Is í an Chéad-Aire ó thuaidh den teorainn, Michelle O’Neill, an duine is déanaí atá nasctha go mór le hiarracht chun bheith ina hUachtarán ar an bPoblacht.
Agus tá iarcheannaire an SDLP, Colum Eastwood – a d’éirigh as mar cheannaire an pháirtí tar éis toradh dona sa toghchán deireanach – nasctha le hiarracht uachtaránachta freisin.
Dúirt sé leis an BBC gur iarr daoine air smaoineamh ar iarratas uachtaránachta agus dúirt sé: ‘Táim chun an t-am a thógáil chun smaoineamh air.’
Dúirt O’Neill nach raibh sí chun í féin a bhaint den rás na hUachtaránachta — cé go ndúirt duine sinsearach ina páirtí níos luaithe i mbliana nach mbeadh sí ag seasamh.
Tá an tuairimíocht ag fás i gcónaí faoi cé a bheidh ag seasamh sa toghchán Uachtaránachta atá le tarlú i gceann ceithre mhí.
Ag cruinniú de Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas in Ard Mhacha, dúirt Ms O’Neill, atá ina leas-uachtarán Shinn Féin freisin, go bhfuil a páirtí fós ag plé an phróisis maidir le roghnú iarrthóra.
Dúirt O’Neill go bhfuil go leor le déanamh aici mar Chéad-Aire, ach nár chuir sí deireadh le smaoineamh ar seasamh sa toghchán.
D’iarr sí freisin go dtabharfaí cearta vótála i dtoghcháin Uachtaránachta do shaoránaigh Éireannacha atá ina gcónaí sa Tuaisceart.
Dúirt O’Neill: ‘Táimid fós i lár an phróisis agus tá mé féin an-ghnóthach mar Chéad-Aire.
‘Ach is fíric é go bhféadfainn seasamh sa toghchán, go bhféadfainn a bheith tofa mar Uachtarán na hÉireann – ach nach bhfuil cead agam vóta a chaitheamh ann.
‘Sin bearna mhór agus is gá cearta vótála a thabhairt do dhaoine sa Tuaisceart.’
Tháinig a ráitis in ainneoin go ndúirt an Seanadóir Shinn Féin Conor Murphy i mí Feabhra gur beag seans a bhí ann go seasfadh sí.
Dúirt sé: ‘Tá Michelle O’Neill ag déanamh jab iontach mar Chéad-Aire do chách agus tá sí ag díriú go hiomlán ar an ról sin.’
Idir an dá linn, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach bhfuil aon eolas aige ar aon idirphlé le Eastwood faoi bheith mar iarrthóir d’Fhianna Fáil.
Beidh an toghchán Uachtaránachta le reáchtáil roimh nó ar an 11 Samhain 2025.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
