Tá saol an cheoil in Éirinn ag caoineadh bhás an amhránaí agus scríbhneora amhrán Mickey MacConnell, an duine is óige de na deartháireacha cáiliúla MacConnell, a fuair bás i Lios Tuathail, Contae Chiarraí, áit a raibh a bhaile déanta aige le tamaill fhada.
Is fearr cáil ar MacConnell as Only Our Rivers Run Free, amhrán tochtmhar faoi fhorghabháil agus éirí amach, a chanadh níos mó i mbrón ná i bhfeirg.
Rinne an t-iriseoir ceoil agus craoltóir Stuart Bailie cur síos air mar ‘pholaitiúil gan a bheith ag tabhairt amach’.
Scríobh MacConnell é i 1965, nuair nach raibh sé 18 mbliana d’aois fós, agus tháinig an-tóir ar nuair a thaifead Christy Moore é don chéad albam de chuid Planxty i 1972.
Dúirt Mickey féin faoin amhrán: ‘Scriobh mé é nuair a bhí mé i mo lár-dhéagóirí, thaifead Christy Moore an t-amhrán ar dtús i 1971. Thaistil sé go maith agus mhair sé thar mo chuid ionchais. Meastar anois gur amhrán é do na daoine atá díbeartha. Táim an-bhródúil as.’
Agus is ceart go mbeadh sé.
Fear as Fear Manach ab ea Mickey, as Bealach na Leice (Bellanaleck), a mhaígh gur rugadh é le linn stoirm sneachta cháiliúil 1947, eachtra a chuir iallach air bogadh ó dheas den teorainn le fanacht te!
Ba é Baile Átha Cliath a chéad stad áit ar oibrigh sé ar dtús don Irish Press Group agus ansin don Irish Times, mar iriseoir.
Ach ina anam, ba cheoltóir é, agus léirigh sé a fhíor-thall tar éis dó bogadh go Lios Tuathail, áit ar tháinig clú agus cáil ar a sheisiúin i dteach tábhairne John B Keane, agus in áiteanna eile.
Ba i Lios Tuathail freisin a aithníodh a fhíor-thall mar chumadóir amhrán. Ba mháistir é ar chuimhní cinn geanúla agus ar aoir ghéar (sharp satire) araon – agus uaireanta d’éirigh leis an dá rud a chomhcheangal in aon amhrán amháin.
Agus cé go gcuimhneofar air i gcónaí as Only Our Rivers Run Free, tá amhrán eile dá chuid thar a bheith coitianta.
Tá The Ballad of Lidl and Aldi, a thugann léargas atá tipiciúil de MacConnell ar a bhfuilimid uilig ag cur suas leis, éiste 1.2 milliún uair ar YouTube. Seo sampla beag de:
‘Its angle grinders and black puddings and a pot of German jam
A lump of hairy bacon and a wet suit from Japan
And a pack of streaky rashers, a crate of Russian stout
And a portable generator just in case the lights go out.’
Scaoileadh a chéad albam Peter Pan and Me i 1992, le hamhráin iontacha ar nós Peter Pan and Me agus an amhrán grinn The Politician’s Song, amhrán a bhfuil ceann de na curfá is iontaí riamh air, ceiliúradh ar ealaín pholaitiúil an iomarca a rá gan tada a rá. Tóg anáil dhomhain agus ar aghaidh leat:
‘Well I’m very glad you asked me that for at this point in time
In the circumstances that exist there is in the pipeline
Infrastructural implications interfaced with lines of thought
Which lead to grassroots viabilities which at this point I’d rather not
Enunciate in ambiguities but rather seek to find
Negotiated compromises which are the bottom line
For full and frank discussions which could serve to integrate
With basic fundamental principles to which we all relate
Not in doctrinaire philosophy which any fool can see
In inescapable hypothesis confronting you and me
But in the interests of the common good then you need never fear
For I have the matter well in hand and I’m glad I made things clear.’
Scaoileadh a chéad albam eile, Joined Up Writing, sa bhliain 2000. Bhí scéal geanúil iriseoireachta ann, Boys of the Byline Brigade; agus is seisiún beo bríomhar é Mickey MacConnell Live in John B Keane’s, óna ghiganna beo i dteach tábhairne Lios Tuathail.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
