Tá teannas ag méadú idir an dá aire atá i gceannas ar airgeadas sa Bhuiséad a thabharfar isteach go gairid i ndiaidh thoghchán an Uachtaráin.
Tá Jack Chambers de chuid Fhianna Fáil, an tAire Caiteachais Phoiblí, agus Paschal Donohoe de chuid Fhine Gael, an tAire Airgeadais, i gcoimhlint faoin bpacáiste caiteachais €9.4 billiún.
Seo iad na príomhcheisteanna:
€12 ar an Dól agus ar an bPinsean
Ní dócha go ndéanfar athdhéanamh ar an méadú uilíoch €12 a rinneadh anuraidh sa Bhuiséad. Tá Fine Gael i gcoinne méaduithe ar leas sóisialach fadtéarmach go háirithe toisc go mbeidh an chéad toghchán Dála eile i gceann ceithre bliana.
Laghduithe Cánach
Sna chéad ocht mí de 2025, tá €23.2 billiún faighte ag an Státchiste i bhfáltais chánach ioncaim ach níltear ag súil le laghduithe móra cánach ioncaim sa Bhuiséad. Mar sin féin, beidh ar bhandaí cánach agus ar chreidmheasanna cánach méadú de réir ráta an bhoilscithe agus cosnóidh sé sin €739.5 milliún. Táthar ag súil le laghduithe ar an USC agus le laghduithe VAT freisin.
Íocaíochtaí Sochair Leanaí
Anuraidh, fuair breis is 678,000 tuismitheoir agus thart ar 1.227 milliún leanbh dhá íocaíocht dhúbailte sochar leanaí ag an Nollaig. Chosain sé sin €371.4 milliún agus níl Roinn Airgeadais Paschal Donohoe ag iarraidh go dtarlóidh sé sin arís i mbliana.
Creidmheas Fuinnimh €250
Leis an gcostas maireachtála chomh hard sin, bhí go leor teaghlach ag brath ar an gcúnamh €250 chun íoc as a solas agus a dtéamh, a tugadh dóibh sa Bhuiséad anuraidh, ach deir an Rialtas gur íocaíocht shealadach a bhí ann agus nach mian leo í a athdhéanamh.
Táillí Teagaisc Tríú Leibhéal
Gearradh íocaíochtaí mac léinn faoi €1,000 anuraidh sa Bhuiséad réamhthoghcháin, ó €3,000 go €2,000, ach deir airí nach raibh sé sin ach don bhliain seo caite. Mar sin féin, feicfear go ndéanfaidh ciorruithe ar tháillí coláiste dochar do vótálaithe Fhine Gael.
Bónais Leasa Shóisialaigh
Sa bhliain toghcháin 2024, tugadh dhá íocaíocht leasa shóisialaigh ‘seachtain bhónais’ ón iar-Aire Coimirce Sóisialta, Heather Humphreys, atá ina hiarrthóir Uachtaránachta ar Fhine Gael. Chosain siad €350 milliún an ceann agus beidh aire an Rialtais seo, Dara Colleary, de chuid Fhianna Fáil, ag streachailt le ceann de na híocaíochtaí sin a choinneáil, gan trácht ar dhá cheann, sa Bhuiséad.
Ráta VAT don Fháilteachas
Tá Fine Gael ag éileamh go laghdófaí an ráta VAT ar fáilteachas ó 13.5% go 9%. Ach chosnódh sé seo €1bn agus ní fhágfadh sé mórán airgid le rudaí eile a dhéanamh. Is cúis le go leor teannas idir an dá pháirtí é seo.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
