, is féidir linn, agus déanfaimid, dul i ngleic leis na dúshláin seo.’
Tá sé fós le feiceáil an dtagann cuid de na dúshláin sin d’Éirinn ó Mheiriceá faoi Trump.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
