Tá comhaontú le haghaidh Rialtas nach mór críochnaithe faoi Chomhrialtas idir Fianna Fáil, Fine Gael agus na Teachtaí Dála Neamhspleácha Réigiúnacha.
Déanfar an comhaontú tar éis suíochán ag bord na Comh-Aireachta (Cabinet seat) a thabhairt do TD Neamhspleách.
Dhearbhaigh foinsí sa Chomh-Aireacht atá ag dul as oifig agus i measc an ghrúpa Teachtaí Dála Neamhspleácha go ndeonófar aireacht shinsearach do cheann de na naoi dTeachta Dála neamhpháirtí sa Rialtas nua.
Mar sin féin, tá an cheist faoi Cheann Comhairle nua fós le cur síos, agus tá go leor acu siúd atá ag lorg an phoist nach bhfuil Gaeilge acu fiú.
Tá athrú mór tagtha ar staid na Gaeilge ag leibhéal oifigiúil le blianta beaga anuas.
Tá líon na gcainteoirí Gaeilge laistigh den státseirbhís á mhéadú, tá níos mó Gaeilge le cloisteáil sa Dáil agus tá tacaíocht tugtha do na meáin Ghaeilge.
Mar sin féin, céim mhór ar gcúl a bheadh i gCeann Comhairle nach bhfuil Gaeilge acu, mar a tharla san am a chuaigh thart.
Tá fearg ar Theachtaí Dála Fhianna Fáil agus Fhine Gael faoi mholtaí an TD Neamhspleách Verona Murphy a bheith mar Cheann Comhairle, post a íocann €250,000.
Mar sin féin níl Gaeilge ag roinnt Teachtaí Dála de chuid Fhianna Fáil atá ag iarraidh an phoist. Siad sin John McGuinness, Michael Moynihan agus Brendan Smith.
Mar sin féin, tá Gaeilge ag Pat ‘the Cope’ Gallagher, a chreidtear go bhfuil suim aige sa phost, mar atá ag Aengus Ó Snodaigh ó Shinn Féin agus an Ceann Comhairle reatha, Seán Ó Fearghaíl, atá ag iarraidh an phoist freisin.
Táthar ag súil go dtabharfar an Roinn Forbartha Tuaithe agus Pobail ar an ngrúpa Teachtaí Dála Neamhspleácha.
Creidtear nuair a gheobhaidh na Neamhspleáigh aireacht shinsearach amháin, go roinnfear na 14 phost eile ar scoilt ocht/sé idir Fianna Fáil agus Fine Gael, agus Fianna Fáil, an páirtí is mó, ag tógáil an dá shuíochán bhreise Comh-Aireachta.
Ciallóidh sé seo go mbeidh dhá shuíochán Comh-Aireachta níos mó, ná mar a bhí ag an rialtas deireanach, le tabhairt amach ag an Taoiseach nua, Micheál Martin, nuair a thoghfar é san Athbhliain.
Beidh suíochán breise amháin ag Simon Harris le bronnadh mar go bhfuil na suíocháin a bhí ag an gComhaontas Glas ar fáil don Rialtas nua.
Tagann an nuacht i ndiaidh coicís de chainteanna tosaigh idir an dá phríomhpháirtí Comhrialtas atá ag dul as oifig, na Neamhspleáigh Réigiúnacha agus Páirtí an Lucht Oibre.
Dúirt foinsí gur chreid siad go n-éileoidh Páirtí an Lucht Oibre an líon céanna post Comh-Aireachta agus aireachta sóisearach is a bhí ag an gComhaontas Glas sa Rialtas atá ag dul as oifig.
Dúirt foinse Comh-Aireachta: ‘Tá muid beagnach ann leis na Neamhspleáigh, ní fheicim páirtí ar bith eile ag dul ar aghaidh leis an díograis agus an ghairmiúlacht atá acu.
‘Rachaidh muid tríd na rúin leis an Lucht Oibre agus leis na Daonlathaithe Sóisialta ach, le fírinne, tá siad ar fud na háite agus is cosúil go bhfuil rún níos mó acu dul isteach sa bhfreasúra.
‘Agus feicim an chiall leis sin freisin. Is féidir leo Sinn Féin a chur faoi bhrú i ndáiríre mar bhloc tosaigh an fhreasúra.’
Dúirt an TD Neamhspleách Michael Lowry, a mheastar mar cheannaire de facto ar na Neamhspleáigh Réigiúnacha, go mbeidh an grúpa ag súil le suíochán sa Chomh-Aireacht.
Dúirt an t-iaraire Fhine Gael agus TD Thiobraid Árann: ‘Is léir go bhfuil ár bhfoireann i mbun caibidlíochta de mheon macánta agus mar bhloc.
‘Táimid ag súil go ndéanfar ár n-ionadaíocht agus ár dtacaíocht don Rialtas ar bhealach a chruthóidh comhtháthú agus naisc mhaithe sa phróiseas cinnteoireachta.’
Nuair a fiafraíodh de an bhfuil an grúpa ag súil le suíochán iomlán Comh-Aireachta a fháil, d’fhreagair an tUasal Lowry: ‘Ní fheicim go n-oibreoidh sé mura bhfuil nasc díreach againn le cinntí na Comh-Aireachta.’
Dúirt an tUasal Lowry, a tháinig deireadh lena ról mar aire mar chonspóid, nach mbeidh sé ag lorg post aireachta.
I measc na mball comh-aireachta a d’fhéadfadh a bheith ann tá seanpholaiteoirí ar nós Seán Canney (Gaillimh Thoir), Kevin ‘Boxer’ Moran (An Longfort-Iarmhí), Marian Harkin (Sligeach-Liatroim) agus Noel Grealish (Gaillimh Thoir).
Tá tromlach sa 34ú Dáil 87, agus bheadh 94 vóta ag comhrialtas FF/FG/Neamhspleách dá dtoghfaí duine dá líon ina Cheann Comhairle.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
