Tá Sinn Féin ag iarraidh vóta sa Dáil chun cearta vótála sa toghchán uachtaránachta a thabhairt do shaoránaigh ó thuaidh den teorainn, agus dóibh siúd atá ina gcónaí thar lear.
D’fhéadfadh sé seo a bheith ina chúis le himthosca aisteacha i mbliana má sheasann Michelle O’Neill ó Shinn Féin agus Colum Eastwood ón SDLP, beirt pholaiteoir atá tofa ó thuaidh den teorainn, d’Uachtaránacht Phoblacht na hÉireann.
Faoi láthair, ní cheadaíonn an Bunreacht ach do shaoránaigh atá ina gcónaí sa Stát an ceart vótála i dtoghcháin uachtaránachta.
Rinne Mary Lou McDonald óráid láidir agus phaiseanta sa Dáil i bhfabhar na chearta sin agus dúirt an tAire Stáit le Freagracht don Diaspóra, Neale Richmond, nach mbeadh an Rialtas ag cur i gcoinne na rúin.
Mar sin féin, is cosúil nach dócha nach bhfuil an Rialtas chun am a chur ar fáil le haghaidh reifreann chun an ceart sin a thabhairt isteach roimh thoghcháin i mbliana.
Agus tá ceannaire Aontú Peadar Tóibín tar éis a mholadh gur cheart an toghchán agus reifreann a reáchtáil ar an dáta céanna.
Ag cruinniú de Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas in Ard Mhacha, dúirt Ms O’Neill, atá ina leas-uachtarán Shinn Féin freisin, go bhfuil a páirtí fós ag plé an phróisis maidir le roghnú iarrthóra.
Dúirt O’Neill go bhfuil go leor le déanamh aici mar Chéad-Aire, ach nár chuir sí deireadh le smaoineamh ar seasamh sa toghchán.
D’iarr sí freisin go dtabharfaí cearta vótála i dtoghcháin do shaoránaigh Éireannacha atá ina gcónaí sa Tuaisceart.
Dúirt O’Neill: ‘Táimid fós i lár an phróisis agus tá mé féin an-ghnóthach mar Chéad-Aire.
‘Ach is fíric é go bhféadfainn seasamh sa toghchán, go bhféadfainn a bheith tofa mar Uachtarán na hÉireann – ach nach bhfuil cead agam vóta a chaitheamh ann.
‘Sin bearna mhór agus is gá cearta vótála a thabhairt do dhaoine sa Tuaisceart.’
Agus tá iarcheannaire an SDLP, Colum Eastwood – a d’éirigh as mar cheannaire an pháirtí tar éis toradh dona sa toghchán deireanach – nasctha le hiarracht uachtaránachta freisin.
Dúirt sé leis an BBC gur iarr daoine air smaoineamh ar iarratas agus dúirt sé: ‘Táim chun an t-am a thógáil chun smaoineamh air.’
Mar sin féin, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach bhfuil aon eolas aige ar aon idirphlé le Eastwood faoi bheith mar iarrthóir d’Fhianna Fáil.
Beidh an toghchán le reáchtáil roimh nó ar an 11 Samhain 2025.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
