Ba í Enya, deirfiúr dhílis Moya Brennan, an sár-réalta idirnáisiúnta uaigneach, a bhí le scéala tragóideach a báis a scaoileadh.
Tá ómós ag teacht isteach don amhránaí agus cumadóir amhrán Clannad, Moya Brennan, agus bhí a deirfiúr, Enya, a bhfuil saol an-phríobháideach aici, ag labhairt leis na meáin den chéad uair le beagnach deich mbliana.
Sheachain Enya na meáin go dtí seo ach bhí sí féin agus Moya an-ghar dá chéile i gcónaí.
Le blianta beaga anuas, is annamh a chonacthas Moya agus Enya le chéile.
Ach i samhradh na bliana 2025, bhí lucht leanúna na n-amhránaithe ar bís nuair a tháinig grianghraf de Enya agus Moya chun cinn ar líne.
Glacadh pictiúr de na deirfiúracha ag bainis i Dromhall House ina baile dúchais, Dún na nGall, in éineacht le daoine eile.
Ba é seo an chéad láithriú poiblí a rinne Enya ó na Grammys in 2017.
Níor sháraigh ach U2 Enya as an ngníomh Éireannach leis an líon is mó taifead díolta, ach níl aon ealaíontóir aonair in aice léi.
Le linn gairme 40 bliain, dhíol sí níos mó ná 8 milliún albam.
Tá ceithre Ghradam Grammy buaite aici, sé Ghradam Ceoil Dhomhanda agus is í an tÉireannach is mó ainmniúcháin i stair Ghradaim BRIT.
In ainneoin na ngradam go léir agus a bheith chomh cáiliúil ar fud an domhain, roghnaigh Enya stíl mhaireachtála chiúin, ag fanacht amach ón spotsolas.
Bunaíodh Clannad i 1970 agus chuaigh sé ar aghaidh chun bheith ar cheann de na grúpaí Éireannacha is cáiliúla ar domhan, agus Moya ag seinm lena huncailí, Noel agus Pádraig Ó Dúgáin, agus a siblíní, Ciarán agus Pól.
I 1980, chuaigh a deirfiúr Enya isteach sa bhanna agus leanfadh sí ar aghaidh le rath domhanda.
Ach tá a deirfiúr ghrámhar caillte ag an sár-réalta. Bhí an bheirt an-ghar dá chéile, agus Enya ag fógairt a briseadh croí i ndiaidh bhás a dearthár.
‘Is le brón domhain agus uafásach a chaithfidh mé bás mo dheirfiúr ghrámhar, Máire, a fhógairt. Ní hamháin gurbh í mo dheirfiúr í, ach ba dhlúthchara í. D’iarrfainn príobháideacht ag an am seo.’
Ba é an chéad uair a d’eisigh Enya aon tuairimí leis na meáin le roinnt blianta tar éis di saol an-phríobháideach a roghnú i bhfolach i mbruachbhaile Chill Iníon Léinín i ndeisceart Bhaile Átha Cliath.
Cheannaigh sí a Caisleán Manderley, sa bhliain 1997, ar €4.3 milliún, rud a oibríonn amach ag €7.5 milliún in airgead an lae inniu.
Mhínigh sí in agallamh le Buzzfeed cé chomh tábhachtach is atá radharc na farraige ón teach di ná aon rud eile.
‘Osclaím na comhlaí (shutters) sin, agus an fharraige ansin, bíonn sí difriúil gach lá,’ a dúirt sí. ‘Tá sé an-inspioráideach domsa. Féachaim ar an radharc, agus má tá sé scamallach agus ag cur báistí, is cuma: ní bhíonn mé tuirseach de choíche.’
Agus cé gur as teaghlach mór í le naonúr deartháir agus deirfiúr, tá cur síos déanta ar Enya mar ‘aonarán’ agus tá go leor ceamaraí faireachais timpeall a maoine.
Mar sin féin, níl sí ina haonar mar a deirtear go bhfuil cónaí uirthi sa Chaisleán le 12 chat.
Meastar go bhfuil €140 milliún fiú Enya sa bhliain 2026 agus ba í an séú siamsóir is saibhre in Éirinn í in 2018/19.
Beidh Aifreann Sochraide Moya ar siúl Dé hAoine, an 17 Aibreán ag 2pm in Eaglais Naomh Pádraig, ‘Meenaweal’, Croithlí (Crolly) agus ina dhiaidh sin i Reilig Mhachaire Gathlan (Maghergallon), Gaoth Dobhair.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
