Ainmníodh Mojtaba Khamenei mar Cheannaire Uachtarach nua na hIaráine, fear a bhfuil a fhuath do Mheiriceá méadaithe ó maraíodh a mháthair, a athair, a mhná céile agus duine dá mhic ag tús an chogaidh sa Mheánoirthear.
Ag 56 bliain d’aois, glacann sé seilbh a athar, an Ayatollah Ali Khamenei, a bhí i gceannas ar an tír ar feadh breis agus 37 bliain go dtí gur maraíodh é san ionsaí ar a theach i dTehran.
Cé gur mhair Mojtaba an ionsaí, fuair a mháthar, a mhná céile agus duine dá mhic bás freisin.
Roghnaigh ‘Tionól na Saineolaithe’, grúpa de 88 scoláire reiligiúnach, é, bunaithe ar threoir a athar gur cheart go mbeadh ‘fuath ag an namhaid’ ar cheannaire na hIaráine.
Deimhníodh a rogha go gairid i ndiaidh d’Uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump a rá gur rogha ‘do-ghlactha’ a bhí ann, ráiteas a d’úsáid ceannaireacht na hIaráine chun tacú lena n-argóint gurbh é Mojtaba an duine a theastaigh uathu.
Rugadh é i gcathair naofa Mashhad i 1969, agus caitheann sé turban dubh, rud a thugann le fios gur sliocht díreach den Fháidh Mohammad é.
In ainneoin an stádais seo, tá a chéim reiligiúnach conspóideach. Níl ann ach cléireach meánchéime, ní ‘Ayatollah’ sinsearach é.
Chun é seo a réiteach, chaith sé blianta ag múineadh ranganna reiligiúnacha i gcathair Qom faoi threoir meantóirí an-chrua, ag iarraidh an dea-cháil a theastaíonn uaidh a thógáil chun ceannaireacht a dhéanamh.
Tagann fíorchumhacht Mojtaba ó na scáthanna. Mar ‘gheatóir (gatekeeper)’ a athar, rialaigh sé cé a d’fhéadfadh labhairt leis an gCeannaire Uachtarach.
Tá dlúthbhaint aige leis an míleata freisin. Throid sé i gCogadh na hIaráine-na hIaráice sna 1980idí, áit ar thóg sé cairdeas le fir atá i gceannas ar an nGarda Réabhlóideach (Republican Guard) anois.
Creidtear freisin go bhfuil an Basij faoi smacht aige, siad sin mílíste deonach a úsáidtear chun agóidí frith-rialtas a stopadh go foréigneach, amhail iad siúd in 2009 agus 2022.
Murab ionann agus a athair, a raibh cáil air mar intleachtóir agus mar fhile, meastar Mojtaba níos mó mar straitéiseoir míleata agus airgeadais.
Tuairiscítear go bhfuil sé i gceannas ar Setad, ciste stáit ollmhór ar fiú na billiúin dollar é.
Cé go gcuireann sé é féin i láthair mar fhear simplí, tá baint aige le himpireacht rúnda maoine só (luxury) i gcathracha éagsúla.
De réir tuairiscí nuachta, tá dhá árasán aige in iarthar Londan ag breathnú amach ar ambasáid Iosrael.
Trí áit a athar a ghlacadh, chruthaigh Mojtaba ríshliocht teaghlaigh. Is gluaiseacht chontúirteach í seo, toisc go bhfuil stair ag muintir na hIaráine maidir le ríthe a chur as a riocht.
Ós rud é nár shealbhaigh sé oifig phoiblí riamh ná nár toghadh é, braitheann a chumhacht go hiomlán ar thacaíocht an mhíleata.
Is aige atá an focal scoir ar gach gnó stáit, lena n-áirítear clár núicléach na hIaráine. Tá sé go láidir i gcoinne margaí a dhéanamh le tíortha an Iarthair.
Tugann a ardú chun cumhachta le fios go gcoimeádfaidh an Iaráin a seasamh ionsaitheach, rud a fhágann go bhfuil sé i bhfad níos deacra deireadh síochánta a fháil ar na cogaí reatha.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
